Tək övlad olmaq üstünlükdür, yoxsa çətinlik? – Mütəxəssislər danışdı
Hər ailənin özünəməxsus modeli var. Bəzi ailələrdə uşaqlar bacı-qardaşları ilə birlikdə böyüyərək uşaqlıqlarını paylaşır, digərlərində isə ailənin yeganə övladı olurlar. Tək övlad olmaq ilk baxışdan daha çox diqqət və qayğı ilə əhatə olunmaq kimi görünsə də, bu vəziyyətin fərqli tərəfləri də var. Günün böyük hissəsini tək keçirən, sevincini və ya narahatlığını bölüşəcək yaşıd bacı-qardaşı olmayan uşaqlar bəzən tənhalıq hissi ilə qarşılaşa bilirlər.
Bu gün ailələrin övlad sayının azalması fonunda tək övladların sayı da artır. Bu isə "Tək övlad olmaq uşağın psixologiyasına necə təsir edir?", "Bacı-qardaşın olmaması tənhalıq hissini artırırmı?" kimi sualları daha da aktuallaşdırır.
Mövzu ilə bağlı mütəxəssislər Crossmedia.az-a açıqlama verib.
REAL partiyasının sədri, iqtisadçı Natiq Cəfərli bildirib ki, Azərbaycanda tək uşaqlığın atması tam olaraq böhran sayılmasa da, ümumi olaraq dünyada çox ciddi azalmalar var:
" 1991-ci ildə 7, 4 milyon əhalimiz olarkən Azərbaycanda doğulan uşaq sayı 192 min idi. Keçən il isə 100 minə heç çatmadı. Bu ciddi bir problemdir. İnsanlar gələcəklərindən əmin olmadıqda ailə planlamasında ciddi çətinlik çəkirlər. Bunun arxasında bir çox səbəblər olmalıdır".
İngla Kids and Preschoolun direktor müavini, uşaq və yeniyetmə psixoloqu Aysu Həsənzadə isə tək uşaq olmağın uşağın psixologiyasına müəyyən təsir göstərdiyini vurğulayıb: "Amma bu təsir hər zaman mənfi və ya müsbət olmur. Əslində, uşağın neçə bacı-qardaşa sahib olmasından daha çox, ailə mühiti, valideyn münasibəti və uşağın emosional ehtiyaclarının necə qarşılanması önəmlidir.Uzun illər insanlar tək uşaqlar haqqında “ərköyün olurlar”, “paylaşmağı bacarmırlar” və ya “sosial cəhətdən zəif olurlar” kimi fikirlər səsləndiriblər. Lakin müasir psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, bu fikirlərin əksəriyyəti ümumiləşdirmədən ibarətdir. Tək uşaqlar da digər uşaqlar kimi sağlam sosial və emosional inkişaf göstərə bilirlər.Tək böyüyən uşaqların bəzi üstünlükləri ola bilər. Onlar adətən valideyn diqqətini daha çox aldıqları üçün öz fikirlərini ifadə etməkdə daha rahat olur, akademik uğurlara daha çox yönələ bilir və böyüklərlə ünsiyyət qurmaq bacarıqları daha güclü inkişaf edə bilir. Valideynlər bütün resurslarını bir uşağa yönəltdiklərinə görə, onun maraq və ehtiyaclarına daha çox vaxt ayıra bilirlər.Bununla yanaşı, bəzi çətinliklər də müşahidə oluna bilər. Məsələn, tək uşaqlar evdə bacı-qardaşlarla gündəlik mübahisə, əməkdaşlıq və paylaşma təcrübəsi yaşamadıqları üçün bəzi sosial bacarıqları daha sonradan öyrənə bilərlər. Bəzən valideynlərin yüksək gözləntiləri və ya həddindən artıq qoruyuculuğu uşağın üzərində əlavə təzyiq yarada bilər.Çoxuşaqlı ailədə böyüyən uşaqlar isə erkən yaşlardan paylaşmağı, növbə gözləməyi, münaqişələri həll etməyi və fərqli xarakterlərlə uyğunlaşmağı daha çox təcrübədən keçirirlər. Bacı-qardaş münasibətləri uşaqlar üçün ilk sosial məktəb rolunu oynayır. Onlar bir-birlərindən öyrənir, dəstək alır və emosional bağlar qururlar.Ancaq çoxuşaqlı ailələrdə də müəyyən çətinliklər ola bilər".
Psixoloqun sözlərinə görə, valideyn diqqəti bir neçə uşaq arasında bölündüyü üçün bəzi uşaqlar özlərini daha az görünən hiss edə bilərlər:
"Həmçinin bacı-qardaş rəqabəti, qısqanclıq və müqayisələr bəzən emosional gərginlik yarada bilər.Yəni “tək uşaq olmaq daha yaxşıdır” və ya “çoxuşaqlı ailədə böyümək daha yaxşıdır” demək düzgün olmazdı. Yəni burda əsas məsələ uşağın özünü təhlükəsiz, sevilən və dəyərli hiss etməsidir. Sevgi dolu, dəstəkləyici və sağlam ailə mühitində böyüyən uşaq, istər tək olsun, istərsə də bacı-qardaşları ilə birlikdə böyüsün, sağlam psixoloji inkişaf göstərə bilər".
Fatimə Məmmədova
15:00 27.06.2026
Oxunuş sayı: 57
