Psixoloji sipər: “Mən belə insanam” ifadəsinin arxası
Bəzən insanlar çətin vəziyyətlərdə çıxış yolu tapmaq üçün başqalarını psixoloji manipulyasiya etməyə əl atırlar. Belə şəxslər özlərini “belə insanam” kimi təqdim edərək hərəkətlərinə haqq qazandırmağa çalışır. Onlar başqalarının empatiyasından və etibarından istifadə edərək məqsədlərinə çatırlar.
Psixoloqlar bunu sosial manipulyasiya adlandırır və fərdlərin emosional zəifliklərini istismar etməsi kimi qiymətləndirirlər. Nəticədə, manipulyasiyanın qurbanı olan insanlar həm emosional, həm də qərarvermə baxımından zərər görə bilirlər.
Crossmedia.az-a münasibətini bildirən psixoloq Aysu Həsənova “Mən belə insanam” cümləsi psixoloji baxımdan tək bir məna daşımadığını, o, insanın daxili mövqeyindən asılı olaraq həm sağlam özünü qəbulun göstəricisi, həm də dəyişiklikdən qaçmaq üçün qurulan müdafiə reaksiyası olduğunu vurğulayıb:
"Əgər bu ifadə sakitliklə, özünü tanıma və fərqindəlik hissi ilə deyilirsə, bu zaman insan kim olduğunu qəbul etdiyini göstərir və bu, psixoloji yetkinlik əlaməti sayılır.
Belə halda şəxs öz xüsusiyyətlərini bilir, onları gizlətmir və lazım gəldikdə üzərində işləməyə açıq olur. Lakin eyni cümlə bəzən insanın tənqiddən, məsuliyyətdən və ya dəyişmənin gətirdiyi narahatlıqdan qorunmaq üçün istifadə etdiyi psixoloji sipərə çevrilir.
Bu zaman ifadə faktiki olaraq inkişafın qarşısını alan bir daxili blok rolunu oynayır, çünki insan öz davranışını izah etmək əvəzinə onu dəyişməz xüsusiyyət kimi təqdim edir. Psixologiyada bu, müdafiə mexanizmi kimi izah olunur, yəni zehin özünü narahatlıq yaradan dəyişiklik ehtimalından qorumağa çalışır.Burada əsas məsələ cümlənin özü deyil, onun arxasında duran niyyətdir".
A.Həsənova əlavə edib ki, eyni söz bir insanda özünü tanıma göstəricisi, digərində isə qaçış strategiyası ola bilər:
"Ona görə də bu ifadəni eşidəndə psixoloji baxışla qiymətləndirmə aparmaq üçün sözə yox, kontekstə, tona və davamına diqqət yetirmək lazımdır. Çünki bu cümlə insanın xarakterini deyil, onun dəyişməyə münasibətini göstərən bir güzgü kimidir".
Fatimə Məmmədova
10:42 03.03.2026
Oxunuş sayı: 622
