Bəzi hallarda xəbərlərdə manipulyativ yanaşmalar müşahidə olunur - Qulu Məhərrəmli
Müasir dünyada informasiya təkcə xəbərin ötürülməsi deyil, həm də ictimai şüurun formalaşdırılması vasitəsidir. Xüsusilə televiziya və radio uzun illər ərzində cəmiyyətin düşüncə tərzinə, estetik zövqünə və milli kimliyinə təsir göstərən əsas institutlardan biri olmuşdur.
Rəqəmsal platformaların sürətlə yayıldığı, sosial şəbəkələrin gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrildiyi bir dövrdə klassik medianın rolu yenidən dəyərləndirilir. Reytinq uğrunda rəqabət, obyektivlik məsələləri, gənc auditoriyanın dəyişən maraqları və milli dəyərlərin qorunması kimi suallar bu gün media gündəminin əsas mövzularındandır.
Məhz bu kontekstdə televiziya yayımının 70 illiyi təkcə yubiley deyil, həm də mediaya, onun məsuliyyətinə və gələcək missiyasına yenidən baxmaq üçün mühüm fürsət yaradır. Aşağıdakı müsahibə də bu çağırışlar fonunda televiziyanın dünəni, bu günü və sabahı barədə düşüncələri əks etdirir.
Məsələ ilə bağlı Bakı Dövlət Universitetinin Multimedia və elektron kommunikasiya kafedrasının müdiri, professor Qulu Məhərrəmli Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
— Televiziyamızın kütləvi yayıma başlamasının 70 ili tamam olur. Siz bu ötən yolu necə qiymətləndirirsiniz?
— Əlbəttə, bu yubiley təkcə bir media qurumunun deyil, bütövlükdə milli mədəniyyətimizin tarixində mühüm mərhələdir. Televiziya ilk gündən yalnız informasiya və təbliğat vasitəsi kimi deyil, eyni zamanda Azərbaycan mədəniyyətinin daşıyıcısı və təbliğatçısı kimi çıxış edib.
Xüsusilə sovet dövründə və müstəqillik illərində televiziya Azərbaycan musiqisinin, peşəkar sənətin geniş auditoriyaya çatdırılmasında mühüm rol oynayıb. Azərbaycan dilinin qayda və normalarının formalaşması, estetik zövqümüzün və ədəbi dünyagörüşümüzün cilalanması məhz televiziya vasitəsilə mümkün olub.
Bu baxımdan 70 illik yubiley yalnız tarixə baxış deyil, həm də gələcəyə məsuliyyət çağırışıdır.
— Reytinq uğrunda yarış informasiya dəyərini arxa plana atırmı?
— Təəssüf ki, bəli. Müasir dövrdə informasiya axını son dərəcə sürətlənib. İnternet, sosial şəbəkələr, video platformalar artıq informasiya istehsalında əsas aktorlara çevrilib. Belə bir şəraitdə hansı məlumatın seçilməsi, hansı mənbəyə istinad olunması olduqca ciddi məsələdir.
Lakin reytinq uğrunda aparılan yarış, “kimə daha çox baxılır” yanaşması çox vaxt informasiya keyfiyyətini ikinci plana keçirir. Operativliyə həddindən artıq üstünlük verilməsi faktların dəqiqliyinə və analitikliyə zərər vurur.
— Xəbərlərin təqdimatında obyektivlik həqiqətən qorunurmu, yoxsa maraqlar ön plana keçir?
— Xəbərçilik müəyyən standartlara əsaslanır: məlumatın doğruluğu, balanslılıq, obyektivlik, ictimai faydalılıq və reallığı əks etdirməsi. Bu meyarlar peşəkarlığın əsas göstəriciləridir.
Lakin etiraf etməliyik ki, bəzi hallarda xəbərlərdə manipulyativ yanaşmalar müşahidə olunur. Xüsusən həssas mövzularda informasiyanın təqdimatında maraqların ön plana keçməsi media etibarına ciddi zərbə vurur.
— Televiziya və radio gənc nəslin dünyagörüşünü inkişaf etdirirmi, yoxsa onu passiv istehlakçıya çevirir?
— Kütləvi kommunikasiya vasitələri cəmiyyətin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Televiziya da gənclərin dünyagörüşünün formalaşmasına təsir göstərməlidir.
Lakin artıq televiziya bu prosesdə tək deyil. Sosial şəbəkələr, rəqəmsal platformalar auditoriyanı parçalayaraq media məkanında rəqabəti daha da gücləndirib. Buna görə də televiziya öz auditoriyasını qorumaq üçün yeni texnologiyalardan, sosial mediadan və interaktiv vasitələrdən fəal istifadə etməlidir.
— Milli dəyərlər media məkanında qorunur, yoxsa kommersiya maraqları qarşısında zəifləyir?
— Təəssüf ki, bu gün milli dəyərlər anlayışı media məkanında tədricən zəifləyir. Kommersiya maraqları, ucuz sensasiya və reytinq xatirinə aparılan verilişlər bəzən peşəkarlıqdan uzaqlaşır və milli-mənəvi dəyərlərə zərər vurur.
Halbuki milli dəyərlər bizim tarixi yaddaşımızdır, milli varlığımızın əsas göstəricisidir. Bu dəyərlər geniş şəkildə təbliğ olunmalı, gənc nəsil bu ruhda tərbiyə edilməlidir.
Bu baxımdan televiziya və digər media qurumlarının üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Ümid edirik ki, gələcəkdə bu məsuliyyət daha dərindən dərk ediləcək.
Elmir Heydərli
13:19 14.02.2026
Oxunuş sayı: 424
