Azərbaycan türk dünyasının güclənməsində aparıcı rol oynayır - Tural Abbaslı
Türk dünyası ortaq tarixə, dilə və mədəni irsə malik xalqların formalaşdırdığı geniş bir coğrafiyanı əhatə edir. Bu birliyin ideoloji əsasını təşkil edən mühüm anlayışlardan biri Turan ideyasıdır. Tarixdə ilk dəfə Firdovsinin “Şahnamə” əsərində rast gəlinən bu anlayış qədim türklərin məskunlaşdığı Orta Asiya, Qazaxıstan, Sibir və ətraf əraziləri əhatə etmişdir. Turan anlayışı yalnız siyasi və etnik yaxınlığı deyil, eyni zamanda türk xalqları arasında mövcud olan mədəni və mənəvi birliyi də ifadə edir.
Tarixən böyük türk imperiyaları ilə adını dünya tarixinə yazdırmış türk birliyi anlayışının bu gün yenidən gündəmə gəlməsinin əsas səbəbi, bu birliyin müasir dünyada güclü və davamlı bir siyasi-mədəni ailə kimi formalaşmasının zəruriliyi idi . Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin təkbaşına deyil, birlik və əməkdaşlıq çərçivəsində daha təsirli olduqları reallığı Türk dünyası üçün də vacib olan məlum məsələ idi.
Bu baxımdan Turan ideyasının yenidən ön plana çıxması təsadüfi deyil. Məqsəd yalnız tarixi bir anlayışı xatırlatmaq yox , eyni zamanda türk xalqlarının birliyinin gücünü dünyaya nümayiş etdirməkdir. Bunun üçün isə tək bir türk dövlətinin deyil, bütün türk dövlətlərinin ortaq iradə ətrafında birləşməsi vacib şərt idi . Çünki Turan anlayışı yalnız bir dövlətin deyil, bütün türk xalqlarının birliyini ifadə edir.
Azərbaycanın Türk dünyasının birləşməsində oynadığı rolla bağlı Crossmedia.az-a danışan Ağ Partiya sədri Tural Abbaslı deyib ki, Turan ideyası digər türk dövlətləri ilə müqayisədə Azərbaycanda daha çox yaşadılmış və inkişaf etdirilmişdir: "Türkiyədə də müəyyən dövrlərdə turançılıq ideyası mövcud olmuşdur, lakin bu ideya Azərbaycandakı qədər geniş vüsət almamışdır. Xüsusilə Qarabağ zəfərindən sonra Azərbaycanın Rusiya, Qərb və dolayısı ilə İran kimi dövlətlərdən asılılığının azalması yeni siyasi və ideoloji istiqamət axtarışını zəruri etdi. Bu baxımdan həm Azərbaycan, həm də digər türk dövlətləri üçün ən uyğun platforma Türk dünyası və Turan ideyası oldu. Təsadüfi deyil ki, əvvəl “Türk Dilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurası” adı ilə fəaliyyət göstərən qurum sonradan “Türk Dövlətləri Təşkilatı” adını aldı və bu təşkilatın yaranması, eləcə də ilk təşəbbüslərin irəli sürülməsində Azərbaycanın rolu xüsusi olmuşdur. Bir çox mühüm addımlar məhz Azərbaycanın təşəbbüsü ilə atılmış və ölkə daxilində də bu ideya geniş dəstək qazanmışdır. Bu mərhələdə Azərbaycanın həm Orta Asiya türk dövlətləri ilə, həm də Türkiyə ilə münasibətləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan bir tərəfdən Orta Asiya türk dövlətlərinə yaxınlığı, digər tərəfdən isə Türkiyə ilə ən sıx münasibətə malik türk dövləti olması ilə faktiki olaraq bu iki qolu birləşdirən körpü rolunu oynayır".
O, Azərbaycanın bu prosesdəki rolundan da danışıb: "Turan ideyasının nəzəri əsasları əsrin əvvəllərində məhz Azərbaycanda daha geniş şəkildə formalaşmış və inkişaf etmişdir. Bu prosesdə dövlətimizni rolu aparıcı və həlledici olmuşdur. Türkiyənin bu prosesdə iştirakı ideyanın ciddiliyini və davamlılığını daha da gücləndirir. Lakin etiraf etmək lazımdır ki, Azərbaycanın fəal iştirakı olmadan Turan ideyasının bu səviyyədə inkişaf etməsi və real siyasi platformaya çevrilməsi olduqca çətin olardı."
Gülbəniz Bayramova
12:09 19.01.2026
Oxunuş sayı: 1415
