İnsulin dirəncinin səbəbləri və riskləri
Hazırda cəmiyyətdə şəkərli diabet və insulin dirənci kimi xəstəliklərə daha çox rast gəlinir. Bu xəstəliklər həm genetik faktorlarla, yəni nəsildən-nəsilə keçməklə bağlı olur, həm də sonradan, gündəlik stress, həyat tərzi, qeyri-sağlam qidalanma və fərdi qayğılarla yaranır. Məlum olur ki, insulin dirənci olan insanlar çox vaxt şokolad və digər şəkərli qidaları sevirlər, lakin eyni zamanda özlərinə qarşı sərt davranaraq bu qidaları məhdudlaşdırmağa çalışırlar. Nəticədə bəzən daxili narahatlıq və emosional gərginlik müşahidə olunur. Belə hallar yalnız fiziki sağlamlığa deyil, həm də insanın psixoloji vəziyyətinə təsir göstərir. İnsanlar bəzən nə qədər diqqətli olsalar da, stress və emosional vəziyyət onların sağlamlıq problemlərini daha da dərinləşdirə bilir. Mütəxəssislər mövzu ətrafinda Crossmedia.az-a açıqlama veriblər.
Endokrinoloq Xuraman Rəcəbovanın sözlərinə görə, insulin dirənci orqanizmin hüceyrələrinin insulin hormonuna qarşı həssaslığının itməsidir: "Bu vəziyyətin yaranma səbəbləri arasında az hərəkət (hipodinamiya), hədsiz karbohidrat qəbulu (un məmulatları, şirniyyatlar, yarımfabrikat məhsullar, şirin qazlı sular), artıq çəki və piylənmə, stress, irsiyyət, rejimsiz yuxu (xüsusilə gecələr yuxusuz qalmaq) və endokrin problemlər (Kuşinq sindromu, tiroid vəzi xəstəlikləri, yumurtalıq polikistozu) göstərilir".
Endokrinoloq, həmçinin risk qrupuna daxil olanları qeyd edib: "Risk qrupuna yaşı 45-dən yuxarı olanlar, düzgün qidalanmayanlar, az hərəkət edənlər, xroniki stress yaşayanlar, ailədə şəkərli diabetə meyilli qohumları olanlar, piylənmədən əziyyət çəkənlər, həkim məsləhəti olmadan pəhriz edənlər və ürək-damar sistemi xəstəlikləri və yüksək təzyiq problemi olanlar daxildir. İnsulin dirəncinin əlamətləri çox vaxt gizli başlayır və zamanla narahatlıq yaradan hallara çevrilir. Bunlar arasında yorğunluq, halsızlıq, tez-tez acmaq, şirniyyata meyillilik, susuzluq, yeməkdən sonra yuxululuq, dəridə səpgilər və tünd rəngli ləkələr, qarın nahiyyəsində piy toplanması, qadınlarda menstrual tsiklin pozulması və digər simptomlar yer alır. Bu problemi həll etmək üçün əvvəlcə endokrinoloq konsultasiyası vacibdir. Qanda lazımi göstəricilər yoxlanıldıqdan və diaqnoz təsdiqləndikdən sonra endokrinoloq tərəfindən pəhriz tövsiyə olunur, medikamentoz terapiya (dərman müalicəsi) və fiziki aktivlik də vacibdir".
Klinik psixoloq Gülşən Rüstəmova isə qeyd edib ki, biz fizioloji problem yaşarkən bu emosional fonumuza təsir göstərir: "Emosional fonumuz isə fizioloji problemlərin yaranmasına səbəb olur. Əgər hər hansı bir xəstəliyimiz varsa, stress fonunda bu xəstəlik daha da kəskinləşir və dərinləşir. Beləliklə, xəstəlik stressimizin artmasına səbəb olur. Bunlar hər zaman qarşılıqlı əlaqədədir, birmənalı olaraq bilməliyik ki, əgər biz hər hansı bir xəstəliklə mübarizə aparırıqsa, müalicə alırıqsa, mütləq stress fonunda tənzimləmələr etməli, emosional vəziyyətimizi stabilləşdirməyə çalışmalıyıq".
Psixoloq bildirib ki, əgər bir insan öz hormonlarını vaxtaşırı olaraq yoxlatdırmırsa, qan analizi vermirsə, endokrinoloqa müraciət etmirsə bu vəziyyət çətinləşə bilər: "Endokrinoloji müayinə insan həyatında çox vacib bir yer daşıyır. Endokrinoloq qəbulunda olan insan qanının dəyərlərini bilən zaman xəstəliklərinin bir qisminin qarşısını almış olur. Həmin xəstəliklər daha da azalır və başqa xəstəliklərin yaranmasına səbəbiyyət vermir".
G.Rüstəmovanın sözlərinə görə, insulin dirənci olan insan tez-tez əsəbləşirsə, bu elə onun insulin dirəncinə səbəb olan stress vəziyyətidir: "Bunlar düz mütənasibdirlər, biri artdıqca, digəri də artır. İnsulin dirənci olan insan sağlam həyat tərzinə keçməlidir. Lazımlı preparatları qəbul edirsə belə, mütəxəssislə də danışmalıdır".
Fatimə Məmmədova
11:59 20.01.2026
Oxunuş sayı: 1383
