Avropa

Fransa insan hüquqları və demokratiya anlayışlarındandan istifadə edir

Fransanın müstəmləkə siyasəti növbəti dəfə ciddi sınaq qarşısındadır. Yeni Kaledoniyada keçirilən parlament seçkilərində Fransa ilə birliyin davam etdirilməsini dəstəkləyən siyasi qüvvələrin mütləq çoxluğu əldə edə bilməməsi Paris üçün narahatedici siyasi siqnal kimi qiymətləndirilir. Müstəqillik tərəfdarlarının güclənməsi isə Fransanın bu Sakit okean ərazisində gələcək mövqeyi ilə bağlı yeni suallar doğurur. Belə bir şəraitdə maraq doğuran əsas məqam bundan sonrakı siyasi proseslərin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyidir. Yeni Kaledoniyada müstəqillik tələbləri daha da güclənəcəkmi? Fransa bu prosesi nəzarətdə saxlaya biləcək, yoxsa son illər Afrikada olduğu kimi müstəmləkələrini bir-bir itirmək riski ilə üz-üzə qalacaq?

Mövzu ilə bağlı politoloq Azad Məsiyev Crossmedia.az-a açıqlama verib:

“Beynəlxalq hüquqa görə hər bir xalqın öz müqəddəratını təyin etmək hüququ var. Yeni Kaledoniya xalqının da öz müqəddəratını təyin etmək haqqı mövcuddur. Onlar bu hüququnu dinc yollarla həyata keçirmək istəyirlər. Əgər xalqın seçki yolu ilə formalaşdırdığı parlamentdə Yeni Kaledoniyanın müstəqilliyini istəyən siyasi qüvvələr üstünlük əldə ediblərsə, təbii ki, seçkinin nəticəsi olaraq referendum keçirməklə öz müqəddəratlarını demokratik yolla ifadə edə bilərlər. Onlar məqsədlərinə dinc yollarla çatmaq istəyirlər. Bu istiqamətdə dəfələrlə müxtəlif tədbirlər keçirilib. Beynəlxalq konfranslarda Yeni Kaledoniya xalqının nümayəndələri iştirak ediblər, müstəqillik uğrunda mübarizə aparan siyasi qüvvələr beynəlxalq təşkilatlarda çıxış edərək öz iradələrini ifadə ediblər. Xalq da parlament seçkilərində həmin siyasi qüvvələrə səs verib”.

Politoloq bildirib ki, Fransa dövləti imperialist düşüncədən uzaqlaşmalıdır: "Əgər Fransa dövləti daim insan hüquqlarını müdafiə etdiyini bəyan edirsə, bunu təkcə sözlə deyil, əməldə də göstərməlidir. Xüsusilə də Avropa Şurasında Fransa nümayəndələrinin insan hüquqları və demokratiya ideyaları ilə bağlı çıxışlarını görmüşük. Hətta həmin platformalarda Azərbaycana qarşı insan hüquqları və demokratiya mövzularında qərəzli çıxışların da şahidi olmuşuq. Əgər Fransa doğrudan da demokratiyanı və insan hüquqlarını əsas prinsip kimi qəbul edirsə, o zaman Yeni Kaledoniya xalqının da demokratik yollarla öz müqəddəratını təyin etmək hüququna mane olmamalıdır. Onların insan hüquqlarını kobud şəkildə pozmamalıdır. Fransa dövləti imperialist düşüncəsindən əl çəkməlidir. İşğalçılıq təfəkküründən uzaqlaşmalıdır. Ayrı-ayrı xalqları öz təsir dairəsində saxlayaraq onları istismar etməməlidir. Bu baxımdan Yeni Kaledoniya xalqı parlament seçkilərində ölkənin müstəqilliyini müdafiə edən siyasi qüvvələrə səs verib. Fransa tərəfdarı olan siyasi qüvvələr də bunu normal qarşılamalıdır. Fransa dövləti də xalqın iradəsini tanımalıdır".

A.Məsiyev əlavə edib ki, Fransa insan hüquqları və demokratiya anlayışlarından çox zaman məqsədə çatmaq üçün vasitə kimi istifadə edir: “Öz maraqlarına uyğun gəlmədiyi hallarda isə bu prinsiplərə göz yumur. Fransa yenə də imperialist düşüncəsindən əl çəkməyəcək və parlamentdə üstünlük qazanan, Yeni Kaledoniyanın müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparan siyasi qüvvələrə qarşı repressiya mexanizmlərini işə salmağa çalışacaq. Buna baxmayaraq, beynəlxalq ictimaiyyət Yeni Kaledoniya xalqının iradəsinə hörmətlə yanaşmalı, onların müstəqillik hüququnu tanımalıdır. Müstəqillik uğrunda mübarizə aparan insanların hüquqlarına dəstək verilməlidir. Beynəlxalq hüququn tələblərinə uyğun olaraq dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlar bu reallığı qəbul etməli, Yeni Kaledoniyanın müstəqilliyini tanımalı və bu istiqamətdə mübarizə aparan siyasi qüvvələrə dəstək göstərməlidirlər. Eyni zamanda Fransanın imperialist siyasətindən əl çəkməsi üçün beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən zəruri addımlar atılmalıdır. Məncə Yeni Kaledoniya xalqının öz müqəddəratını təyin etmək hüququ var. Hər bir xalqın öz gələcəyini demokratik şəraitdə müəyyən etmək və müstəqil yaşamaq haqqı mövcuddur. Yeni Kaledoniya xalqı da bu hüququnu seçki yolu ilə, dinc vasitələrlə həyata keçirməyə çalışır və bu mübarizəsində haqlıdır. Fransa dövləti Yeni Kaledoniyada keçirilmiş seçkilərin nəticələrini tanımalı və oradakı siyasi qüvvələrə qarşı repressiya siyasətindən əl çəkməlidir”.

Ayhan

🖨 Çap et

17:00 29.06.2026

Oxunuş sayı: 50