Türkiyə Avropa təhlükəsizlik sistemində hansı rolu oynayır?
Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Avropa təhlükəsizlik arxitekturasında inklüziv yanaşmanın vacibliyini vurğulayaraq, Avropa İttifaqına üzv olmayan müttəfiq ölkələrin müdafiə təşəbbüslərindən kənarda saxlanmasının məqsədəuyğun olmadığını bildirib.
Bu fikir Ankarada NATO-nun Baş katibi Mark Rutte ilə keçirilən görüş zamanı səsləndirilib və regionda artan təhlükəsizlik çağırışları fonunda müttəfiqlər arasında əməkdaşlığın əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarıb.
Görüş çərçivəsində qarşıdan gələn NATO sammitinə hazırlıq, alyansın gündəliyində duran əsas məsələlər, həmçinin regional və qlobal proseslər geniş müzakirə olunub.
Ərdoğan qeyri-sabit geosiyasi mühitdə həmrəyliyin gücləndirilməsinin vacibliyini qeyd edərək, Türkiyənin müdafiə potensialını, xüsusilə hava hücumundan müdafiə sahəsində davamlı şəkildə artırdığını vurğulayıb və müttəfiqlərlə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinin prioritet olduğunu bildirib.
Məsələ ilə bağlı politoloq Əhəd Məmmədli Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"Avropa İttifaqının üzvü olmayan ölkələrə münasibətdə müəyyən siyasi manevrlər etməsi təbii qəbul edilə bilər. Bu, xüsusilə Türkiyə kimi iddialı və regional gücə çevrilmiş dövlətlə münasibətlər kontekstində daha aydın görünür.
Rəcəb Tayyib Ərdoğan liderliyində Türkiyə son illərdə həm siyasi, həm də hərbi baxımdan ciddi güclənərək öz ətrafında daha geniş tərəfdaşlar toplamağa çalışır. Bu isə müəyyən mənada Avropa İttifaqı ilə Türkiyə arasında rəqabət elementlərini də gücləndirir.
Türkiyənin müxtəlif çıxışlarında bu məsələlərə toxunması həm də Avropa İttifaqına müəyyən siyasi mesaj və təzyiq kimi qiymətləndirilə bilər.
Eyni zamanda, Avropa İttifaqı iqtisadi gücə malik olsa da, müdafiə və təhlükəsizlik baxımından hələ də tam müstəqil və güclü sistem qurmaqda çətinlik çəkir.
Bu səbəbdən təşkilat həm Rusiya, Çin, həm də digər regional gücləri potensial risk kimi nəzərdən keçirir. Türkiyənin də bu sırada qeyd olunması onun son illərdə artan geosiyasi çəkisinin göstəricisidir.
Bu vəziyyətin kökündə isə Avropa ilə türk dünyası arasında tarixən mövcud olan rəqabət və qarşılıqlı münasibətlər dayanır.
Müdafiə məsələlərinə gəldikdə isə, müasir dövrdə hər bir dövlət öz təhlükəsizliyini gücləndirməyə məcburdur. Azərbaycan üçün də bu məsələ xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Coğrafi mövqeyindən asılı olmayaraq, ölkənin əsas prioriteti güclü müdafiə sisteminə malik olmaqdır. Bu baxımdan Türkiyə Azərbaycanın təbii müttəfiqi və ən yaxın strateji tərəfdaşı kimi çıxış edir.
Reallıq ondan ibarətdir ki, kiçik və orta dövlətlərin təhlükəsizlik baxımından müəyyən “çətirə” ehtiyacı olur. Azərbaycan üçün bu çətirin Türkiyə ilə birlikdə formalaşdırılması həm tarixi, həm siyasi, həm də strateji baxımdan əsaslandırılmış yanaşma kimi qiymətləndirilə bilər.
Gələcəkdə regional və qlobal təhdidlərə qarşı effektiv müdafiə sisteminin qurulması üçün əməkdaşlıq və birlik əsas şərtlərdən biri olaraq qalır".
Elmir Heydərli
14:30 24.04.2026
Oxunuş sayı: 774
