Fastfud və hazır qidalar beyin damarlarına zərər verə bilər
Kanadanın Makmaster Universitetinin alimləri ultraemal olunmuş qidaların yüksək istehlakı ilə beyində MRT müayinəsi zamanı görünən kiçik damar zədələnmələri arasında əlaqə aşkar ediblər.
Crossmedia.az xəbər verir ki, araşdırma “JAMA Network Open” jurnalında dərc olunub.
Tədqiqatda 35–69 yaş aralığında olan, əvvəllər ürək-damar xəstəlikləri diaqnozu qoyulmayan 8 783 kanadalı iştirak edib. Onların beyinləri MRT vasitəsilə yoxlanılıb, koqnitiv testlər keçirilib və qidalanma vərdişləri qiymətləndirilib.
Nəticələrə görə, ultraemal olunmuş qidaları ən çox istehlak edənlər arasında təxminən hər doqquz nəfərdən birində beyin damarlarının zədələnməsi əlamətləri aşkarlanıb. Bu qidaları ən az qəbul edənlər arasında isə göstərici təxminən hər 12 nəfərdən bir olub.
Yaş, siqaret çəkmə, fiziki aktivlik, gəlir, təhsil səviyyəsi, yüksək qan təzyiqi və diabet kimi amillər nəzərə alındıqdan sonra da əlaqə müşahidə edilib. Bədəndəki yağ kütləsinin hesablanması isə nəticələri əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməyib.
Bununla belə, araşdırmada ultraemal olunmuş qidaların istehlakı ilə yaddaş və düşünmə qabiliyyətini ölçən testlərin nəticələri arasında sabit əlaqə müəyyən edilməyib. Tədqiqatçılar bildiriblər ki, qida istehlakının fərqli üsullarla hesablanması zamanı, məsələn, gündəlik kalorilərin faizinə əsasən qiymətləndirildikdə, əlaqə zəifləyib və bəzi hallarda statistik əhəmiyyətini itirib.
Nutrisoloq Rassel De Souza vurğulayıb ki, tədqiqat ultraemal olunmuş qidaların beyində müşahidə edilən dəyişikliklərə səbəb olduğunu sübut etmir. Onun sözlərinə görə, insult, koqnitiv funksiyaların zəifləməsi və demensiyaya gətirib çıxaran proseslər əlamətlər üzə çıxmazdan illər, hətta onilliklər əvvəl başlaya bilər.
Araşdırma müşahidə xarakteri daşıyır. Qidalanma məlumatları, MRT görüntüləri və koqnitiv testlər eyni vaxtda toplandığından, beyin dəyişikliklərinin əvvəl, yoxsa qidalanma vərdişlərinin əvvəl yarandığını müəyyən etmək mümkün olmayıb. Bunun üçün uzunmüddətli müşahidələrə və qidalanma rejiminin dəyişdirilməsini nəzərdə tutan əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.
De Souza beyin və ürək-damar sağlamlığı ilə bağlı risklərin azaldılması üçün fiziki aktivliyi artırmağı, qan təzyiqini, xolesterini və qan şəkərini nəzarətdə saxlamağı, həmçinin siqaretdən imtina etməyi tövsiyə edib. Müəlliflər əlavə ediblər ki, əldə olunan nəticələr sənaye emalının özünün təsirini məhsulların tərkibindən və bu qidaların rasionda hansı daha sağlam qidaları əvəz etməsindən ayırmağa imkan vermir.
01:56 22.10.2026
Oxunuş sayı: 58
