Fransada 800 min nəfərlik etiraz dalğası - dövlət məmurları istehfa verir
Fransada həyat şəraitinin pisləşməsinə və sosial problemlərə qarşı başlayan kütləvi etiraz aksiyaları radikallaşaraq ölkə miqyasında böyük iğtişaşlara və vandalizm aktlarına çevrilib. Paris, Marsel, Lion və Bordo kimi nəhəng şəhərləri əhatə edən nümayişlərdə 500 mindən 800 minə qədər insanın, xüsusilə gənclərin, tələbələrin və miqrantların iştirak etməsi prosesin nəzarətdən çıxdığını göstərir. Ticarət obyektlərinin yağmalanması, avtomobillərin yandırılması və hətta Marseldə şəhər meriyasına hücum edilməsi fonunda Daxili İşlər Naziri Loran Nünezin istefa ərizəsi verməsi, lakin Prezident Emmanuel Makron tərəfindən rədd edilməsi Yelisey sarayındakı dərin siyasi böhranın bariz təzahürüdür. Vəziyyətin daha da gərginləşməsinin qarşısını almaq üçün Fransa hökuməti oktyabrın 24-də planlaşdırılan növbəti kütləvi nümayişlər zamanı asayişin qorunması məqsədilə polis və jandarma qüvvələrinə dəstək olaraq "Sentinel" antiterror əməliyyatında iştirak edən hərbi hissələri prosesə cəlb etməyi qərara alıb. Əsasən dövlət əhəmiyyətli sabit obyektlərin mühafizəsinə hərbçilərin ayrılması təhlükəsizlik qüvvələrinə radikal qruplarla mübarizədə əlavə manevr imkanı yaratsa da, küçələrdə azğınlaşan radikal və sövdələşmiş dəstələrin fəaliyyəti səngimək bilmir.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən professor Sabir Məmmədli Fransadakı iğtişaşların xarakterini və proseslərin gələcək inkişaf ssenarisini şərh edib.
"Fransada vaxtaşırı kütləvi çıxışlar həmişə olub, amma bu son dövrlərin çıxışları həddindən artıq böyük miqyas alıb və bir çox şəhərləri əhatə edib. Fransanın ən böyük şəhərlərini əhatə edən bu nümayişlər həddindən artıq radikallaşıb. İlk günlərdə tələbələr aparıcı qüvvə kimi çıxış edirdilərsə, sonradan solçu radikal qruplar, hətta müəyyən terror yönümlü dəstələr də iğtişaşlara qoşuldu. İstirahət günlərində Paris, Marsel və Lionda çox böyük dağıntılara səbəb olan hərəkətlər edilib vandalizmə yol veriblər. Mağazalara, hətta Marseldə şəhər meriyasına hücum ediblər, küçələrdə maşınları yandırıblar".
Professor daxili işlər nazirinin istefasına, polisin səlahiyyətlərinin artırılmasına və küçələrdəki mövcud mənzərəyə diqqət çəkib:
"Bunun özü çox təhlükəli bir yön alıb. Fransa hökuməti çalışır ki, iğtişaşların qarşısını alsın və bu mənada polisə, təhlükəsizlik qüvvələrinə müəyyən səlahiyyətlər verib. Amma hadisələr göstərir ki, radikal qrupların fəaliyyəti heç də səngimir, daha da azğınlaşır. Dünya ictimaiyyətinin və Avropa Birliyinin diqqətini çəkən bu təhlükəli fonda Fransanın daxili işlər naziri istefa verib. İstefa Makron tərəfindən qəbul olunmasa da, Makron təhlükəsizlik qüvvələrinə daha ciddi, kəsərli addımlar atmağa icazə verib, çağırış edib. Amma aksiyalardakı gənclər də geri durmaq fikrində deyillər".
Sabir Məmmədli etirazların vətəndaş müharibəsinə çevrilmə ehtimalını qiymətləndirərək fikrini yekunlaşdırıb:
"Proseslərdə 500 mindən 800 minə qədər insan iştirak edirdi ki, onların böyük hissəsini tələbələr və miqrantlar təşkil edir. Bəzi nöqtələrdə vandalizm aktlarının qarşısı alınıb və müəyyən səngimə fonu hiss olunur, lakin proses hələ tam nəzarət altında deyil. Gələcəkdə bu hadisələrin vətəndaş müharibəsinə çevriləcəyini düşünmürəm, çünki aksiyaların dəqiq siyasi xətti və yönü bəlli deyil. Əvvəlcə təhsil sisteminin və həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması, işsizlik, aşağı maaş məsələsini gündəmə gətirmişdilər, amma bu, cəmiyyəti tamamilə silkələyəcək siyasi miqyas almayıb. Fransada cəmiyyətin böyük hissəsi bu tipli vandalizmi müsbət qəbul etmir. Ona görə də hakimiyyət gərginliyinin haraya varacağını demək hələ tezdir, hər şeyi polisin və təhlükəsizlik qüvvələrinin bu iğtişaşların qarşısını necə alacağı göstərəcək".
Zeynəb Həsən
15:45 21.10.2026
Oxunuş sayı: 51
