“Kupça”sız evi olanlara ŞAD XƏBƏR - Bu yolla sənəd ala bilərsiniz
Bakı və Abşeron yarımadasında sənədsiz fərdi yaşayış evlərinin və torpaq sahələrinin qeydiyyata alınması məsələsi uzun illərdir ki, ölkənin ən kəskin sosial-hüquqi problemlərindən biri olaraq qalır. Rəsmi və qeyri-rəsmi göstəricilərə əsasən, təkcə paytaxt və ətraf ərazilərdə 500 mindən çox çıxarışsız ev mövcuddur. Zamanında dövlət qurumlarının verdiyi sənədlərlə tikilən bu əmlakların çıxarışla təmin olunmaması həm vətəndaşların mülkiyyət hüququnu məhdudlaşdırır, həm də dövlət büdcəsini böyük maliyyə gəlirlərindən məhrum edir.
Mövzu ilə bağlı əmlak eksperti Elnur Fərzəliyev Crossmedia.az-a açıqlama verib.
Ekspert bildirib ki, sənədsiz evlərin böyük bir qisminin vaxtilə dövlət qurumları tərəfindən verilmiş rəsmi sənədləri mövcuddur:
"Hal-hazırda təkcə paytaxt Bakı və Abşeron ərazisində bəzi rəqəmlərə əsasən 500 mindən yaxın çıxarışsız fərdi yaşayış evi və torpaq sahələri mövcuddur, ölkə ərazisində isə bu rəqəm daha böyükdür. Çıxarışı olmayan əmlakların böyük bir qisminin zamanında hər hansı səlahiyyətli dövlət qurumu tərəfindən verilmiş sənədləri var. Bunlardan 2000-ci ildən 2007-ci ilə qədər bələdiyyələr tərəfindən verilmiş sərəncam və qərarlar, daha əvvəlki illərdə rayon icra hakimiyyətlərinin torpaq ayırma ilə bağlı verdiyi sərəncamlar, həmçinin kolxoz, sovxoz və müxtəlif dövlət qurumları tərəfindən vətəndaşlara fərdi yaşayış evlərinin tikintisi üçün ayrılmış torpaq sahələri mövcuddur. Həmin qurumların verdiyi sənədlər əsasında vətəndaşlar fərdi yaşayış evləri tiksələr də, sonda onların bir qismi çıxarışla təmin olundu, böyük bir qismi isə bu günə qədər çıxarışsız qalıb".
E.Fərzəliyev çıxarışların verilməsində əsas maneənin torpaqların təyinat fərqi olduğunu və buradakı məsuliyyətin vətəndaşların üzərinə düşmədiyini vurğulayıb:
"Çıxarışların verilməsinə mane olan əsas məqamlardan biri həmin əmlakın yerləşdiyi ərazinin təyinatının yaşayış sahəsi olmamasıdır. Yüksək gərginlikli elektrik naqillərinin keçməsi, ətrafından və ya altından kommunikasiya xətlərinin keçməsi kimi mühafizə zolağında yerləşən əmlaklar qadağan olunma statusu götürülmədiyi müddətcə çıxarış ala bilmir. Məsələn, hazırda Bakı-Abşeronda çıxarış ala bilməyən fərdi yaşayış evlərinin böyük bir hissəsinin torpaqlarının təyinatı yaşayış məntəqələri torpaqları deyil; əkin, otlaq, kənd təsərrüfatı, neft torpağı və müxtəlif növ digər təyinatlı torpaqlardır. Tikiliyə çıxarışın verilməsi üçün həmin tikilinin təyinatı ilə yerləşdiyi torpaq sahəsinin təyinatı eyniləşməlidir. Bu sahədə günahkar birmənalı olaraq vətəndaşlar deyil. Həmin torpaq sahələri müxtəlif dövlət qurumları tərəfindən fərdi yaşayış evlərinin tikintisi üçün vətəndaşlara ayrılsa da, dövlət qurumları həmin torpaqların təyinatını vaxtında dəyişməyiblər və bu səbəbdən də vətəndaşlar bu günə qədər əmlaklarına çıxarış ala bilmirlər".
Ekspert Beynəlxalq təcrübədəki amnistiya mexanizminə və bu problemin həllinin dövlət büdcəsinə gətirəcəyi iqtisadi dividendlərə diqqət çəkib:
"Müxtəlif xarici ölkələrdə bu tip çıxarışsız fərdi yaşayış evləri ilə bağlı yeni qaydalar və qanunlar tətbiq olunub. Bunlardan ən uğurlusu bu əmlaklara amnistiya tətbiq olunmasıdır ki, amnistiya tətbiq olunduğu zaman həmin əmlaklar birmənalı olaraq çıxarışla təmin olunur. Bu əmlakların çıxarışlarının olmaması vətəndaşların mülkiyyət hüququnun tanınmaması ilə bərabər, həmçinin dövlət büdcəsini külli miqdarda gəlirlərdən məhrum edir. Belə ki, bu əmlaklar çıxarışla təmin olunarsa, artıq əmlak və torpaq vergilərinə cəlb oluna bilər, bank kreditlərinə girov olaraq verilə bilər və alqı-satqılar notarial qaydada aparıldıqda dövlət qurumları bu sahədən böyük vergi gəlirləri əldə etmiş olurlar. Təkcə bir şəhərdə yarım milyon çıxarışsız əmlakın olması onu deməyə əsas verir ki, dövlət büdcəsi və müxtəlif qurumlar bu sahədən əldə edə biləcəkləri böyük gəlirlərdən məhrum olurlar".
Fatimə Cabbarlı
20:10 20.10.2026
Oxunuş sayı: 54
