1600 il səssiz qalan daş danışdı: Roma dövrünün gizli simvolu tapıldı
Böyük Britaniyada yerləşən qədim Vindolanda Roma hərbi düşərgəsində arxeoloqlar 1600 il torpaq altında qalmış nadir bir heykəl aşkar ediblər. Daş üzərində oyulmuş bu fiqur qədim romalıların evlərini, ailələrini və məkanlarını qoruduğuna inandıqları “genius” adlı ruhani varlığı təsvir edir.
Kəşf 2026-cı ilin iyununda arxeoloq Endryu Birli tərəfindən aparılan qazıntılar zamanı edilib. Tədqiqatçı IV əsrə aid hərbi kazarmanın döşəməsində qeyri-adi formalı daş lövhə aşkar edib. Daşı diqqətlə çevirdikdə onun üzərində qədim Roma dövrünə aid oyma insan siması ortaya çıxıb.
Vindolanda Adriana divarının cənubunda, İngiltərənin Nortamberlend bölgəsində yerləşən mühüm Roma qalalarından biridir. Eramızın I əsrinin sonlarından V əsrin əvvəllərinə qədər istifadə olunan bu hərbi məkan daha əvvəl də Roma dövrünə aid yazı lövhələri, dəri ayaqqabılar və gündəlik əşyalarla bağlı mühüm arxeoloji tapıntılarla tanınıb.
Arxeoloqlar hesab edirlər ki, yeni tapılan heykəl əvvəlcə kiçik məişət ziyarətgahının bir hissəsi olub. Daha sonra isə naməlum səbəbdən yerindən çıxarılaraq tikinti materialı kimi istifadə edilib və kazarmanın döşəməsinə yerləşdirilib.
Heykəldə bolluq rəmzi olan “kornukopiya” və dini ayinlərdə istifadə edilən “patera” adlı qab təsvir olunub. Bu simvollar qədim romalıların qoruyucu ruhdan təhlükəsizlik, bərəkət və uğur diləməsini ifadə edirdi.
Qədim Roma dünyasında “genius” insanı, ailəni, evi və hətta hərbi birlikləri qoruyan ruh hesab olunurdu. Müasir anlayışla bunu müəyyən mənada “qoruyucu mələk” təsəvvürünə bənzətmək olar. Romalılar bu ruhlara kiçik ev altarlarında ehtiram göstərərək onların himayəsini qazanmağa çalışırdılar.
Vindolanda tapıntısını xüsusi edən əsas məqam isə bu tip heykəllərin çox nadir olmasıdır. Əsrlər boyu daş döşəmənin altında qalan heykəl təbii aşınmadan qorunub və demək olar ki, ilkin vəziyyətini saxlayıb.
Bu kəşf yalnız qədim Roma dini inanclarına deyil, həm də həmin dövrdə yaşayan insanların gündəlik həyatı, qorxuları və ümidləri haqqında yeni məlumatlar verir.
Nigar Xəlilli
21:00 28.07.2026
Oxunuş sayı: 48
