Diplomatiyada günlər qızıldır - 10 günlük sabitlik ABŞ-İran münasibətlərinə necə təsir edəcək?
Yaxın Şərqin barıt çəlləyini xatırladan siyasi səmasında illərdir davam edən qaranlıq buludlar arasında gözlənilməz bir ümid işığı bərq vurmağa başlayıb. Pərdəarxası diplomatik təmasların dərinliklərindən sızan son məlumatlar, İran və ABŞ arasındakı tarixi düşmənçiliyin ən gərgin nöqtəsində kritik bir dönüşün baş verə biləcəyini göstərir. Beynəlxalq arenada nüfuz sahibi olan vasitəçi tərəflər, tərəfləri uçurumun kənarından qaytarmaq üçün masaya fövqəladə bir razılaşma planı qoyublar. Məxfi mənbələrdən əldə edilən bu şok iddianın mərkəzində regionda alovlanan gərginliyi müvəqqəti də olsa dondurmağı hədəfləyən 10 günlük atəşkəs təklifi dayanır. On gün-qlobal təhlükəsizlik tərəzidə olarkən bəziləri üçün qısa görünə bilər, lakin diplomatiya müstəvisində bu müddət tamamilə yeni bir reallıq yaratmaq üçün kifayət qədər böyük zamandır. Vaşinqton və Tehranın bu gizli masadakı hər bir gedişi yalnız iki ölkənin deyil, bütün dünyanın gələcək taleyini birbaşa şərtləndirir. Tərəflərin illərdir formalaşan qarşılıqlı inamsızlığı göz önüne alındıqda, bu təklifin qəbul edilməsi sözün əsl mənasında diplomatik bir möcüzəyə bərabər olacaq. Lakin pərdə arxasında aparılan bu amansız bazarlıqlar göstərir ki, hətta ən barışmaz düşmənlər də böyük fəlakətin astanasında güzəşt imkanlarını axtarmağa məcburdurlar. İndi bütün dünyanın nəzərləri paytaxtların qapalı qapıları arxasından gələcək o tək bir qərara və ya veriləcək kiçik bir bəyanata zillənib. Bəs bu 10 günlük diplomatik "nəfəslik" böyük bir sülhün başlanğıcı olacaq, yoxsa fırtına öncəsi son sakitlik kimi tarixin səhifələrinə yazılacaq?
Məsələ ilə bağlı politoloq Əhəd Məmmədli Crossmedia.az-a açıqlama verib:
"Ola bilsin, 10 günlük razılaşma baş tutsun. Atəşkəs zəruridir. Çünki indi atəşkəs hər iki tərəfin maraqlarına cavab verir və vaxt qazanmaq məqsədi daşıyır.
Əlbəttə, bu razılaşma alınmaya da bilər - bu, tərəflərin yanaşmasından asılıdır. Tərəflər bir-birini ittiham edə bilərlər. Məsələn, atəşkəs elan olunur, sonra isə atəşkəsin pozulmasında bir-birlərini günahlandırırlar; biz bunu Amerika–İran münasibətlərində dəfələrlə görmüşük.
İndi proseslərin hansı axınla gedəcəyini zaman göstərəcək: atəşkəs razılaşması olacaqmı, olacaqsa buna əməl ediləcəklərmi? Yəni bu, artıq tərəflərin mövqeyindən və yanaşmasından asılı olan məsələdir".
Turqut Ansari
15:30 21.07.2026
Oxunuş sayı: 65
