Bayramov Moskvada, Fidan Kiyevdə idi: Türkiyə və Azərbaycan hansı mühüm planı işə salıb?
Bir neçə gün əvvəl Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun Rusiyaya səfəri ilə təxminən eyni vaxta türkiyəli həmkarı Hakan Fidan da Ukraynada idi. İki qardaş ölkənin baş diplomatlarının eyni vaxtda bir-biri ilə müharibə aparan ölkələrə səfərləri diqqət çəkir. Bu, təsadüfdür, yoxsa Bakı-Ankara tandeminin birgə addımı?
Türkiyəli general Yücel Karauz bu barədə Crossmedia.az-a danışıb: "Hakan Fidanın Ukraynaya, Ceyhun Bayramovun isə eyni gündə Moskvaya səfər etməsi, əlbəttə ki, diqqət çəkən hadisədir. Təkcə zamanlamaya baxaraq bunun tam koordinasiya olunmuş diplomatik planın tərkib hissəsi olduğunu qəti şəkildə söyləmək mümkün olmasa da, mövcud geosiyasi şərait nəzərə alındıqda bunun sadəcə təsadüf olduğunu demək də çətindir.
Bu hadisəni bir neçə istiqamətdən qiymətləndirmək olar.
Birincisi, Türkiyə və Azərbaycan arasında diplomatik koordinasiyadır. Son illərdə Ankara ilə Bakı xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələlərində yüksək səviyyədə koordinasiya nümayiş etdirir. Hakan Fidanın Kiyevdə, Ceyhun Bayramovun isə Moskvada eyni vaxtda danışıqlar aparması, hər iki ölkənin böhranın müxtəlif tərəfləri ilə paralel təmaslar quraraq diplomatik təsir imkanlarını genişləndirməyə çalışdığını göstərə bilər.
İkincisi, Rusiya–Ukrayna münaqişəsində yeni diplomatik mərhələ ehtimalıdır. Cəbhədə döyüşlər davam etsə də, son dövrlərdə atəşkəs və danışıqlar mövzusu yenidən beynəlxalq gündəmə çıxıb. Türkiyə daha əvvəl İstanbul danışıqları və Taxıl Dəhlizi təşəbbüsündə mühüm vasitəçi rolunu oynamışdı. Belə bir mərhələdə Ankaranın Kiyevlə, Bakının isə Moskva ilə eyni gündə təmasları təsadüfi görünmür.
Üçüncüsü, Cənubi Qafqaz amilidir. Moskva üçün Ukrayna ilə yanaşı, Azərbaycan–Ermənistan sülh prosesi, Zəngəzur dəhlizi, regional nəqliyyat layihələri və Cənubi Qafqazın gələcək təhlükəsizlik arxitekturası da strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Ceyhun Bayramovun Moskva səfəri təkcə ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır, daha geniş regional kontekstdə qiymətləndirilməlidir.
Dördüncüsü, Türkiyənin çoxşaxəli diplomatiyasıdır. Ankara eyni vaxtda həm Ukrayna ilə əməkdaşlığı davam etdirir, həm Rusiya ilə dialoqu qoruyur, həm NATO müttəfiqi kimi Qərblə münasibətlərini inkişaf etdirir, həm də Yaxın Şərq və Cənubi Qafqazda fəal siyasət yürüdür. Hakan Fidanın Kiyev səfəri də məhz bu balanslaşdırılmış xarici siyasətin davamı kimi qiymətləndirilə bilər.
Beşincisi, mümkün yüksək səviyyəli lider diplomatiyasına hazırlıqdır. Əgər yaxın həftələrdə Rəcəb Tayyib Ərdoğan–Vladimir Putin, Ərdoğan–Volodimir Zelenski və ya Türkiyənin ev sahibliyi ilə yeni sülh təşəbbüsləri gündəmə gələrsə, xarici işlər nazirlərinin bu səfərləri həmin proseslərin ilkin diplomatik hazırlıq mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. Hazırda bunu təsdiqləyən rəsmi məlumat yoxdur, lakin beynəlxalq diplomatik praktikada bu cür paralel təmaslar çox vaxt liderlər səviyyəsində keçiriləcək görüşlərin zəminini hazırlayır".
O, bildirib ki, strateji baxımdan isə bu səfərlər üç mühüm mesaj verir: "Birincisi, Türkiyə Rusiya–Ukrayna münaqişəsində vasitəçi və etibarlı diplomatik platforma rolunu qorumaq niyyətindədir.
İkincisi, Azərbaycan Moskva ilə birbaşa dialoq kanallarını açıq saxlamaqla həm Cənubi Qafqazda, həm də Avrasiya məkanında balanslaşdırılmış siyasətini davam etdirir.
Üçüncüsü, Ankara və Bakı müxtəlif paytaxtlarda paralel diplomatik fəaliyyət göstərərək ortaq strateji təsir imkanlarını genişləndirməyə çalışırlar.
Bu səbəbdən Hakan Fidanın Kiyevə, Ceyhun Bayramovun isə Moskvaya eyni gündə səfərlərini sadəcə iki ayrı-ayrı diplomatik hadisə kimi deyil, Türkiyə və Azərbaycanın Qara dəniz–Cənubi Qafqaz geosiyasi məkanında koordinasiyalı və çoxvektorlu diplomatik fəaliyyətinin növbəti nümunəsi kimi qiymətləndirmək daha doğru olar.
Yaxın günlərdə Moskva, Kiyev, Ankara və Bakıdan veriləcək rəsmi açıqlamalar, eləcə də mümkün yeni liderlər görüşləri bu səfərlərin arxasında duran strateji məqsədləri daha aydın şəkildə ortaya qoyacaq".
13:30 20.07.2026
Oxunuş sayı: 270
