İran daxilində "saatlı bomba": Partalayacaq, amma nə zaman?
Müharibə təkcə sərhədləri deyil, dövlətlərin daxili güc balansını da yenidən cızır. Xarici təhdidlərin pik həddə çatdığı bir vaxtda, İran hakimiyyətinin pərdəarxası sirləri və İran İslam İnqilabi Keşikçilər Korpusu (SEPAH) ilə mülki rəhbərlik arasındakı gizli nüfuz savaşı yeni bir müstəviyə qədəm qoyub. Bir neçə il əvvəl Məsud Pezeşkianın hakimiyyətə gəlişi ilə başlayan "yumşalma" ümidləri ABŞ və İsrailin raket zərbələri altında yox olarkən, Tehranın daxili siyasi xəritəsində tamamilə fərqli bir mənzərə yaranıb. Sual isə budur: Bu hərbi birlik İranı qoruyan bir qalxan, yoxsa daxildən partlamağa hazır olan saatlı bombadır?
Ədalət, Hüquq, Demokratiya (ƏHD) Partiyası İdarə Heyətinin üzvü, siyasi şərhçi Əli Zülfüqaroğlu Crossmedia.az-a açqlamasında deyib ki, İran hakimiyyəti daxilində hələ müharibədən öncə ciddi fikir ayrılıqları var idi.
Onun fikrincə, ziddiyyətlər daha çox SEPAH-la hökumət arasında yaşanırdı: “Amma eyni zamanda SEPAH daxlində də ziddiyyətli məqamlar özünü biruzə verirdi. Ali dini lider Əli Xamneinin islahatçı lider seçkilərdə Məsud Pezeşkiana yaşıl işıq yandırması ilə Tehranın beynəlxalq və regional siyasətində, həmçinin daxildə tədricən yumşalmaya gediləcəyinin işarəsi SEPAH-la dini rəhbərlik arasında da soyuqluq yaratmışdı. SEPAH ehtiyat edirdi ki, islahatlar nəticəsində xarici düşmən obrazı aradan qaldırılsa o zaman İranda getdikcə artan ictimai dəstəyə malik hökumət daha əhəmiyyətli gücə çevriləcək. Bu isə SEPAH-ın maraqlarına cavab vermirdi. ABŞ və İsrailin İrana hücumu ilə bu proses nəinki dayandı, tamamilə əksinə çevrildi. SEPAH yenidən İranda ən əhəmiyyətli struktura çevrildi, daxili narazılıqlar arxa plana keçdi. Bundan başqa Ekspertlər Məclisində tam dəstəyə sahib olmayan Müctəba Xamneyi SEPAH-ın təzyiqi ilə ali dini lider seçildi. Təbii ki, bu narazılıqlar müharibə zamanı özünü biruzə verməsə də, danışıqlar prosesinin gedişində daha çox hiss olunur. Onun seçilməsinə məcburən dəstək verən ruhanilər və onlara bağlı olan qruplar danışıqlar prosesi ilə bağlı hər fürsətdə SEPAH və hökuməti hədəf alırlar. Eyni proses ABŞ daxilində də müşahidə olunur. Demokratlar Donald Tramp hakimiyyətini məğlubiyyətdə ittiham edir və konqresə çeçkilər öncəsi bundan istifadə etməyə çalışırlar. İranda da narazı kəsimlər tərəfindən SEPAH və hökumət qisas almamaqda və loyaqllıqda ittiham edilir. Bu, əlbəttə, ciddi narazılığın bir hissəsi olsa da, amma bütövlükdə hazırki mərhələdə ciddi parçalanmaya gətirib çıxarmayacaq. Çünki hazırda İran üçün prioritet dövlətin varlığı məsələsidir. Ona görə də İran daxilində narazı kəsimlər dövlətə xəyanət ittihamı ilə üzləşməmək üçün müəyyən çərçivə daxilindən kənara çıxmayacalar”.
Turqut Ansari
10:40 04.07.2026
Oxunuş sayı: 59
