Aİ-dən Türkiyəyə "tərif yağışı": Hiyləgər addımın pərdəarxası
Avropa İttifaqının (Aİ) Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaya Kallas Ankarada keçiriləcək NATO Liderlər Zirvəsi öncəsi Türkiyənin ittifaqdakı strateji çəkisi, regiondakı rolu və Avropa ordusu bəhslərinə dair mühüm bəyanatlar verib.
Rəsmi nümayəndə heyəti ilə birlikdə Türkiyəyə səfər edən Kallas Ankaranın həm Yaxın Şərq, həm də Qafqaz regionunda sabitliyin təmin olunmasında əsas oyunçulardan biri olduğunu vurğulayıb.
Kaya Kallas Türkiyənin Avropa təhlükəsizlik arxitekturasındakı və regiondakı yerini yüksək qiymətləndirib:
"Türkiyə Aİ-yə namizəd ölkədir. İttifaq daxilində bəzi məsələlərdə fikir ayrılıqları olsa da, NATO kontekstindən baxdıqda Türkiyə alyansın ikinci ən böyük ordusuna və çox güclü müdafiə sənayesinə sahibdir. Bu baxımdan o, son dərəcə mühüm mövqeyə malikdir. Avropanın ümumi təhlükəsizliyi və xüsusilə Qafqazdakı sabitlik fonunda Türkiyə ilə davamlı dialoq aparmağa ehtiyacımız var".
Qlobal təhlükəsizlik sisteminin sarsıldığı bir dövrdə Türkiyənin beynəlxalq arenadakı strateji çəkisi yenidən dünya mətbuatının diqqət mərkəzindədir. Rusiya-Ukrayna müharibəsi və enerji böhranı fonunda Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasında Ankaranın rolu getdikcə daha kritik xarakter alır. Son onilliklərdə müdafiə sənayesi və müstəqil xarici siyasəti ilə güc balansını dəyişən Türkiyə, bu gün Qərb üçün həm əvəzedilməz tərəfdaş, həm də regionun ən güclü müstəqil aktoru kimi çıxış edir. Bu geosiyasi konyuktura Ankaraya Şərq ilə Qərb arasında öz milli maraqlarını qorumaq üçün geniş manevr imkanları yaradır.
Bununla bağlı politoloq Əhəd Məmmədli Crossmedia.az-a açıqlama verib.
"Aİ "quyruğu qapı arasında qalanda" və Türkiyəyə ehtiyacları olanda onu tərifləyir.
Xüsusilə çətin vəziyyətdə olanda tərifləməyi yaxşı bacarırlar. Lazım gələndə Azərbaycanı da tərifləyirlər. Amma sonra nə olduğunu hamımız görürük. İndi də belə bir məqamdır. Bu təriflərə a sevinib eyforiyaya qapılmaq lazım deyil. Çünki, Türkiyə Avropanın tərifinə ehtiyacı olan balaca bir ölkə deyil".
O bildirib ki, Türkiyə həmişə böyük dövlət olub, lakin Osmanlı imperiyasının dağılandan sonra və Kamalistlərin iqtidarı dövründə müəyyən bir böhran yaşadı: "Son 20 ildə isə-hakim Ədalət və İnkişaf Partiyası (AK Parti) iqtidarı dövründə Türkiyə yenidən böyük bir sıçrayış mərhələsinə başlayıb. Bu gün artıq Türkiyənin Aİ-yə elə də böyük ehtiyacı yoxdur. Düzdür, öz maraqları baxımından Türkiyənin ittifaqa üzv olması yaxşı olar. Beləcə, Türkiyə Aİ-ni iqtisadi, siyasi və sosial cəhətdən, tam mənası ilə fəth edər. Avropalıları da ən çox qorxudan məhz budur. Ona görə Türkiyəni istəmirlər. Xüsusilə Aİ-nin iki böyük ölkəsi-Almaniya və Fransa buna qarşıdır.
İndi hər nə qədər "Türkiyəyə ehtiyacımız var" desələr də, bu vəziyyətdə onun ittifaqa üzv olmasına razılıq verəcəklərini düşünmürəm. Sadəcə, hazırda ehtiyacları olduğu üçün Türkiyədən istifadə etmək istəyirlər. Türkiyə də bu məqamdan öz maraqlarına uyğun şəkildə yararlanmalı, Avropanın neytrallığını təmin edərək öz problemlərini həll etməlidir.
Vaxtilə Osmanlı Avropa cəbhəsində niyə rahat irəliləyirdi? Çünki Avropa ölkələrinin bir-biri ilə məzhəb və milli zəmində münaqişələri, problemləri var idi. Bu problemlər onlara Osmanlıya qarşı birləşmək imkanı vermirdi, Osmanlı da qərb cəbhəsində sürətlə irəliləyirdi. İndi də bənzər bir dövrdür: Türkiyənin qarşısında müəyyən problemlər var, digər tərəfdən isə Qərb-Rusiya: Avropa-Rusiya qarşıdurması mövcuddur. Türkiyə bu geosiyasi vəziyyətdən məharətlə istifadə etməli, həm regionda, həm də dünyada öz problemlərini həll edərək güclənməyə davam etməlidir".
Turqut Ansari
15:00 30.06.2026
Oxunuş sayı: 50
