Media və QHT

QHT-lərin maliyyələşdirilməsində yeni dövr: “Bir pəncərə” sistemi nə vəd edir?

Azərbaycanda qeyri-hökumət təşkilatlarının maliyyələşdirilməsi sistemində yeni mərhələ başlayır. Prezident İlham Əliyevin tapşırığına uyğun olaraq dövlət qurumları tərəfindən QHT-lərin maliyyələşdirilməsinin “bir pəncərə” prinsipi əsasında həyata keçirilməsini nəzərdə tutan yeni mexanizm artıq hüquqi qüvvəyə minib. Nazirlər Kabinetinin təsdiqlədiyi qaydalar QHT-lərin maliyyələşdirilməsi prosesində vahid koordinasiya sisteminin yaradılmasını, şəffaflığın və səmərəliliyin artırılmasını, eləcə də dövlət siyasətinin prioritetlərinə uyğun layihələrin daha məqsədyönlü şəkildə dəstəklənməsini hədəfləyir. Yeni qaydalar çərçivəsində qrant məbləğləri artırılıb, layihələrin qiymətləndirilməsi meyarları genişləndirilib və dövlət qurumları ilə vətəndaş cəmiyyəti institutları arasında əməkdaşlığın yeni mexanizmləri müəyyənləşdirilib.

QHT rəhbərləri mövzu ilə bağlı fikirlərini Crossmedia.az-la bölüşüblər:

Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun prezidenti Umud Mirzəyev bildirib ki, Qeyri-Hökumət Təşkilatlarının “bir pəncərə” prinsipi əsasında maliyyələşdirilməsinə dair Qaydanın təsdiq olunmasını vətəndaş cəmiyyəti sektorunun inkişafı istiqamətində mühüm institusional islahat kimi dəyərləndirirəm: “Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə həyata keçirilən bu yeni mexanizm dövlət qurumları ilə QHT-lər arasında əməkdaşlığın daha sistemli, şəffaf və səmərəli şəkildə qurulmasına xidmət edəcək. Xüsusilə müxtəlif dövlət qurumlarının QHT-lərlə bağlı fəaliyyətinin vahid koordinasiya altında həyata keçirilməsi resurslardan daha effektiv istifadə olunmasına, prioritet mövzuların düzgün müəyyənləşdirilməsinə və layihələrin nəticəyönümlülüyünün artırılmasına imkan yaradacaq. Qrant məbləğlərinin artırılması, ekspertiza meyarlarının təkmilləşdirilməsi, layihələrin dövlət siyasəti və strateji inkişaf sənədləri ilə əlaqələndirilməsi QHT sektorunun peşəkarlığının və təsir imkanlarının daha da güclənməsinə şərait yaradacaq”.

U.Mirzəyev bildirib ki, uzun illərdir vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı istiqamətində fəaliyyət göstərən bir təşkilatın rəhbəri kimi hesab edirəm ki, bu qərar dövlət–QHT tərəfdaşlığının yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir: “Qarşıdakı dövrdə bu mexanizmin ictimai təşəbbüslərin keyfiyyətinin yüksəlməsinə, sosial innovasiyaların təşviqinə və milli prioritetlərin həyata keçirilməsinə mühüm töhfələr verəcəyinə inanıram. QHT-lərin “bir pəncərə” prinsipi əsasında maliyyələşdirilməsi ilə bağlı yeni qaydaların tətbiqini alqışlayır, bu mühüm islahatın həyata keçirilməsində əməyi olan hər kəsə təşəkkürümü bildirirəm”.

Milli QHT Forumunun İdarə Heyətinin sədri Ramil İskəndərli qeyd edib ki, dövlət qurumları və QHT-lər arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi kontekstindən baxsaq, Qaydalara əsasən dövlət büdcəsindən maliyyələşən bütün qurumların QHT-lərə qrant, dövlət sifarişi, subsidiya və digər maliyyə dəstəkləri artıq vahid sistem və vahid koordinasiya mexanizmi üzərindən həyata keçiriləcək: “Bu isə QHT-lərin müxtəlif dövlət qurumlarına ayrıca müraciət etmə yükünü azaldacaqdır və dövlət–QHT əməkdaşlığını institusional səviyyədə gücləndirəcək. Sənəddə layihələrin ekspertizası, monitorinqi və qiymətləndirilməsi üçün ətraflı meyarlar müəyyən edilib. Layihələrin innovativliyi, davamlılığı, kadr potensialı, dövlət siyasətinə töhfəsi, ölçülə bilən nəticələri və monitorinq mexanizmləri qiymətləndirmənin əsas elementləri kimi təsbit olunur”.

R.İskəndərli bildirib ki, Dövlət–QHT əməkdaşlığı daha sistemli və mərkəzləşdirilmiş formaya keçir Bu amillər Azərbaycan QHT sektorunun institusional inkişafının yeni mərhələyə keçdiyini göstərən əsas göstəricilər hesab oluna bilər”.

Azərbaycan Milli QHT Forumunun İdarə Heyətinin üzvü Zaur İbrahimli bildirib ki, QHT sektoruna dövlət dəstəyinin vahid konseptual bazası, normativ və institusional arxitekturası formalaşır: “Nazirlər Kabinetinin 22 iyun 2026-cı tarixli, 188 saylı qərarı ilə QHT-lərin bütün növ maliyyələşdirilməsinin “bir pəncərə” prinsipi modelinin yaradılması yalnız formanı dəyişmir, həm də QHT sektoruna dövlət dəstəyinin fəlsəfəsini, baxışı, düşüncələri yeniləyir, keyfiyyət dəyişikliyi üçün real zəmin yaradır. Çünki, QHT sektoruna dövlət dəstəyinin vahid konseptual bazası, normativ və institusional arxitekturası formalaşır. Bu mexanizm tam rəqəmsallaşan, yeni, fərqli mahiyyətə və fəlsəfəyə malik model yaratmağa imkan verir. Bu yeni yanaşma QHT-lərin inkişafı siyasətinin planlaşdırılması, həyata keçirilmsi, eyni zamanda ayrı-ayrı sahələrdə təsirin ölçülüməsi baxımından strateji əhəmiyyətə malikdir.

Z.İbrahimli qeyd edib ki, QHT-lərin qrant maliyyələşməsi ilə əlaqədar bu vaxta qədər müşahidə olunan və zaman getdikcə daha genişlənən fraqmentasiya, pərakəndəlik, lokallaşma, ümumi, strateji məqsədlərin kiçik hədəflərin, ambisiyaların kölgəsində qalması, vahid yanaşmanın, uçotun, tənzimləmənin, effektiv əlaqələndirmənin olmaması kimi inkişafı, təkamülü ləngidən amillər artıq keçmişdə qalacaq: “Yeni qaydalar yalnız Agentliyin deyil, qrant maliyyələşməsi ilə əlaqədar ümumiləşmiş təcrübəni və QHT sektorunda aparılmış uzunmüddətli və geniş müzakirələrin qənaətlərini əks etdirir. Təhlillər göstərirdi ki, ən böyük problem lokal yanaşma, ölkənin strateji inkişaf hədəfləri ilə əlaqələndirmənin formal xarakter alması, reallıqda isə subyektiv yanaşmanın ön plana çıxmasaydı. Qrant müsabiqələrinin keçirilməsində cürbəcür neqativ amillərdən daha çox məhz pərakəndəlik, ümumi, strateji məqsədlərin əsas oriyentir, strateji çərçivə kimi götürülməməsi əsas problem kimi qarşıya çıxırdı”.

QHT sədri əlavə edib ki, hazırda Agentlik müsabiqələrin keçirilməsinin və layihələrin icrasının monitorinqinin bütün mərhələlərini rəqəmsal həyata keçirir: ““Bir pəncərə” prinsipi əsasında maliyyələşdirilmə mexanizmi bu təcrübənin təkmilləşdirilmiş, mövcud ehtiyaclara uyğunlaşdırılmış formatda ölkə miqyasında tətbiqi kimi dəyərləndirilə bilər. Burada başlıca məqsəd dövlət prioritetləri çərçivəsində vahid yanaşma, fəaliyyətlər, planlarla strateji məqsədlərin əlaqələndirilməsinin, ahəngdarlığın, dövlət tədbirləri ilə sinxronlaşmanın, aktual, vacib mövzuların diqqət mərkəzində saxlanmasının təmin edilməsi, təkrara, izafi xərclərə, resursların parçalanmasına yol verilməməsidir. Bu yanaşma hazırda çox vacib olan vahid gündəliyin müəyyən edilməsi, strateji hədəflərlə sahəvi prioritetlərin uzlaşdırılmasına imkan verəcək. QHT layihələrinin icrası zamanı kəmiyyət və keyfiyyət nəzarətinin, hesabatlığının, nəticələrin qiymətləndirməsinn vahid üsullarını, meyarlarının ümumi mexanizmini tam formalaşdırır. Bu həm də kağız üzərindəki planın real işlə nə dərəcədə üst-üstə düşdüyünü yoxlamağa imkan verir. Vahid yanaşma bütövlükdə QHT-lərin onların irəli sürdükləri layihələrin, təşəbbüslərin maliyyələşdirilməsinin nəticələri, təsirini daha səmərəli ölçməyə, müqayisələr, ümumiləşdirmələr aparmağa, bütövlükdə ölkə və ayrı-ayrı sahələr, istiqamətlər üzrə nəticələr əldə etməyə imkan verəcək”.

İnformasiya və Sosial Təşəbbüslərə Dəstək İctimai Birliyinin sədri Cəsarət Hüseynzadə qeyd edib ki, ötən ilin dekabr ayında cənab Prezident tərəfindən QHT-lərin müxtəlif dövlət qurumları tərəfindən maliyyələşdirilməsinin vahid pəncərə sistemi ilə həyata keçirilməsi ilə bağlı fərman imzalanmışdı: “Həmin fərmandan irəli gələn müddəalara əsasən Nazirlər Kabineti tərəfindən müvafiq qaydalar hazırlanmalı idi. Bu ayın 22-də Nazirlər Kabineti tərəfindən belə bir qərar qəbul edildi və qaydalar təsdiqləndi. Ümumilikdə hesab edirəm ki, bu proses zamanın tələbi idi. Çünki zaman-zaman Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı ilə bağlı addımlar atılırdı və bunu növbəti mühüm addımlardan biri hesab edirəm. QHT-lərin fəaliyyətinin ümumi konturlarını görmək üçün vahid bazaya ehtiyac var idi. Xüsusilə də maliyyələşmə sisteminin vahid formatda həyata keçirilməsinə ehtiyac duyulurdu. Bu ehtiyac ondan irəli gəlirdi ki, həm QHT-lər, həm də dövlət qurumları üçün koordinasiya və vahid istiqamət müəyyənləşdirilməli idi. Artıq belə bir istiqamət müəyyən olunub”.

C.Hüseynzadə əlavə edib ki, yeni qaydalara əsasən QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyi bu vahid pəncərə sistemini həyata keçirən operator olacaq: “Ümumilikdə qərarın çoxsaylı müsbət tərəfləri var. Qeyd etdiyim kimi, bu zamanın tələbi idi. Ölkədə ümumilikdə xidmətlərin daha şəffaf və elektron formada təşkili prosesi gedir və hesab edirəm ki, bu, vətəndaş cəmiyyəti üçün də vacib bir məqam idi. Yeni qaydalara əsasən bir sıra yeniliklər nəzərdə tutulur. Bunlardan biri ondan ibarətdir ki, artıq qeyri-hökumət təşkilatlarının aldığı kiçik qrantların məbləği 15 min manatdan 30 min manata qədər artırılıb. Eyni zamanda böyük qrantlarla bağlı hər hansı məbləğ limiti müəyyən edilməyib. Bu da, yəqin ki, gələcəkdə donorlar tərəfindən daha böyük vəsaitlərin QHT-lər üçün ayrılmasının nəzərə alınması ilə bağlıdır. Bu, vacib və sevindirici məqamdır. Digər sevindirici məqam ondan ibarətdir ki, ümumiyyətlə, qeyri-hökumət təşkilatlarının maliyyələşməsi ilə bağlı illik hesabatların təqdim olunması nəzərdə tutulur”.

C.Hüseynzadə başqa vacib məqamlardan birinin isə müsabiqələrin keçirilməsi ilə bağlı konkret vaxt və zaman çərçivələrinin müəyyən edilməsi olduğunu vurğulayıb: “Söhbət QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyinə təqdim olunan layihələrdən, daha sonra elanların hansı müddətlərdə yerləşdirilməsindən gedir. Bu da müsbət haldır. Ümumilikdə hesab edirəm ki, qərar kifayət qədər peşəkar şəkildə hazırlanıb. Çünki burada sadəcə bütün maliyyələşmə növlərinin bir ad altında birləşdirilməsindən söhbət getmir. Müasir dövrün tələblərinə, beynəlxalq trendlərə və çağırışlara uyğun olaraq maliyyələşmə mexanizmlərinin spesifik xüsusiyyətləri nəzərə alınıb. Burada həm böyük və kiçik qrantlardan, həm müsabiqədənkənar qrantlardan, həm də dövlət sifarişləri və subsidiyalardan söhbət gedir. Bunların hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri var və qaydalarda bu məqamlar ayrıca nəzərə alınıb. Yəni bütün maliyyələşmə növləri bir başlıq altında birləşdirilməyib. Bu da onu göstərir ki, dövlətin QHT-lərlə bağlı baxışı daha genişdir. Dövlət hesab etmir ki, QHT-lərin maliyyələşməsi yalnız qrantlarla məhdudlaşmalıdır. Bu çox vacib məqamdır. Çünki beynəlxalq təcrübədə və xarici ölkələrin təcrübəsində müxtəlif maliyyələşmə metodları mövcuddur. Bu metodlar nə qədər çox olarsa, QHT-lər üçün də bir o qədər yeni imkanlar yaranar. Qaydaları diqqətlə nəzərdən keçirdikdə diqqət çəkən məqamlardan biri də QHT-lərin fəaliyyətinin mediada işıqlandırılması məsələsidir. Belə ki, müsabiqələrdə iştirak edən təşkilatların mediada görünürlüğünün olması ilə bağlı tələblər müəyyənləşdirilir. Bu isə həm dövlət qurumlarına, həm də QHT-lərə ictimai etimadın artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Hesab edirəm ki, qarşıda yeni mərhələlər var. Qaydalar artıq qəbul olunub. Bundan sonrakı mərhələdə QHT-lərlə bağlı yeni konsepsiyanın qəbul olunması gözlənilir. Eyni zamanda ictimai iştirakçılıqla bağlı yeni qaydaların müəyyənləşdirilməsi də gündəmdədir. Bütün bunlar ictimai müzakirələrlə müşayiət olunmalıdır. QHT-lərin də bu proseslərdə aktiv iştirakı vacibdir. Gözlənilən yeni qərarların hazırlanması mərhələsində vətəndaş cəmiyyəti fəal şəkildə iştirak etməli və öz töhfəsini verməlidir”.

Ayhan

🖨 Çap et

20:00 24.06.2026

Oxunuş sayı: 90