Ümumdünya Qan Donoru Günü: Bir damla qan, minlərlə həyata ümid
Hər il iyunun 14-ü bütün dünyada Ümumdünya Qan Donoru Günü kimi qeyd olunur.
Bu günün təsis edilməsində məqsəd könüllü və təmənnasız qan donorlarının cəmiyyət üçün gördüyü mühüm işi qiymətləndirmək, eyni zamanda insanların diqqətini qanvermənin əhəmiyyətinə yönəltməkdir. Tarixin məhz iyunun 14-nə təsadüf etməsi də təsadüfi deyil. Bu gün müasir qan köçürmə sisteminin əsasını qoyan və ABO qan qrupları sistemini kəşf edən avstriyalı alim Karl Landşteynerin doğum günüdür.
Müasir tibbdə qan və onun komponentləri əvəzolunmaz resurs hesab edilir. Yol-nəqliyyat hadisələri zamanı ağır xəsarət alanlar, mürəkkəb əməliyyat keçirən xəstələr, doğuş zamanı ciddi qanaxma yaşayan qadınlar, xərçəng xəstələri, talassemiya və digər qan xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlar üçün donor qanı həyati əhəmiyyət daşıyır. Dünyada hər il milyonlarla insanın həyatı məhz vaxtında tapılan qan ehtiyatı sayəsində xilas edilir. Buna baxmayaraq, bir çox ölkələrdə qan ehtiyatı hələ də tələbatı tam qarşılamır və səhiyyə qurumları müntəzəm donorların sayının artırılmasına çalışır.
Qanvermənin vacibliyini artıran əsas məqamlardan biri də onun süni şəkildə istehsal edilə bilməməsidir. Texnologiya nə qədər inkişaf etsə də, insan qanını tam şəkildə əvəz edə biləcək alternativ hələ yaradılmayıb. Bu səbəbdən xəstələrin ehtiyac duyduğu qan yalnız sağlam insanlardan əldə edilə bilər. Məhz buna görə də donorların sayı səhiyyə sisteminin dayanıqlığı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Belə ki, bir dəfə verilən qan müxtəlif komponentlərə ayrıldıqdan sonra bir neçə xəstənin müalicəsində istifadə oluna bilər. Eritrositlər, plazma və trombositlər ayrı-ayrı xəstələrə köçürülərək onların həyatının xilas edilməsinə kömək edir. Bu baxımdan bir donorun etdiyi sadə bir addım bir neçə ailəyə ümid verə bilər. Xüsusilə plazma bir sıra ciddi xəstəliklərin müalicəsində istifadə olunan preparatların hazırlanmasında mühüm rol oynayır. Bununla yanaşı, qanvermə ilə bağlı cəmiyyətdə hələ də müxtəlif yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bəzi insanlar qan verdikdən sonra sağlamlıqlarının pisləşəcəyini, uzun müddət halsız qalacaqlarını və ya infeksiyaya yoluxa biləcəklərini düşünürlər. Halbuki müasir qanvermə prosedurları ciddi təhlükəsizlik standartlarına əsaslanır. İstifadə olunan bütün tibbi vasitələr birdəfəlikdir və donorun hər hansı infeksiyaya yoluxma riski yoxdur. Sağlam insanlarda isə verilən qan qısa müddət ərzində bərpa olunur və bu proses orqanizm üçün ciddi təhlükə yaratmır.
Son illərdə beynəlxalq təşkilatlar və səhiyyə qurumları xüsusilə gənclərin qan donorluğu hərəkatına qoşulmasını təşviq edirlər.
Qeyd edək ki, davamlı və təhlükəsiz qan ehtiyatının formalaşdırılması üçün yeni donor nəslinin yetişməsi vacibdir. Bu məqsədlə müxtəlif maarifləndirici kampaniyalar, sosial layihələr və ictimai təşəbbüslər həyata keçirilir. Məqsəd qanverməni yalnız fövqəladə hallarda xatırlanan bir addım deyil, daimi vətəndaş məsuliyyəti və humanist davranış nümunəsi kimi formalaşdırmaqdır.
Ümumdünya Qan Donoru Günü hər il insanlara vacib bir həqiqəti xatırladır: qan ehtiyatına ehtiyac heç vaxt bitmir. Qəzalar, əməliyyatlar, ağır xəstəliklər və gözlənilməz hallar hər gün yeni qan ehtiyacı yaradır. Bir neçə dəqiqə ərzində verilən qan isə kiminsə həyatının xilas olmasına səbəb ola bilər. Bu gün həm donorların fədakarlığına minnətdarlıq ifadə edilir, həm də cəmiyyətə insan həyatını xilas etməyin bəzən çox sadə bir addımdan – könüllü qanvermədən başladığı mesajı verilir. Bir damla qan, əslində, minlərlə ümid və yeni həyat deməkdir.
Fatimə Məmmədova
13:42 14.06.2026
Oxunuş sayı: 103
