Ulu öndər Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası
Tarix bəzən dövlətin qarşısına elə sınaqlar çıxarır ki, bütöv bir millətin taleyi həmin anlarda qəbul edilməli olan düzgün siyasi qərardam asılı olur. Belə məqamlarda dövlətin gələcəyi, xalqın birliyi, müstəqilliyin yaşayıb-yaşamayacağı bir liderin iradəsindən, uzaqgörənliyindən və tarixi məsuliyyət duyğusundan asılı olur. Azərbaycan xalqının XX əsrin sonlarında yaşadığı ağır, mürəkkəb və taleyüklü dövr məhz belə bir mərhələ idi. Müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycan daxili çəkişmələr, siyasi böhran, iqtisadi tənəzzül, hərbi məğlubiyyətlər və separatçılıq təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı. Dövlətçilik əsasları sarsılır, ölkə vətəndaş qarşıdurması həddinə yaxınlaşır, xalqın gələcəyə inamı zəifləyirdi. Belə bir zamanda Azərbaycanın xilası üçün yalnız təcrübəli, müdrik, xalqın etimadını qazanmış böyük dövlət xadiminə ehtiyac var idi. Bu tarixi missiyanı Ulu öndər Heydər Əliyev yerinə yetirdi.
Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası sadəcə bir siyasi liderin hakimiyyətə qayıdışı deyildi. Bu qayıdış Azərbaycan dövlətçiliyinin dağılmaq təhlükəsindən xilas olunması, müstəqilliyin qorunması və xalqın milli birliyinin bərpa edilməsi demək idi. 1993-cü ilin iyun hadisələri Azərbaycan tarixində dönüş nöqtəsi kimi yadda qaldı. Həmin dövrdə ölkədə hakimiyyət böhranı dərinləşmiş, dövlət idarəçiliyi iflic vəziyyətinə düşmüş, müxtəlif silahlı qrupların fəaliyyəti ölkəni parçalanma təhlükəsi ilə üz-üzə qoymuşdu. Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımız işğal olunur, qaçqın və məcburi köçkünlərin sayı artır, cəmiyyət ümidsizlik və narahatlıq içində yaşayırdı. Xalq anlayırdı ki, belə ağır vəziyyətdən çıxış yolu yalnız Heydər Əliyevin siyasi təcrübəsi, qətiyyəti və dövlətçilik müdrikliyi ilə mümkündür.
Ulu öndərin Bakıya dəvət olunması xalqın iradəsinin ifadəsi idi. Bu, sadəcə siyasi çağırış deyildi; bu, millətin öz xilaskarına üz tutması idi. 15 iyun 1993-cü ildə Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilməsi ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu tarix sonradan Milli Qurtuluş Günü kimi Azərbaycan xalqının yaddaşına əbədi həkk olundu. Çünki həmin gün Azərbaycan dövləti faktiki olaraq parçalanma, vətəndaş müharibəsi və müstəqilliyini itirmək təhlükəsindən xilas edildi. Heydər Əliyev hakimiyyətə qayıtmaqla yalnız siyasi sabitliyi bərpa etmədi, həm də xalqın dövlətə, gələcəyə və müstəqilliyə inamını qaytardı.
Ulu öndərin xilaskarlıq missiyasının ən mühüm istiqamətlərindən biri ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin təmin edilməsi idi. Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan cəmiyyətində dərin gərginlik hökm sürürdü. Dövlət orqanları arasında əlaqələr zəifləmiş, qanunun aliliyi prinsipi pozulmuş, ayrı-ayrı siyasi qüvvələrin şəxsi maraqları milli maraqları üstələmişdi. Heydər Əliyev ilk növbədə dövlət idarəçiliyində nizam-intizam yaratdı. O, siyasi qarşıdurmaların qarşısını aldı, qanunsuz silahlı dəstələrin fəaliyyətini neytrallaşdırdı, dövlət hakimiyyətinin vahidliyini təmin etdi. Onun qətiyyəti nəticəsində ölkə vətəndaş müharibəsi təhlükəsindən uzaqlaşdırıldı, xalq arasında milli həmrəylik ruhu gücləndi.
Heydər Əliyev yaxşı bilirdi ki, müstəqillik yalnız bayraq, gerb və himnlə qorunmur. Müstəqilliyi yaşatmaq üçün güclü dövlət institutları, sabit siyasi sistem, qüdrətli iqtisadiyyat və milli birlik lazımdır. Məhz buna görə də Ulu öndər dövlət quruculuğunu sistemli şəkildə həyata keçirməyə başladı. Qısa müddətdə idarəetmə mexanizmləri bərpa edildi, hüquqi dövlət quruculuğunun əsasları formalaşdırıldı, Konstitusiya islahatlarına zəmin yaradıldı. 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi Heydər Əliyevin dövlətçilik siyasətinin mühüm nəticələrindən biri oldu. Bu Konstitusiya ölkədə demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğunun əsasını qoydu.
Ulu öndərin xilaskarlıq missiyası iqtisadi sahədə də özünü parlaq şəkildə göstərdi. 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan iqtisadiyyatı dərin böhran içində idi. İstehsal müəssisələri dayanmış, inflyasiya artmış, əhalinin sosial vəziyyəti ağırlaşmışdı. Belə bir şəraitdə iqtisadi dirçəliş üçün uzunmüddətli və uzaqgörən strategiya tələb olunurdu. Heydər Əliyev bu strategiyanı Azərbaycanın təbii sərvətlərindən xalqın rifahı naminə istifadə etmək, ölkəni beynəlxalq iqtisadi sistemə inteqrasiya etdirmək və xarici investisiyaları cəlb etmək üzərində qurdu. 1994-cü ildə imzalanmış “Əsrin müqaviləsi” bu baxımdan tarixi hadisə idi. Bu müqavilə Azərbaycanın enerji siyasətində yeni dövr açdı, ölkənin iqtisadi müstəqilliyinin əsasını möhkəmləndirdi və dövlət büdcəsinin gələcək inkişafına güclü təkan verdi.
“Əsrin müqaviləsi” yalnız neft sazişi deyildi. Bu, Azərbaycanın dünyaya açılması, beynəlxalq aləmdə etibarlı tərəfdaş kimi tanınması və iqtisadi təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqamətində atılmış strateji addım idi. Heydər Əliyev böyük siyasi uzaqgörənliklə anlayırdı ki, iqtisadi cəhətdən güclü olmayan dövlət siyasi müstəqilliyini də tam şəkildə qoruya bilməz. Buna görə də o, iqtisadi siyasəti dövlət müstəqilliyinin dayaqlarından biri kimi müəyyənləşdirdi. Sonrakı illərdə Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri kimi iri enerji layihələrinin reallaşması məhz bu strateji xəttin davamı oldu.
Ulu öndərin xilaskarlıq missiyasının mühüm tərəflərindən biri də Azərbaycan Ordusunun qurulması idi. Müstəqilliyin ilk illərində orduda vahid komandanlıq, nizam-intizam və peşəkar idarəetmə çatışmırdı. Cəbhədəki uğursuzluqlar xalqda dərin narahatlıq yaradırdı. Heydər Əliyev hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra ordu quruculuğunu dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevirdi. Vahid komandanlıq sistemi yaradıldı, hərbi intizam gücləndirildi, ordunun maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər görüldü. Bu siyasət Azərbaycan Ordusunun gələcək qüdrətinin əsasını qoydu. Sonrakı illərdə ölkəmizin hərbi potensialının artması, ordunun müasir standartlara uyğun formalaşması məhz Heydər Əliyevin yaratdığı möhkəm təmələ söykəndi.
Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası yalnız siyasi və iqtisadi sahələrlə məhdudlaşmırdı. O, xalqın mənəvi birliyini, milli kimliyini və tarixi yaddaşını qorumağı dövlətçilik siyasətinin ayrılmaz hissəsi hesab edirdi. Ulu öndər azərbaycançılıq ideyasını milli ideologiya səviyyəsinə yüksəltdi. Azərbaycançılıq onun düşüncəsində yalnız etnik mənsubiyyət anlayışı deyildi; bu ideya ölkədə yaşayan bütün vətəndaşları vahid dövlət, vahid Vətən və vahid milli maraqlar ətrafında birləşdirən mənəvi-siyasi konsepsiya idi. Heydər Əliyev Azərbaycan dilinin, mədəniyyətinin, tarixinin və milli-mənəvi dəyərlərinin qorunmasını müstəqil dövlətin əsas vəzifələrindən biri kimi müəyyənləşdirdi.
Ulu öndər üçün müstəqillik müqəddəs dəyər idi. O, dəfələrlə vurğulayırdı ki, Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi əbədidir, dönməzdir, sarsılmazdır. Bu sözlər sadəcə siyasi bəyanat deyildi; bu, bir liderin xalq qarşısında tarixi andı idi. Heydər Əliyev bütün fəaliyyəti boyu bu andı reallığa çevirmək üçün çalışdı. O, müstəqilliyi qorudu, onu möhkəmləndirdi və gələcək nəsillərə güclü dövlət miras qoydu.
Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində layiqli yer tutmasında da özünü göstərdi. 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan haqqında dünyada kifayət qədər obyektiv təsəvvür formalaşmamışdı. Ölkəmizin haqq səsi beynəlxalq aləmdə lazımınca eşidilmirdi. Heydər Əliyev balanslaşdırılmış, milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət kursu müəyyənləşdirdi. Azərbaycan müxtəlif dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərini inkişaf etdirdi, regionda mühüm geosiyasi aktora çevrildi. Ulu öndərin diplomatik məharəti nəticəsində Azərbaycan dünya siyasi arenasında öz mövqeyini gücləndirdi, ölkəmizin strateji əhəmiyyəti artdı.
Publisistik baxımdan Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyasını dəyərləndirərkən bir həqiqət xüsusi vurğulanmalıdır: o, tarixin ən çətin anında xalqın qarşısına çıxaraq məsuliyyətdən çəkinmədi. O dövrdə hakimiyyətə gəlmək sadəcə vəzifə tutmaq deyildi; bu, dağılmış iqtisadiyyatı, parçalanmaq təhlükəsi yaşayan dövləti, ümidsiz cəmiyyəti, müharibə şəraitində olan ölkəni ayağa qaldırmaq məsuliyyəti idi. Heydər Əliyev bu məsuliyyəti öz üzərinə götürdü və Azərbaycanı fəlakətdən xilas etdi. Onun liderliyi xalqın milli yaddaşında xilaskar obrazı kimi əbədiləşdi.
Ulu öndərin fəaliyyəti göstərdi ki, dövlətçilik yalnız idarəetmə bacarığı deyil, həm də xalqı duymaq, tarixi məqamı düzgün qiymətləndirmək və gələcəyi görmək qabiliyyətidir. Heydər Əliyev xalqın ağrılarını, narahatlıqlarını və ümidlərini dərindən anlayırdı. O, xalqla danışmağı, xalqı inandırmağı və xalqı vahid məqsəd ətrafında birləşdirməyi bacarırdı. Onun siyasi nitqlərində, qərarlarında və fəaliyyətində bir əsas xətt aydın görünürdü: Azərbaycan yaşamalı, Azərbaycan güclənməli, Azərbaycan müstəqil dövlət kimi əbədi var olmalıdır.
Bu gün müasir Azərbaycanın inkişaf yoluna nəzər saldıqda Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyasının tarixi əhəmiyyəti daha aydın görünür. Onun yaratdığı siyasi sabitlik, iqtisadi inkişaf strategiyası, milli birlik ideologiyası və dövlətçilik məktəbi Azərbaycanın bugünkü uğurlarının təməlində dayanır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmizin əldə etdiyi nailiyyətlər, Azərbaycanın regionda və dünyada artan nüfuzu, dövlətimizin güclənməsi Heydər Əliyev siyasi kursunun davamlılığını nümayiş etdirir. Xüsusilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində əldə etdiyi tarixi qələbələr Ulu öndərin əsasını qoyduğu güclü dövlət və güclü ordu siyasətinin məntiqi nəticəsi kimi qiymətləndirilir.
Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası Azərbaycan tarixində bir dövrün adı deyil, bütöv bir dövlətçilik fəlsəfəsidir. Bu missiya xalqı ümidsizlikdən inama, xaosdan sabitliyə, tənəzzüldən inkişafa, parçalanma təhlükəsindən milli birliyə apardı. O, Azərbaycanı zamanın sərt sınaqlarından çıxararaq müstəqil, sabit və inkişaf edən dövlətə çevirdi. Ulu öndərin siyasi irsi bu gün də xalqımız üçün yol göstəricisidir. Bu irs dövlətə sədaqət, xalqa xidmət, milli maraqlara bağlılıq və müstəqilliyi qorumaq ideyası üzərində ucalır.
Nəticə etibarilə, Ulu öndər Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası Azərbaycan xalqının taleyində müstəsna yer tutur. O, yalnız bir dövləti böhrandan çıxarmadı, həm də bir millətin gələcəyə inamını bərpa etdi. O, yalnız siyasi sabitlik yaratmadı, həm də müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyinin ideoloji, iqtisadi və hüquqi əsaslarını möhkəmləndirdi. O, yalnız öz dövrünün lideri olmadı, həm də gələcək nəsillər üçün dövlətçilik məktəbi yaratdı. Azərbaycan xalqı Heydər Əliyevi ona görə Ulu öndər adlandırır ki, o, ən çətin məqamda xalqın yanında oldu, dövlətin yükünü öz çiyinlərinə götürdü və Azərbaycanı xilas etdi. Bu xilaskarlıq missiyası tariximizin şərəfli səhifəsi, milli yaddaşımızın əbədi dəyəri və müstəqil Azərbaycanın möhkəm təməlidir.
Dos. Azad Qurbanov
Qərbi Azərbaycan İcması Ziyalılar Şurasının üzvü
19:03 13.06.2026
Oxunuş sayı: 77
