Sosium

Şuşa Bəyannaməsi: Tarixi zəfərdən böyük gələcəyə uzanan müttəfiqlik körpüsü

2021-ci il iyunun 15-də Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı, Qarabağın tacı Şuşada imzalanan Şuşa Bəyannaməsi həm Azərbaycan, həm də Türkiyənin çoxəsrlik tarixinə qızıl hərflərlə yazılmış, regionun geosiyasi mənzərəsini kökündən dəyişdirən tarixi bir sənəddir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Cümhuriyyətinin Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanan bu bəyannamə, iki qardaş ölkə arasındakı münasibətləri rəsmi olaraq müttəfiqlik səviyyəsinə ucaltdı.

Şuşa Bəyannamənin məhz Şuşada imzalanması təsadüfi deyildi. Şuşa Azərbaycan xalqının qeyrət, mədəniyyət və zəfər rəmzidir. 44 günlük Vətən Müharibəsində qazanılan parlaq qələbədən sonra, Qurtuluş Günündə (15 iyun) bu sənədin imzalanması bütün dünyaya verilmiş açıq bir ismarıc idi: "Qarabağ Azərbaycandır və Türkiyə hər zaman onun yanındadır!"

Şuşa Bəyannaməsi həm də məşhur Qars müqaviləsinə (1921) yüz il sonra verilən strateji və mənəvi bir cavab idi.

Sənədin ən strateji bəndlərindən biri hərbi təhlükəsizliklə bağlıdır. Bəyannaməyə əsasən:

Üçüncü bir dövlət tərəfindən hər hansı birinin müstəqilliyinə və ya ərazi bütövlüyünə təhdid yaranarsa, tərəflər bir-birinə hərbi yardım göstərəcəklər.

Bu müddəa faktiki olaraq Türkiyə və Azərbaycan ordularının vahid bir güc kimi hərəkət etməsinin hüquqi bazasını yaratdı.

İki ölkənin Silahlı Qüvvələrinin müasir tələblərə uyğun yenidən qurulması və birgə hərbi təlimlərin intensivləşməsi bu bəndin birbaşa nəticəsidir.

Şuşa Bəyannaməsi təkcə hərbi deyil, həm də böyük bir iqtisadi vizyondur. Sənəddə xüsusi olaraq vurğulanan Zəngəzur dəhlizinin açılması layihəsi, Türk dünyasını bir-birinə bağlayan əsas nəqliyyat arteriyası kimi çıxış edir. Bu dəhliz vasitəsilə:

Azərbaycan və Türkiyə arasında birbaşa quru yolu təmin olunur.

Şərq-Qərb (Orta Dəhliz) ticarət marşrutu regional və qlobal səviyyədə daha da güclənir.

İkitərəfli ticarət dövriyyəsinin artırılması və enerji təhlükəsizliyi sahəsindəki (TANAP, TAP layihələri) əməkdaşlıq yeni mərhələyə qədəm qoyur.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin "Bir millət, iki dövlət" fəlsəfəsi Şuşa Bəyannaməsi ilə sadəcə bir şüar olmaqdan çıxıb, rəsmi dövlət doktrinasına çevrildi. Sənəd həm də media, diaspora, xarici siyasət koordinasiyası və mədəniyyət sahələrində də birgə fəaliyyəti nəzərdə tutur. Dünyanın harasında olmasından asılı olmayaraq, Azərbaycan və Türkiyə diasporaları artıq vahid mərkəzdən və bir-birini dəstəkləyərək hərəkət edirlər.

Şuşa Bəyannaməsi sadəcə iki ölkənin imzaladığı növbəti bir sənəd deyil; o, regionda sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin ən böyük təminatçısıdır. Bu bəyannamə Cənubi Qafqazda yeni reallıqlar yaratdı və Türk dünyasının inteqrasiya prosesinə güclü bir təkan verdi.

Şuşa zirvələrindən dalğalanan Azərbaycan və Türkiyə bayraqları necə sarsılmazdırsa, bu bəyannamə ilə qurulan müttəfiqlik də eləcə əbədi və sarsılmazdır. Tarixi sənəd həm bugünkü nəsillərə qürur bəxş edir, həm də gələcək nəsillərin təhlükəsiz və rifah içində yaşaması üçün möhkəm bünövrə rolunu oynayır.