Erməni siyasətçilər Türkiyəyə gedib: Parlament seçkiləri ərəfəsində nə baş verir?
Türkiyə ilə Ermənistan arasında normallaşma prosesi yeni mərhələyə qədəm qoyarkən, Qars şəhərində keçirilən türk-erməni iş adamlarının görüşü regionda geniş müzakirələrə səbəb olub. Sərhədlərin rəsmi şəkildə açılması ilə bağlı yekun qərarın verilmədiyi bir vaxtda Ermənistan nümayəndələrinin quru sərhədini keçərək Türkiyəyə səfər etməsi diqqət çəkir. Görüşdə hər iki ölkənin rəsmi şəxsləri, iqtisadi qurumlarının təmsilçiləri və iş adamlarının iştirakı münasibətlərin gələcək istiqaməti ilə bağlı müxtəlif suallar doğurur.
Müşahidəçilərin fikrincə, proses təkcə iqtisadi əməkdaşlıq çərçivəsində qiymətləndirilə bilməz. Ermənistanın Azərbaycan və Türkiyəyə münasibətdə hələ də həllini tapmamış siyasi məsələləri, davam edən mübahisəli mövzular və regionun həssas geosiyasi reallıqları fonunda sərgilənən bu sürətli yaxınlaşma narahatlıq yaradan məqamlardan biri kimi dəyərləndirilir. Qarsda keçirilən görüş isə normallaşma prosesinin hansı məqsədlərə xidmət etdiyi barədə müzakirələri daha da aktuallaşdırıb.
Məsələ ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimova Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb: "Son günlər Qars şəhərində Türkiyəli və erməni iş adamları arasında keçirilən görüş regionda davam edən normallaşma və sülh prosesləri kontekstində diqqət çəkən hadisələrdən biri oldu. Bu cür təmaslar bəzən müxtəlif şərhlərə səbəb olsa da, məsələyə emosiyalarla deyil, geosiyasi reallıqlar və dövlət maraqları prizmasından yanaşmaq daha doğru olardı. Hər şeydən əvvəl qeyd etmək lazımdır ki, iqtisadi və humanitar təmaslar dünyanın bir çox regionlarında siyasi normallaşma proseslərinin mühüm elementlərindən biri hesab olunur. Tarix göstərir ki, uzun illər qarşıdurma şəraitində yaşamış dövlətlər arasında etimadın formalaşmasında biznes dairələrinin, vətəndaş cəmiyyətinin və iqtisadi əlaqələrin xüsusi rolu olub. Avropada İkinci Dünya müharibəsindən sonra yaranan əməkdaşlıq mühiti də ilk növbədə iqtisadi əlaqələr üzərində qurulmuşdu. Bu baxımdan Türkiyəli və erməni iş adamlarının görüşü də regionda mümkün əməkdaşlıq perspektivlərinin müzakirəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Ən vacib məqamlardan biri budur ki, belə görüşlər Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə mənfi təsir göstərə bilməz. Çünki Azərbaycan və Türkiyə arasındakı əlaqələr hər hansı taktiki və ya müvəqqəti maraqlar üzərində deyil, strateji müttəfiqlik, ortaq tarix, ortaq mədəniyyət, ortaq təhlükəsizlik maraqları və qardaşlıq prinsipləri üzərində qurulub. Bu münasibətlər artıq regional deyil, qlobal miqyasda nümunə göstərilən müttəfiqlik modelinə çevrilib. Türkiyə dəfələrlə bəyan edib ki, Cənubi Qafqaz siyasətində Azərbaycanla tam koordinasiyalı fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda Azərbaycan da Türkiyənin bölgədə sülhün və sabitliyin möhkəmlənməsinə yönəlmiş təşəbbüslərini anlayışla qarşılayır. Buna görə də ayrı-ayrı iqtisadi görüşləri iki qardaş ölkə arasında hansısa fikir ayrılığı kimi təqdim etməyə çalışan yanaşmalar reallığı əks etdirmir. Əksinə, əgər bu cür təmaslar Ermənistanın regionda yeni reallıqları qəbul etməsinə, kommunikasiyaların açılmasına, iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə və sülh müqaviləsinin imzalanmasına müsbət təsir göstərəcəksə, bunu müsbət proses kimi qiymətləndirmək lazımdır. Çünki sabitlikdən və əməkdaşlıqdan ən çox qazanan məhz region xalqları olacaq. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev dəfələrlə çıxışlarında vurğulayıb ki, Cənubi Qafqaz qarşıdurma məkanı deyil, əməkdaşlıq və qarşılıqlı faydalı münasibətlər məkanına çevrilməlidir. Dövlət başçısı dəfələrlə bildirib ki, bölgədə uzunmüddətli sülh, mehriban qonşuluq münasibətləri və etimad mühiti formalaşmalıdır. Bu yanaşma Azərbaycanın strateji xəttidir və regionun gələcəyi üçün ən rasional model hesab olunur. Bu gün dünyanın mürəkkəb geosiyasi şəraitində dövlətlərin gücü yalnız hərbi və siyasi imkanlarla deyil, həm də iqtisadi inteqrasiya, əməkdaşlıq və sabitlik yaratmaq bacarığı ilə ölçülür. Əgər Qarsda keçirilən görüşlər bölgədə sülhə xidmət edəcək, Ermənistanı daha konstruktiv mövqeyə təşviq edəcək və Cənubi Qafqazda yeni əməkdaşlıq imkanları yaradacaqsa, bunun əleyhinə çıxmaq üçün ciddi əsas yoxdur. Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri o qədər möhkəm təməllər üzərində qurulub ki, ayrı-ayrı iqtisadi və ya işgüzar təmaslar bu strateji qardaşlığa kölgə sala bilməz. Əksinə, regionda davamlı sülhün, qarşılıqlı etimadın və iqtisadi inkişafın təmin olunması həm Azərbaycanın, həm Türkiyənin, həm də bütün Cənubi Qafqazın uzunmüddətli maraqlarına cavab verir. Bu gün əsas məqsəd yeni qarşıdurma xətləri yaratmaq deyil, yeni əməkdaşlıq körpüləri qurmaqdır".
Keçmiş baş nazir Pənah Hüseyn isə bunun normallaşma prosesindəki bir məqam olduğunu qeyd edib: "Türkiyədə keçirilən bu görüş təbii haldır, həm Azərbaycan-Ermənistan, həm də Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması prosesinin tərkib hissəsidir. Bu cür təmaslar normallaşma gündəliyinin irəliləməsinə xidmət edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında da oxşar formatda görüşlər keçirilib. Bu görüşlər tərəflər arasında münasibətlərin tədricən normallaşmasına töhfə verib".
Elmir Heydərli
15:11 04.06.2026
Oxunuş sayı: 62
