BƏƏ-nin dünya nizamını dəyişən qərarı: Neft ucuzlaşacaq?
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) neft istehsalçıları qrupu olan OPEC-dən ayrılmaq qərarına gəldiyini açıqladı ki, öz "milli maraqlarına" diqqət yetirsin və öz kursunu müəyyənləşdirsin. Bu addım OPEC və üzv ölkələr üçün böyük bir zərbə kimi qəbul edilir, lakin bəzi analitiklər bunun heç də son demək olmadığını düşünürlər.
"Financial Times" qəzetinin təhlilinə görə, BƏƏ OPEC-dən çıxmaq planını açıqladıqdan sonra "Brent" markalı neftin qiyməti ardıcıl yeddinci gün artdı.
Lakin investorlar OPEC-in üçüncü ən böyük istehsalçısını və ən nüfuzlu üzvlərindən birini itirməsinin nəticələrindən daha çox İran münaqişəsindəki inkişaflara diqqət yetirdilər.
Neft qiymətlərindəki bu sakit reaksiya Hörmüz boğazının bağlanmasından qaynaqlanan qlobal böhranın əhəmiyyətini əks etdirir. Bununla belə, bu, həm də OPEC-in qlobal neft bazarlarında əhəmiyyətinin azalmasının əlaməti kimi qəbul edilir.
Türkiyəli politoloq, Bursa Uludağ Universitetinin professoru Mehmet Yüce bu barədə Crossmedia.az-a açıqlama verib: "Enerji sektorunda OPEC və OPEC+ daxilindəki balansların kövrəkliyi ilə bağlı uzun müddətdir müzakirələr aparılır. Hörmüz boğazı ətrafındakı böhranlardan sonra Körfəz ölkələrinə təzyiq bu kövrəkliyi daha da artırıb. BƏƏ-nin potensial geri çəkilmə istəyi bu həssas vəziyyəti açıq şəkildə ortaya qoyur. Mütəxəssislərin fikrincə, əsas problem BƏƏ-nin daha çox neft istehsal etmək istəyi ilə OPEC+-in hasilatı məhdudlaşdırmaq siyasəti arasındakı uyğunsuzluqdur. Son illərdə BƏƏ neft hasilatını artırmaq üçün əhəmiyyətli investisiyalar yatırıb. Lakin OPEC+ tərəfindən tətbiq edilən istehsal kvotaları bu potensialdan tam istifadənin qarşısını alır və nəticədə ölkə üçün iqtisadi itkilər yaranır. Buna görə də, BƏƏ-nin belə bir addımı təkcə siyasi qərar kimi deyil, həm də məntiqi cəhətdən əsaslı iqtisadi seçim kimi qəbul edilir. Başqa sözlə, ölkə investisiyalarının faydalarını maksimum dərəcədə artırmaq və gəlirlərini artırmaq üçün daha müstəqil hərəkət etmək istəyir. OPEC üçün belə bir geri çəkilmə təşkilatın neft qiymətlərini kollektiv şəkildə müəyyən etmək gücünü zəiflədə bilər. Səudiyyə Ərəbistanı kimi böyük istehsalçılar təsirli olmağa davam etsə də, bəzi ölkələr qaydalara daha az riayət edə bilərlər . Bu, "sərbəst yükləmə" davranışıdır.. Oxşar problemlər keçmişdə də yaşanıb. Lakin OPEC+ strukturu və Rusiya kimi ölkələrin iştirakı tarazlığı təmin etmişdi. BƏƏ-nin qərarı bu əməkdaşlığın davamlılığı ilə bağlı suallar doğurur".
O, bildirib ki, qlobal enerji bazarında qısa müddətdə neft tədarükünün artması gözləntisi qiymətləri aşağı sala bilər: "Lakin digər istehsalçıların reaksiyaları bu təsiri məhdudlaşdıra bilər. Uzunmüddətli perspektivdə istehsalçıların daha müstəqil hərəkət etməsi daha dəyişkən qiymətlərə və daha az proqnozlaşdırıla bilən bazarlara səbəb ola bilər. Bu vəziyyət həmçinin bərpa olunan enerjiyə keçidi sürətləndirə bilər. Geosiyasi baxımdan, BƏƏ-nin belə bir addımı Körfəz bölgəsindəki tarazlığı dəyişdirə və ölkənin əsas enerji istehlakçıları ilə daha çox ikitərəfli müqavilələr bağlamasına səbəb ola bilər. Ümumilikdə, belə bir inkişaf qlobal enerji sistemini daha rəqabətli, eyni zamanda daha qeyri-müəyyən edir".
18:20 01.05.2026
Oxunuş sayı: 52
