Sosium

Keçmişdən gələcəyə - Tarixi diaqnoz, qlobal çağırış, yeni perspektivlər

Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın Gürcüstana dövlət səfəri, dünyanın müəyyən regionlarında baş verən tektonik dəyişikliklər olan bir vaxtda baş tutdu. Gürcüstan Baş nazirinin dəvəti ilə diplomatik missiya xarakteri daşıyan bu səfər, bununla bərabər qlobal gərginlik fonunda Cənubi Qafqazın dayanıqlığının möhkəmlənməsinin nümayişinə çevrildi. Tarix boyu Bakı ilə Tbilisi arasındakı inkişaf etdirilən qonşuluq münasibətləri yeni, praqmatik və eyni zamanda strateji müstəvidə yeni tərəfdaşlıq mərhələsinə qədəm qoydu.

Birgə bəyanat çərçivəsində cənab Prezidentin səmimi şəkildə vacib bir məqamı vurğuladı: "Yenidən qardaş Gürcüstanda olmaq mənim üçün böyük şərəfdir ". Bu ritorik jest sadəcə etiket məsələsi deyil. Bunun arxasında qonşu xalqlarının postsovet məkanında etnik və dini müxtəlifliyin əsrlər boyu münaqişəyə səbəb olmadığı, əksinə, mehriban qonşuluq kimi ortaq bir kimliyin formalaşdırdığı nadir bir nümunənin olduğunu qəbul edilməsi dayanır.

Keçmiş Sovet İttifaqının bir çox digər hissələrində tarixi yaddaşın nifaq aləti kimi istifadə edildiyindən fərqli olaraq, Bakı və Tbilisi ortaq keçmişlərini dövlətlərarası münasibətlər üçün möhkəm təmələ çeviriblər. Cənab İlham Əliyev açıq şəkildə bildirib ki, Gürcüstanda təmin edilən siyasi sabitlik bütün iqtisadi uğurların əsas amilidir. Bu bəyanat, xarici qüvvələrin Qafqazdakı vəziyyəti qeyri-sabitləşdirmək cəhdləri nəzərə alınmaqla, xüsusilə vacibdir. Tbilisi və Bakının bu gün göndərdiyi mesaj budur: daxili sabitlik - xarici aktivdir.

Məsələnin maddi tərəfinə keçərək, Azərbaycan rəhbəri siyasi bəyannamələri mühəndislik reallığına çevirən rəqəmləri səsləndirdi. Keçən il 800 milyon dolları keçən və 2026-cı ilin birinci rübündə sabit artım göstərən ticarət dövriyyəsi ilin sonuna qədər 1 milyard dollarlıq hədəfi sadəcə bir ambisiya deyil, həm də işlək bir məqsədə çevirir.

Lakin bazara ən güclü siqnal yığılmış investisiyaların həcmidir. Azərbaycanın Gürcüstan iqtisadiyyatına yatırdığı 3,7 milyard dollar sadəcə rəqəm deyil. Bu, Tbilisinin Bakının platforma kimi istifadə etməyə hazır olduğu unikal investisiya mühiti yaratdığının sübutudur. Bundan əlavə, üçüncü ölkələrə birgə investisiyalar təklifi ikitərəfli tərəfdaşlığı yeni, transregional səviyyəyə qaldırır. Bu, artıq "qonşu-tranzit" münasibəti deyil, kapital və təsir ixrac edə bilən ortaq biznes məkanının formalaşdırılmasıdır.

Cənab Prezident İlham Əliyevin bəyanatının ən konseptual hissəsi geosiyasi arxitektura ilə bağlı idi. O, regionun "qanlı keçmişi" ilə hazırkı rolu arasında aydın bir sərhəd çəkərək "Bu gün Cənubi Qafqazda tamamilə yeni bir vəziyyət yaranır" deyə bəyan etdi.

Həqiqətən də, dünyanın digər yerlərində gərginliyin artması fonunda Cənubi Qafqaz, Azərbaycan və Gürcüstanın səyləri sayəsində "əməkdaşlıq adasına" çevrilir. Burada vacib məqam odur ki, region ölkələri "bu fürsəti əldən verməməlidirlər". Bu, təkcə tərəfdaşlara deyil, həm də potensial revizionistlərə ünvanlanan birbaşa praqmatizm xarakterli çağırışıdır.

Döblət başçısı Azərbaycan və Ermənistan arasındakı sülh prosesinə dair də səsləndirdiyi fikirlırin məntiqi ardıcıllığı danışıqların effektivliyinı əlavə rəng qatdı. Dünya təcrübəsi göstərir ki, sülhün legitimləşdirilməsinə ciddi təkan ticarətin inkişafıdır. Əhəmiyyətli olan odur ki, bu gün Bakı ilə İrəvan arasında birbaşa ticarətin yeganə kanalı Gürcüstandır. Bunun üçün Gürcüstan hökumətinə minnətdarlığını bildirməklə, cənab İlham Əliyev Tbilisinin "kommunikasiya məkanı" və münaqişədən sonrakı yenidənqurmanın qarantı kimi statusunu faktiki olaraq təmin edir. Gürcüstan bir vaxtlar bufer idisə, indi körpüyə çevrilir.

Azərbaycan və Gürcüstan arasındakı münasibətləri enerji komponenti olmadan obyektiv qiymət vermək mümkün deyil. Cənab Prezidentin mərhələli əhəmiyyət kəsb edən məsələyə nəzər salması, yəni “Bu gün Azərbaycan qazı 16 ölkəyə ixrac edilir. Ancaq bu ixrac yenə də Gürcüstandan başlayır və Gürcüstan burada birinci ölkədir”. Bu, sadəcə logistika deyil - söhbət bütün Avropanın yaşaması və Qafqazın enerji muxtariyyətindən gedir.

Çıxışının sonunda cənab Prezident İlham Əliyev həm tarixi diaqnoz, həm də digər regional paytaxtlara qarşı çağırış kimi səslənən bir nəticəyə gəldi: Azərbaycan və Gürcüstan arasındakı münasibətlər "bütün qonşular üçün nümunə ola bilər". Bu münasibətlər anlıq mülahizələr üzərində deyil, qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq maraqlar üzərində qurulub.

6 aprel 2026-cı il tarixində baş tutan cənab İlham Əliyevin dövlət səfəri Cənubi Qafqazın ərazi mübahisələri deyil, infrastruktur layihələri və iqtisadi məntiq dilində dünya ilə ünsiyyət qurmaq üçün yetkin olduğunu nümayiş etdirdi. Dövlət başçısının qardaş gürcü xalqına sülh, firavanlıq və xoşbəxtlik arzuları, ətraf dünya dağılarkən belə, formal nəzakət kimi deyil, hər iki dövlət üçün əsas siyasi məqsəd kimi səslənir.

Bu səfər tarixə Bakı və Tbilisinin nəhayət postsovet irsindən ortaq gələcəyin qurulmasına keçdiyi, Qafqazda sabitliyin memarları rolunu öz üzərinə götürdüyü mərhələ kimi daxil olacaq.