Yaxın Şərqdəki gərginlik alternativ mənbələrin bərpasını çətinləşdirir - RƏY
ABŞ Prezidenti Donald Trampın müttəfiq ölkələrə enerji tədarükündə köməyi dayandıracağı və onları təhlükəsizlik ehtiyaclarını müstəqil qarşılamağa çağıran sərt bəyanatı, Qərb koalisiyasının daxilindəki sarsıntıları yeni mərhələyə daşıyıb. İtaliya kimi strateji tərəfdaşların kəskin qınağı və bəzi Avropa dövlətlərinin öz hava məkanını ABŞ hərbi təyyarələrinə bağlaması Vaşinqtonun "müdafiə üçün ödəniş" məntiqinin əks-reaksiya doğurduğunu göstərir.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlamasında politoloq Elşad Mirbəşiroğlu bildirib ki, bu yanaşma ABŞ ilə müttəfiqləri arasında artan fikir ayrılıqlarının nəticəsidir:
"Görürük ki, ABŞ-nin bir sıra müttəfiqləri ona açıq dəstək verməkdən imtina edir. Hətta İtaliya kimi ölkələrdə yüksək səviyyəli rəsmilər Trampın siyasətini sərt tənqid ediblər. Digər bəzi ölkələr isə ABŞ hərbi təyyarələri üçün hava məkanını belə bağlayıblar. Bu, tərəflər arasında ciddi fikir ayrılığının formalaşdığını göstərir. ABŞ-yə dəstək verməkdən imtina edən ölkələrin sayı artdıqca Tramp daha sərt mövqe nümayiş etdirir və müttəfiqləri öz məsuliyyətlərini üzərlərinə götürməyə çağırır".
Bununla belə, politoloq qeyd edib ki, Trampın mövqelərinin tez-tez dəyişməsi də proqnoz verməyi çətinləşdirir:
"Onun bəyanatları tez-tez dəyişir. Bu səbəbdən onun səsləndirdiyi fikirlər əsasında uzunmüddətli və dəqiq siyasi proqnozlar vermək hər zaman mümkün olmur. Enerji məsələsi strateji əhəmiyyət daşıyır və xüsusilə Avropa üçün həyati önəmlidir. Avropa ölkələrinin iqtisadiyyatı və sənayesi birbaşa enerji təchizatından asılıdır. Ukraynada müharibədən əvvəl bu tələbatın böyük hissəsi Rusiya tərəfindən təmin olunurdu. ABŞ-nin enerji bazarından geri çəkilməsi ehtimalı Avropanı alternativ mənbələr axtarmağa məcbur edə bilər. Mövcud regional gərginliklər fonunda isə bu proses daha da mürəkkəbləşir".
Ekspert əlavə edib ki, bu kontekstdə ənənəvi enerji təchizatçılarına qayıdış ehtimalı da istisna edilmir:
"Yaxın Şərqdəki gərginlik və enerji infrastrukturuna dəyən zərər alternativ mənbələrin bərpasını çətinləşdirir. Bu halda bəzi ölkələr yenidən ənənəvi enerji təchizatçılarına üz tuta bilər. Bununla ABŞ-nin bu bazardan tam çıxması real deyil. ABŞ Avropa enerji bazarına enerji daşıyıcılarını pulsuz vermir, bazar prinsipləri ilə satır və bu bazarda əsas oyunçu olmaq istəyir. Bu baxımdan Vaşinqtonun belə böyük bir bazardan tam imtina etməsi inandırıcı görünmür".
Sonda ekspert qeyd edib ki, Trampın bu ritorikası daha çox təzyiq mexanizmi kimi çıxış edir:
"Düşünürəm ki, ABŞ bu cür bəyanatlarla Avropa ölkələrini öz mövqeyinə yaxınlaşdırmağa çalışır. Yəni bu, daha çox siyasi və iqtisadi təzyiq vasitəsidir, nəinki real geri çəkilmə planı".
Nigar Yahyazadə
11:57 02.04.2026
Oxunuş sayı: 57
