ABŞ və İsrail anlamalıdır ki, qanlı müharibə İran məsələsinin həlli yolu deyil- Ekspert
Yaxın Şərqdə gərginliyin yüksək həddə çatdığı bir dövrdə İran–ABŞ münasibətləri ətrafında yeni və diqqətçəkən iddialar gündəmə gəlib. Məlumatlara görə, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkənin ali lideri Müctəba Xameneinin ABŞ ilə potensial razılaşma üzrə danışıqlara razılıq verdiyini Vaşinqtona gizli kanallarla çatdırıb. Bu iddianın fonunda ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoffun prosesdə iştirak etməsi isə mümkün diplomatik təmasların intensivləşdiyini göstərir.
Belə bir vəziyyətdə əsas sual ortaya çıxır: Əgər tərəflər, həqiqətən danışıqlar masasına əyləşərsə, bu razılaşmada hansı şərtlər ön plana çıxacaq? İran və ABŞ qarşılıqlı olaraq hansı güzəştlərə hazır ola bilər və bu proses regiondakı ümumi geosiyasi balansı necə dəyişə bilər?
Mövzu ilə bağlı politoloq Aydın Quliyev Crossmedia.az-a açılama verib:
"ABŞ–İran münasibətləri, aparılan danışıqlar və müzakirə olunan məsələlərlə bağlı hazırda olduqca ziddiyyətli məlumatlar dolaşır. Amerika mənbələri bir cür xəbərlər yayır, İsrail mənbələri fərqli mövqe sərgiləyir, İran mənbələri isə indiyə qədər gedən danışıqları birmənalı şəkildə inkar etməklə kifayətlənir və aydın mövqe ortaya qoymur. Hətta nəzəri olaraq təsəvvür etsək ki, İran və ABŞ müəyyən mərhələdə danışıqlara başlayacaq, belə olan halda belə ilkin mərhələdə konkret nəticələrin əldə olunması mümkünsüz görünür. Bu müzakirələrin hansı ölkədə keçiriləcəyi, kimin vasitəçi olacağıtək məsələlər də olduqca mürəkkəbdir və tərəflər arasında razılaşdırılması çətin görünür. Müharibədən əvvəl, Əbu-Dabidə aparılan danışıqlarda heç bir nəticə əldə olunmadığı halda, hazırda vəziyyət daha da ağırlaşıb. Artıq genişmiqyaslı dağıntılar qeydə alınıb, müharibə isə bir aya yaxın müddətdir ki, davam edir. Belə bir şəraitdə tərəflərin sülh danışıqları üçün bir araya gəlməsi daha da çətin və mürəkkəb məsələyə çevrilib".
Politoloq qeyd edib ki, hazırkı mərhələdə İranla ABŞ-ni danışıqlar masası arxasında əyləşdirmək üçün hər iki tərəfə ciddi təsir imkanları olan güclü bir vasitəçiyə ehtiyac var: "Lakin belə bir vasitəçinin kim ola biləcəyi hələlik məlum deyil. Mövcud müşahidələr göstərir ki, bu gün İranla ABŞ arasında effektiv vasitəçilik edə biləcək real güc mərkəzi görünmür. Bu prosesdə yeganə həlledici amil ABŞ və İsrailin apardıqları hərbi əməliyyatların istənilən nəticəni verməyəcəyini daha aydın şəkildə dərk etməsi ola bilər. Xüsusilə ABŞ və İsrail tərəfi anlamalıdır ki, qanlı müharibə İran məsələsinin həlli yolu deyil. Digər hallarda isə bəzi ölkələr vasitəçi kimi çıxış etməyə çalışsalar da, real və həlledici rol oynaya biləcək güc mərkəzinin mövcudluğu müşahidə olunmur".
Ayhan
17:05 25.03.2026
Oxunuş sayı: 58
