Yaxın Şərqdə münaqişənin genişlənməsi yeni siyasi və hərbi risklər yaradır- Politoloq
Yaxın Şərq regionu son illərdə siyasi, hərbi və geosiyasi baxımdan dünyanın ən gərgin nöqtələrindən birinə çevrilib. Böyük dövlətlərin maraqları, regional güclərin rəqabəti və davam edən münaqişələr bölgədə baş verən hadisələrin qlobal miqyasda müzakirə olunmasına səbəb olur. Xüsusilə İran, ABŞ və İsrail arasında formalaşan gərginlik beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni suallar və narahatlıqlar yaradır.
Mövcud vəziyyət təkcə regional təhlükəsizlik məsələsi deyil, həm də dünya siyasətinin gələcək istiqamətlərinə təsir edə biləcək mühüm proses kimi qiymətləndirilir. Bu hadisələrin arxasında duran siyasi məqsədlər, beynəlxalq reaksiyalar və region üçün mümkün nəticələr isə geniş təhlil tələb edən məsələlər sırasındadır.
Məsələ ilə bağlı politoloq Tofiq Abbasov Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb:
"İranda rəhbərin seçilməsi – istər ali dini lider, istərsə də prezident olsun – kiminsə xoşuna gəlib-gəlməməsi üçün həyata keçirilən proses deyil. İlk növbədə bu, seçki mexanizmi ilə müəyyən olunur. Hazırkı fövqəladə şəraitdə yeni ali dini rəhbərin seçilməsi məsələsi də İran xalqı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan bir proses kimi qiymətləndirilir.
Məhz problem də bundadır ki, ABŞ və İsrailin birlikdə İranın həm siyasi, həm dini, həm də hərbi rəhbərliyini zəiflətmək və ya aradan qaldırmaq istədikləri barədə fikirlər səsləndirilir. Bu iddialara görə məqsəd ölkə daxilində hakimiyyət boşluğu yaratmaq və nəticədə siyasi sistemdə dəyişikliklərə nail olmaqdır. Bu prosesin arxasında duran səbəblərdən biri kimi isə İranın enerji resurslarına, xüsusilə neft ehtiyatlarına nəzarət etmək niyyəti göstərilir.
Mövcud vəziyyət bir çox müşahidəçilər tərəfindən olduqca dramatik qiymətləndirilir. Onların fikrincə, hazırda dünya nizamında ciddi sarsıntılar baş verir və əvvəlki beynəlxalq mexanizmlər artıq əvvəlki kimi işləməkdə çətinlik çəkir.
Digər tərəfdən, Yaxın Şərqdə baş verən hadisələr, xüsusilə Fələstin məsələsi ətrafında yaşanan gərginlik də beynəlxalq ictimaiyyətdə geniş müzakirələr doğurur. Müxtəlif Avropa ölkələrində – İspaniyada, İtaliyada, Almaniyada və Böyük Britaniyada – insanların etiraz aksiyalarına çıxdığı, humanitar vəziyyətlə bağlı narahatlıqlarını ifadə etdiyi müşahidə olunur. Bir çox insanlar baş verənləri insanlıq və humanizm prinsiplərinə zidd hadisələr kimi qiymətləndirirlər".
Müsahibimizin fikrincə, bunun fonunda regionda gərginlik daha da artır və bəzi analitiklər hesab edir ki, münaqişənin genişlənməsi yeni siyasi və hərbi risklər yaradır: "ABŞ-nin də bu proseslərə qoşulması ilə vəziyyət daha mürəkkəb xarakter alır və tərəflər üçün çıxış yollarının axtarılması zərurəti yaranır.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçı isə müxtəlif çıxışlarında bildirib ki, İran heç bir dövlətin kənardan müdaxiləsini qəbul etməyəcək. Onun sözlərinə görə, bu, İran xalqının iradəsinə ziddir və ölkə öz təhlükəsizliyini qorumaq üçün lazımi addımlar atacaq.
Eyni zamanda regionda müxtəlif hərbi əməliyyatlar və qarşıdurmalar barədə məlumatlar yayıldıqca, beynəlxalq ictimaiyyət münaqişələrin genişlənməsinin qarşısının alınmasının vacibliyini vurğulayır. Bir çox ekspertlərin fikrincə, İsrailin və digər regional güclərin hərbi fəallığı daha geniş qarşıdurma riskini artırır.
Bu səbəbdən hazırkı mərhələdə ən vacib məsələ müharibənin dayandırılması və gərginliyin azaldılmasıdır. Beynəlxalq səviyyədə müxtəlif vasitələr və diplomatik mexanizmlər işə salınmalı, tərəflər arasında dialoq üçün şərait yaradılmalıdır. Yalnız bu halda regionda sabitliyə doğru real addımlar atmaq mümkün ola bilər".
Elmir Heydərli
13:50 12.03.2026
Oxunuş sayı: 50
