Tramp xəbərdarlıq etdi: Dünyanın taleyi İranın əlindədir?
İran artıq Hörmüz boğazından tranzitə ciddi məhdudiyyətlər tətbiq edib. İranın Hörmüz boğazını tamamilə bağlaması ehtimalı, xüsusən də regional və qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün ciddi risk yaradır. Hörmüz boğazı dünya neft ticarətinin təxminən 20%-nin keçdiyi strateji bir keçiddir və hər hansı bir bağlanma neft tədarükünün qəfil azalmasına və qiymətlərin sürətlə artmasına səbəb ola bilər. Belə bir hərəkət İranın öz geosiyasi maraqlarını gücləndirmək və beynəlxalq təzyiqə qarşı cavab vermək qabiliyyəti ilə əlaqələndirilir. Lakin belə bir addım ciddi iqtisadi sanksiyalar və diplomatik təcrid riskini də daşıyacaq. İran hazırda bu riskləri daşımaq mövqeyindədir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Thuth Social" sosial şəbəkəsində yazıb ki, əgər İran Hörmüz boğazından neft axınının qarşısını almaq üçün bir şey etsə, ABŞ ona indiyə qədər etdiyi bütün zərbələrdən 20 dəfə daha güclü zərbə endirəcək.
"Bundan əlavə, biz həssas hədəfləri məhv edəcəyik və bununla da İranın bir dövlət kimi özünü yenidən qurmasını faktiki olaraq qeyri-mümkün edəcəyik. Ölüm, od və qəzəb onlara göndəriləcək. Amma ümid edirəm və dua edirəm ki, bu baş verməsin!", - deyə Tramp yazıb.
O, bunun ABŞ-nin Çinə və Hörmüz boğazından əhəmiyyətli dərəcədə istifadə edən bütün ölkələrə hədiyyə olacağını söyləyib: "Ümid edirəm ki, bu jest təqdir olunacaq".
Məlum olduğu kimi, Yaxın Şərqdəki mövcud vəziyyət ciddi iqtisadi böhran yaradır. Bunun əsas səbəbi Hörmüz boğazı ilə bağlı durumdur.
Perspektivdə Hörmüz boğazının bağlanması və bunun mümkün nəticələri barədə türkiyəli politoloq, professor Mehmet Yüce Crossmedia.az-a danışıb: "İran artıq Hörmüz boğazından tranzitə əhəmiyyətli məhdudiyyətlər tətbiq edib. Regiondakı belə bir vəziyyət qlobal iqtisadiyyata, xüsusən də enerji qiymətlərinə birbaşa təsir göstərəcək. Bundan əlavə, İranın Hörmüz boğazı üzərindəki hazırkı nəzarəti artıq enerji bazarlarına, xüsusən də Körfəz ölkələri və Çin bazarlarına əhəmiyyətli dərəcədə mənfi təsir göstərib. Ümumiyyətlə, neft və təbii qaz qiymətlərinin artması enerji idxal edən ölkələrə iqtisadi təzyiqi artırır və təchizat təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar yaradır. Bundan əlavə, Körfəzdə digər enerji ötürmə xətlərinin və alternativ marşrutların qeyri-kafiliyi qısa müddətdə bazarların kövrəkliyini artırır. Nəticə etibarilə, Hörmüz boğazında potensial və ya faktiki məhdudiyyətlər qlobal enerji bazarları və dünya iqtisadiyyatları üçün ciddi risklər yaradır. Boğazdan keçən neft və təbii qaz tədarükünün azalması qəfil qiymət artımlarına və enerji idxal edən ölkələrə iqtisadi təzyiqin artmasına səbəb olur. ABŞ boğazın təhlükəsizliyini təmin etmək üçün dəniz gücü və sanksiyalar vasitəsilə müdaxilə etsə də, Çin, Aİ, Yaponiya və Cənubi Koreya kimi əsas idxalçılar enerji təchizatının şaxələndirilməsini artırmalı, strateji ehtiyatları aktivləşdirməli və böhranları diplomatik yollarla idarə etməli olacaqlar. Təchizatda fasilələr qısa müddətdə qiymət dalğalanmalarına səbəb olsa da, risklər uzun müddətdə alternativ təchizat xətləri və strateji ehtiyatlar vasitəsilə qismən azaldıla bilər. Bu, Hörmüz boğazını qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün kritik strateji nöqtəyə çevirir".
17:22 10.03.2026
Oxunuş sayı: 55
