Yatmazdan əvvəl telefona baxanlar risk altındadır – mütəxəssislər xəbərdarlıq edir
Yataqda mobil telefondan istifadə etmək yuxuya getməyi çətinləşdirə və yuxu keyfiyyətini aşağı sala bilər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, telefon ekranlarının yaydığı mavi işıq melatonin hormonunun səviyyəsini azaldır və bu da insanın təbii yuxu–oyanıqlıq ritmini pozur.
Araşdırmalara görə, yatmazdan 1-2 saat əvvəl telefondan istifadə xüsusilə uşaqlar və yeniyetmələrdə yuxu pozuntularına səbəb olur. Normalda melatonin səviyyəsi gecə saatlarında artır və orqanizmi yuxuya hazırlayır. Lakin telefon ekranından yayılan mavi işıq bu prosesi ləngidir, nəticədə insan özünü daha ayıq hiss edir.
Qeyd edək ki, gecə saatlarında ekran qarşısında olmaq REM (sürətli göz hərəkəti) yuxu mərhələsini də qısalda bilər. REM mərhələsi yaddaşın möhkəmlənməsi və emosiyaların tənzimlənməsi üçün vacib hesab olunur. Bu mərhələnin azalması isə səhər yorğun oyanmağa və diqqət problemlərinə səbəb ola bilər.
Yuxusuzluğun stress səviyyəsini artırdığı da bildirilir. Hətta bir gecə keyfiyyətsiz yuxu belə gün ərzində məhsuldarlığın azalmasına və yorğunluğa gətirib çıxara bilər.
Telefon yataqda yanğın riski yarada bilər
Həmçinin, nadir hallarda da olsa, telefon batareyalarının həddindən artıq qızması və ya alışması halları qeydə alınıb. Xüsusilə, cihazın yastıq altında və ya yorğan-döşək arasında saxlanılması hava dövranını məhdudlaşdırır və bu da qızma riskini artırır.
Araşdırmalarda batareyanın alışması nəticəsində ikinci dərəcəli yanıqların baş verdiyi hallar qeyd olunub. 2016-cı ildə texnoloji şirkət Samsung təhlükəsizlik səbəbilə Galaxy Note7 model telefonlarını geri çağırmışdı.
Gecə telefon istifadəsi beyni aktiv saxlayır
Mütəxəssislər bildirirlər ki, problem təkcə mavi işıqla məhdudlaşmır. Telefon sosial şəbəkələr, mesajlaşma və digər interaktiv tətbiqlər vasitəsilə beyni aktiv vəziyyətdə saxlayır. Bu isə yuxuya getməyi çətinləşdirir və yuxusuzluq riskini artırır. Yəni interaktiv cihazlardan gecə istifadəsi, məsələn, sosial media və ya video oyunlar, televizora baxmaq kimi passiv fəaliyyətlərlə müqayisədə yuxuya daha mənfi təsir edir.
Yuxu üçün uyğun mühit necə yaradılmalıdır?
Mütəxəssislər aşağıdakı tövsiyələri verirlər:
Yataq otağında işıqları zəif saxlayın. Hər gün eyni saatda yatıb oyanmağa çalışın. Yatağı yalnız istirahət və yuxu üçün istifadə edin. Yatmazdan ən azı bir saat əvvəl telefondan istifadəni dayandırın. Gecə saatlarında “Narahat etməyin” rejimindən istifadə edin.
Telefona alternativ olaraq kitab oxumaq, sakit musiqi dinləmək və ya meditasiya etmək tövsiyə olunur.
Qeyd olunur ki, mobil telefonlar aşağı səviyyədə qeyri-ionlaşdırıcı radio tezlikli enerji yayır və hazırkı elmi sübutlara görə bu səviyyə insan toxumalarına zərər verəcək həddə deyil. Lakin mütəxəssislər ehtiyat tədbiri olaraq telefonu yatarkən ən azı bir neçə metr uzaqda saxlamağı məsləhət görürlər.
Mütəxəssislərin fikrincə, sağlam və keyfiyyətli yuxu üçün texnologiya istifadəsinə nəzarət vacibdir.
Fatimə Məmmədova
07:35 01.03.2026
Oxunuş sayı: 630
