Benzin qoxusunu sevənlər DİQQƏT! Alimlər bu hissin səbəbini AÇIQLADI
Benzin, mürəkkəb və digər “qəribə” hesab edilən qoxular bəzi insanlarda narahatlıq yaratdığı halda, bəziləri üçün olduqca cəlbedici ola bilir. Belə ki, bu maraqlı fərqin arxasında duran səbəblər araşdırılıb.
Mütəxəssislərin fikrincə, qoxu alma duyğusu beynin duyğu və yaddaşa cavabdeh olan limbik sistemi ilə birbaşa əlaqəlidir.
Digər hisslərdən fərqli olaraq, qoxular beyində süzgəcdən keçmədən emosiyalarla assosiasiya olunur. Bu səbəbdən benzin və ya yeni kitabın mürəkkəb qoxusu insanı ani olaraq keçmiş xatirələrə, uşaqlıq illərinə və ya nostaljik duyğulara qaytara bilər.
Araşdırmalara görə, bəzi kimyəvi qoxular az dozada qəbul edildikdə beyində “xoş hiss” yaradan dopamin hormonunun ifrazını artıra bilər.
2022-ci ildə aparılan elmi tədqiqatda müəyyən yanacaq və solvent qoxularının bəzi insanlarda mükafat mexanizmini stimullaşdırdığı üzə çıxıb.
Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, bu cür qoxuların uzunmüddətli və intensiv şəkildə udulması sağlamlıq üçün təhlükəlidir.
Qoxuların xoş və ya itici qəbul edilməsi təkcə bioloji deyil, eyni zamanda mədəni və psixoloji faktorlarla da bağlıdır. Fərqli cəmiyyətlərdə eyni qoxu müxtəlif emosional çağırışlar yarada bilər.
Psixoloqlar isə bəzi insanların bu cür qoxulara marağını “duyusal maraq” və qeyri-adi təcrübələrə açıqlıqla əlaqələndirir.
Bununla yanaşı, bəzi hallarda qeyri-adi qoxulara qarşı həddindən artıq maraq tibbi problemlərin əlaməti də ola bilər. Xüsusilə, dəmir çatışmazlığı zamanı müşahidə edilən “pika sindromu”nda insanlar benzin və boya kimi maddələrə qarşı istək duya bilirlər. Bu səbəbdən belə hallar davamlı xarakter alarsa, mütəxəssisə müraciət etmək tövsiyə olunur.
Nəticə olaraq, benzin və mürəkkəb kimi alışılmamış qoxuların bəziləri üçün cəlbedici olması beynin quruluşu, şəxsi xatirələr, mədəni mühit və sağlamlıq vəziyyətinin birgə təsiri ilə izah olunur. Qoxuların arxasında gizlənən bu mexanizmlər isə insan psixologiyasının nə qədər mürəkkəb olduğunu bir daha göstərir.
Fatimə Məmmədova
01:22 21.02.2026
Oxunuş sayı: 454
