Bacı-qardaş arasında qısqanclıq: Valideynlər nə etməlidir?
Bacı və qardaş arasındakı münasibət uşağın sosial və emosional inkişafında böyük rol oynayır. Yeni bir qardaş və ya bacının ailəyə gəlməsi ilə uşaqlar arasında qısqanclıq halları meydana çıxa bilər. Bu, valideyn diqqətini paylaşmaq məcburiyyətindən qaynaqlanan təbii bir reaksiyadır və sadə anlaşılmazlıqlardan, hətta düşmənliyə qədər müxtəlif davranışlarda özünü göstərə bilər.
Belə ki, uşaqlar tez-tez yeni doğulan bacı və ya qardaşlarını öz valideynləri ilə paylaşmaq məcburiyyətində olduqları üçün qısqana bilirlər. Böyük uşaq, valideyninin diqqətini itirəcəyi qorxusu ilə bu duyğunu yaşayır. Bu hisslər bəzi uşaqlarda oyunlarda, oyuncaq paylaşımında və hətta fiziki davranışlarda özünü göstərə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, qısqanclıq bəzi uşaqlarda hətta doqquz aylıq olarkən müşahidə edilə bilər.
2–6 yaş dövründə qısqanclıq daha çox diqqət çəkir. Bu yaşlarda uşaqlar özünü ifadə etmək və daha müstəqil olmaq istəyir, eyni zamanda bacı-qardaş arasında rəqabət hissi artır.
Qısqanan uşaqlar necə davranır?
Bəzi uşaqlar yeni doğulan bacı və ya qardaşa fiziki və ya emosional zərər verməyə çalışa bilər.
Digərləri bacıya və ya qardaşa qarşı mehriban olsa da, valideynə qarşı aqressiv davranış göstərə bilər. Uşaqlar bəzi hallarda içə qapanır, baş barmağını əmməyə başlayır və ya yatağını isladır.Məktəbdə və ya ictimai mühitdə problemlər yaşana bilər, evdə isə sakit görünə bilərlər. Hər uşağın qısqanclığa reaksiyası fərqlidir və bu hisslər zamanla dəyişə bilər.
Valideynlər necə yanaşmalıdır?
Böyük uşağın qısqanclıq davranışlarını başa düşmək və ona əlavə sevgi və diqqət göstərmək vacibdir.
Uşağa qısqanclığın pis bir şey olmadığını, normal bir duyğu olduğunu izah etmək önəmlidir. Yersiz davranışları görməməzlikdən gəlmək, müsbət davranışları isə mükafatlandırmaq faydalıdır. Böyük uşağa bacıya və ya qardaşa yardım etməsi üçün kiçik və idarə olunan vəzifələr verin və onu övladınız kimi qiymətləndirin. Hər uşaqla ayrıca keyfiyyətli zaman keçirməyə çalışın. Məsələn, baş-başa oyun oynamaq, kitab oxumaq və ya sadə fəaliyyətlər etmək. Uşağın duyğularını ifadə etməsi üçün alternativ yollar təmin edin. Rəsm çəkmək və ya danışmaq bu yollar arasında ola bilər.
Davranışla uşağın şəxsiyyəti arasındakı fərqi izah edin: "Sənin davranışın düzgün deyil, amma sən sevilməyə layiqsən".
Bildirək ki, bacı və qardaş arasında qısqanclıq təbii bir hissdir. Vacib olan, valideynlərin bu prosesi diqqətlə idarə edərək uşaqlara həm bacı-qardaş münasibətlərini qorumağı, həm də öz emosiyalarını sağlam ifadə etməyi öyrətməsidir.
Fatimə Məmmədova
10:38 14.02.2026
Oxunuş sayı: 508
