Gecənin gizli araşdırıcıları-Hamsterlərin həyatına dərin səyahət
Hamsterlər dünyada ən çox tanınan və sevilən kiçik gəmiricilərdən biridir, onların cizgi filmlərindəki sevimli obrazları, yanaqlarında yem daşıyan geniş kisələri və fırlanan təkərləri insanların diqqətini uzun illərdir cəlb etmişdir, lakin hamsterlər sadəcə ev heyvanı deyil, həm də mürəkkəb davranışları, fiziologiyası və təbiətdəki həyatı ilə çox öyrədici canlılardır. Onların mənşəyi əsasən Orta Asiya, Yaxın Şərq və Şərqi Avropaya aiddir və təbii mühitdə yarımsəhralarda, quraq çöllərdə və kənd təsərrüfatına yaxın ərazilərdə yaşayırlar, burada hamsterlər torpağı qazaraq mürəkkəb tunellər və yuvalar yaradır, təhlükədən qorunur və gələcək ehtiyat üçün yem toplayırlar. Ən çox tanınan hamster növləri arasında Suriya və ya Golden hamsteri, Roborovski hamsteri, Campbell hamsteri və cücərdək (dwarf) hamsterlər yer alır, hər biri ölçü, davranış və sosial uyğunlaşma baxımından fərqlidir.
Fiziki xüsusiyyətlər və biologiyası
Hamsterlər kiçik ölçülü gəmiricilər olsalar da, bədən uzunluqları beşdən on səkkiz santimetrə qədər dəyişir və çəkiləri adətən yüzdən iki yüz qrama qədərdir, bəziləri daha kiçik və ya daha böyük ola bilər, onların bədəni qısa və kompaktdır ki, bu da onları torpaq altında hərəkət etmək üçün uyğundur. Təbii şəraitdə yaşadıqları sərt iqlimə uyğun olaraq onların tükləri qışda sıx, yayda isə seyrek olur, bu da temperatur fərqlərinə uyğunlaşmalarına imkan verir, eyni zamanda onların ürək döyüntüsü sürətlidir və yüksək metabolizmləri onların gündəlik enerji ehtiyacını təmin edir.
Qeyd edək ki, bəzən onları siçovula bənzədənlər və "bu siçovuldur" deyənlər olur. Lakin görünüş baxımından siçanlara çox bənzəsələr də, hamster növləri özünəməxsus heyvan növüdür. İlk dəfə 1930-cu illərdə Suriya sərhəddində kəşf edilən bu sevimli heyvanlar bu gün bir çox fərqli növləri, rəngləri və formaları ilə seçilir. Sonradan Avropada əhəmiyyətli dərəcədə yayılan hamsterlər də səhra heyvanı idi. Digər tərəfdən, hamster növləri siçanlarla çox yaxın qohum olmasının yanında fərqli bir heyvan növü olaraq da önə çıxır. Yəni günümüzün bu məzmunda müzakirə edilən heyvan növləri arasında hamster siçan deyil və fərqli bir canlı növüdür.
Gecə aktivliyi və sosial davranışlar
Hamsterlər gecə aktiv canlılardır, gündüz saatlarını əsasən yatmaqla keçirirlər, gecə isə ətrafı araşdırır, yem axtarır və hərəkət etməklə enerji sərf edirlər; bu səbəbdən bəzi sahiblər gecə saatlarında qəfəsdən səslərin gəldiyini müşahidə edirlər. Hamsterlər tək yaşayan və ərazilərini qoruyan canlılardır, xüsusilə Suriya hamsterləri digər hamsterlərlə eyni qəfəsdə olduqda aqressiv davranış göstərə bilirlər, cücərdək hamsterlər isə müəyyən şəraitdə bir yerdə yaşaya bilsələr də, uyğunlaşma və davranış izlənməsi tələb olunur. Onların yanaqlarında yerləşən elastik kisələr onları digər gəmiricilərdən fərqləndirir, bu kisələr vasitəsilə hamsterlər öz bədən ölçülərinin yarısı qədər yem toplaya və yuvalarına daşıya bilirlər, bu davranış təbiətdə onlara qida anbarı yaratmağa və təhlükə zamanı sürətlə qaçaraq yemləri gizlətməyə imkan verir.
Qidalanma və pəhriz
Hamsterlər omnivor heyvanlardır, yəni həm bitki, həm də heyvan mənşəli qidalarla qidalanırlar; təbii şəraitdə onların pəhrizində toxumlar, dənlər, tərəvəz və meyvələr, bəzi hallarda isə həşəratlar və digər kiçik proteyin mənbələri mövcuddur. Ev şəraitində hamsterlər üçün balanslı pəhriz təmin etmək çox vacibdir, onlara sağlam qarışıqlar, təzə tərəvəzlər, az miqdarda meyvələr və zülal əlavələri verilməlidir, eyni zamanda şəkərli və yağlı qidalardan uzaq durmaq lazımdır, çünki bu, onların sağlamlığına zərər verə bilər.
Duyular və adaptasiyalar
Hamsterlərin görmə qabiliyyəti zəif olsa da, eşitmə və koku hissləri çox inkişaf edib, bu da onların gecə fəaliyyəti və qida tapma qabiliyyətini dəstəkləyir, ultrasəs diapazonunda səsləri eşidə bilmələri isə yırtıcılardan qorunmaq və digər hamsterlərlə ünsiyyət üçün vacibdir.
Yuvalar və tunellər
Təbii mühitdə hamsterlər mürəkkəb torpaq yuvaları və tunellər qazır, bu tunellər həm sığınacaq, həm də qida anbarı kimi fəaliyyət göstərir, onların yuvalarında yem saxlanılan sahə, yuxu otağı və balalar üçün ayrıca sahələr mövcuddur. Ev şəraitində hamsterlərin sağlam böyüməsi üçün qəfəsin kifayət qədər geniş olması, qaçış təkəri, yataq materialları və borularla tunellər yaratmaq vacibdir, çünki bu, onların həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığı üçün əsasdır.
Çoxalma və bala baxımı
Hamsterlərin çoxalma xüsusiyyətləri də diqqət çəkir; hamiləlik müddəti qısadır və bir dəfə doğulan balaların sayı çox olur, bu sürətli çoxalma qabiliyyəti hamsterlərin təbiətdə populyasiyasını qorumağa kömək edir, evdə isə düzgün şərait və balanslı qidalanma ilə buna nəzarət etmək mümkündür.
Hamsterlər yalnız balaca gəmiricilər deyil, onlar tunellər qazmaq instinkti olan mühəndislər, gecə araşdırıcıları, yanaq kisəsi ustaları və zəngin davranış repertuarına malik canlılardır. Onların həyat tərzini, davranışlarını və ehtiyaclarını öyrənmək həm əyləncəli, həm də elmi baxımdan öyrədicidir. Bu biliklər biologiya layihələri, təqdimatlar və ev heyvanları haqqında məlumatları zənginləşdirir, hamsterlərin təbiətdəki rolu, adaptasiyaları və instinktləri haqqında geniş təsəvvür yaradır.
Fatimə Məmmədova
03:32 08.02.2026
Oxunuş sayı: 442
