Qlobal iqtisadi savaş gedir: Azərbaycana da sıçraya bilərmi?
Azərbaycanın qlobal iqtisadi proseslər fonunda sabit mövqe nümayiş etdirməsi son illər ekspert müzakirələrinin diqqət mərkəzindədir. Dünyada böyük güclər arasında sanksiyalar, ticarət məhdudiyyətləri və maliyyə qarşıdurmaları ilə xarakterizə olunan iqtisadi rəqabət dərinləşdiyi bir vaxtda ölkənin bu dalğalanmalardan nisbətən kənarda qalması müxtəlif baxış bucaqlarından qiymətləndirilir. Regional geoiqtisadi konfiqurasiya, enerji və tranzit imkanları, eləcə də beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarında iştirak kimi amillər Azərbaycanın qlobal iqtisadi qarşıdurmalar kontekstində mövqeyinin təhlilini aktuallaşdırır.
Azərbaycanın hansı səbəblərə görə qlobal iqtisadi qarşıdurmaların əsas təsir zonasında yer almaması məsələsinə münasibət bildirən iqtisadçı Akif Nəsirli Crossmedia.az-a açıqlamasında qeyd edib ki, bu vəziyyəti daha çox beynəlxalq sistemin daxili məntiqi çərçivəsində izah etmək mümkündür. Onun sözlərinə görə, ölkə böyük güclər arasında gedən iqtisadi qarşıdurmaların birbaşa iştirakçısı və ya rəqibi olmadığından, bu proseslərin əsas cəbhəsində yerləşmir və daha çox regional funksional rol daşıyan aktor kimi qiymətləndirilir.
Ekspert bildirib ki, müasir qlobal iqtisadi rəqabət əsasən iri güc mərkəzləri arasında texnologiya, maliyyə bazarları, sanksiya alətləri və ticarət zəncirlərinə nəzarət uğrunda aparılır. Azərbaycan isə bu sistemlərin mərkəzi strukturunda deyil, daha çox periferik mövqedə yerləşdiyi üçün avtomatik olaraq birbaşa təzyiq obyektinə çevrilmir. Bu faktor ölkənin qlobal iqtisadi qarşıdurmaların təsirindən nisbətən uzaq qalmasına şərait yaradır.
Onun fikrincə, ölkənin iqtisadi modelinin spesifik xüsusiyyətləri də burada mühüm rol oynayır. Yüksək texnologiya sektoruna və qlobal maliyyə sisteminin dərin inteqrasiyasına əsaslanmayan iqtisadi struktur, əsasən enerji resursları üzərində formalaşıb. Neft və qaz kimi strateji resurslar isə böyük dövlətlər üçün daha çox əməkdaşlıq və sabitlik maraqları ilə əlaqələndirilir. Bu səbəbdən enerji istehsalçısı ölkələrə qarşı açıq iqtisadi qarşıdurmaya getmək bir çox hallarda geosiyasi baxımdan məqsədəuyğun hesab edilmir.
Akif Nəsirli əlavə edib ki, Azərbaycanın müxtəlif güc mərkəzləri arasında balanslaşdırılmış regional mövqeyi də bu kontekstdə diqqətəlayiqdir. Qərb ölkələri, Rusiya, Türkiyə, İran və Çin üçün ölkə enerji və nəqliyyat dəhlizləri baxımından əhəmiyyətli tərəfdaş kimi qəbul edilir. Bu isə onu iqtisadi təzyiq obyektindən daha çox qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq platforması kimi önə çıxarır və qlobal iqtisadi qarşıdurmalarda neytral funksional rolunu gücləndirir.
Nəticə etibarilə ekspert hesab edir ki, Azərbaycanın qlobal iqtisadi mübarizələrin kənarında qalması təkcə ayrı-ayrı siyasi qərarların nəticəsi deyil, daha geniş geosiyasi konfiqurasiya, iqtisadi struktur və beynəlxalq münasibətlər sistemində tutduğu mövqedən irəli gələn kompleks amillərlə bağlıdır.
Nigar Yahyazadə
10:30 06.02.2026
Oxunuş sayı: 567
