4 fevral – Ümumdünya Xərçənglə Mübarizə Günü: Səssiz düşmənə qarşı birgə mübarizə
Hər il 4 fevral tarixində dünya Ümumdünya Xərçənglə Mübarizə Gününü qeyd edir. Bu gün milyonlarla insanın həyatını dəyişə biləcək, ailələrə, dostlara və icmalara təsir göstərən səssiz, amma ölümcül bir xəstəliyə qarşı qlobal çağırışdır. Belə ki, xərçəng xəstəliyi çox vaxt gizlicə, heç bir xəbərdarlıq etmədən başlayır və illər sonra bədənin müxtəlif hissələrinə yayılar. Bu səbəbdən erkən aşkar edilmədikdə, müalicəsi çətin və bəzən mümkünsüz olur. Xərçəng yalnız fiziki sağlamlığı deyil, həm də psixoloji vəziyyəti, sosial münasibətləri və ailələrin rifahını ciddi şəkildə təsir edən bir xəstəlikdir.
Xərçəngin təhlükəli tərəfi onun səssizliyidir. İnsanlar uzun müddət heç bir simptom hiss etməyə bilər, hər hansı kiçik dəyişiklikləri isə adi yorğunluq, stress və ya həyat tərzi səbəblərinə bağlayırlar. Lakin bəzən elə kiçik bir əlamət, həyatla ölüm arasında qərar verə biləcək bir siqnaldır. Buna görə də erkən diaqnoz, müalicəyə başlamaq və sağlam həyat tərzinə diqqət yetirmək həyati əhəmiyyət daşıyır.
Xərçəngin əlamətləri və xəbərdarlıqlar
Xərçəngin müxtəlif formaları var və hər bir insan üçün fərqli əlamətlər göstərə bilər. Buna baxmayaraq, həkimlər tərəfindən xüsusi diqqət göstərilən ümumi əlamətlər mövcuddur: səbəbsiz çəki itkisi və ya qəfil bədən dəyişiklikləri, uzun müddət keçməyən ağrılar və ya bədənin bəzi hissələrində narahatlıq, bədəndə şişlik, bərklik və ya yeni yaranan kütlələr, davamlı yorğunluq və halsızlıq, dəridə dəyişikliklər, yaranan xallar, yaralar, yara sağalmaması, uzun sürən öskürək, səs dəyişiklikləri və ya udmaqda çətinlik. Bu əlamətlərin hər biri xərçəngin xəbərdarlıq siqnalları ola bilər. Onları görməzdən gəlmək həyat üçün təhlükə deməkdir. Erkən müayinə və diqqət nəticəsində xəstəliyin çox hallarda qarşısını almaq və müalicəni uğurla davam etdirmək mümkündür.
Ümumdünya Xərçənglə Mübarizə Gününün məqsədi
Ümumdünya Xərçənglə Mübarizə Günü sadəcə məlumat paylaşmaq və statistikaları xatırlatmaq üçün nəzərdə tutulmayıb. Əsas məqsəd ictimaiyyətdə xərçənglə bağlı maarifləndirməni artırmaq, yanlış inancları və dezinformasiyanı aradan qaldırmaq, xəstələri stiqmadan qorumaq və erkən profilaktik tədbirlərə təşviq etməkdir. Hər il bu gün çərçivəsində yüzlərlə seminar, təlim və sosial aksiyalar təşkil olunur. Sosial media təşəbbüslərindən biri olan #NoHairSelfie kampaniyasında iştirakçılar başlarını qırxdıraraq xərçənglə mübarizə aparanlara dəstək göstərir və bu şəkillər sosial şəbəkələrdə paylaşılır. Bu, həm xəstələrə mənəvi dəstək verir, həm də ictimaiyyətdə xəstəliyə qarşı həssaslıq yaradır.
Fiziki aktivlik və həyat tərzinin rolu
Tədqiqatlar göstərir ki, fiziki aktivlik və sağlam həyat tərzi xərçəng riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Aktiv həyat tərzi bəzi xərçəng növlərinə tutulma ehtimalını təxminən 40% azalda bilər, həmçinin müalicə dövründə yorğunluq, depressiya və xəstəliyin təkrarlanma riskini azaldır. Nizamlı idman və sağlam qidalanma birlikdə xərçənglə mübarizədə gizli silah rolunu oynayır, insanın həyat keyfiyyətini artırır və həm fiziki, həm də psixoloji güc verir. Beynəlxalq mütəxəssislər bildirirlər ki, idman həm müalicə müddətində, həm də sonrasında xəstələr üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Beynəlxalq əməkdaşlıq
Beynəlxalq Xərçəng Nəzarəti Təşkilatı (UICC) dünyanın 160 ölkəsində 1000-dən çox üzvü ilə xərçənglə mübarizədə qlobal bir platforma yaradır. Bu qurum xərçəng yükünü azaltmaq, daha çox bərabərlik yaratmaq və üzvləri birləşdirərək qoruma təşəbbüslərinə rəhbərlik etmək məqsədini güdür. UICC tərəfindən dəstəklənən tədbirlər milyonlarla insana xərçənglə mübarizədə həyat şansı verir və cəmiyyətləri bir araya gətirir.
Xərçəng hər kəsə fərqli təsir etsə də, hər kəs ona qarşı mübarizədə hərəkət edə bilər. 4 fevral susmaq yox, danışmaq; qorxmaq yox, tədbir görmək günüdür. Erkən müayinə, məlumatlılıq, sağlam həyat tərzi və bir-birinə dəstək olmaq xərçəngin yaratdığı təhlükələri əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Kiçik addımlar böyük dəyişikliklərə yol açır. Hər birimiz bu səssiz düşmənə qarşı mübarizənin bir hissəsi ola bilərik və bu gün hər kəs üçün həm düşünmək, həm də hərəkətə keçmək üçün bir fürsətdir.
Fatimə Məmmədova
09:40 04.02.2026
Oxunuş sayı: 520
