Ağla, qərənfil ağla...
Tarixi hadisələri sadəcə kitablardan oxumaqla kifayətlənmək yetərli deyil – onları həmin dövrün canlı şahidindən, ürəyindəki yanğı ilə danışan birindən eşitmək bambaşqa təsir bağışlayır. Bu gün 20 Yanvar faciəsinin ildönümündə dəyərli müəllimim, Azərbaycanın tanınmış ziyalısı, professor Cahangir Məmmədli ilə söhbətim məhz bu qənaətimi bir daha təsdiqlədi. Cahangir müəllim o qara günlərdən danışarkən səsi titrəyir, gözləri uzaqlara dalırdı – sanki yenə də o gecənin qan qoxusunu, tankların səsini eşidirdi.
O, sıravi bir vətəndaş deyildi; jurnalist kimi mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoymuş, gerçəyi yazmaqdan çəkinməmişdi. Mən də məhz belə bir şahidliyə ehtiyac duyurdum.
Cahangir müəllim qərənfilin sevgi gülündən yas gülünə çevrilməsinin dəqiq tarixçəsini danışdı:
"Türkiyənin tanınmış 'Sabah' qəzetinin London müxbiri, mənim və şair Məmməd Aslanın yaxın dostu Aydın Bilgin o hadisələr zamanı Bakıya gəlmək istəyirdi. Amma Moskva aeroportuna onu buraxmırdılar. Mənə zəng etdi, ümidsiz səslə: 'Cahangir müəllim, məni buraxmırlar, nə edək?' Mən də ümidsizcə dedim ki, telefonu oradakı nümayəndəyə ver. Qız idi həmin nümayəndə. Mən vəziyyəti izah edəndən sonra qız soruşdu: 'Cahangir müəllim, sizsiniz?' Məlum oldu ki, Bakı Dövlət Universitetində mənim keçmiş tələbəm imiş. On dəqiqə sonra Aydın Bilgin təyyarədə idi."
Bakıya çatandan sonra Şair Məmməd Aslan və Cahangir müəllim Aydın Bilginə bələdçilik etdi. Birlikdə şəhəri gəzdilər, qan gölməçələrini, dağıntıları, xalqın acısını gördülər. Yanlarında dostu Məmməd Aslan da var idi. Axşamüstü köhnə "Jiquli" avtomobilində oturmuşdular. Məmməd Aslan qələmi əlinə aldı. O ağır gecədə məşhur "Ağla, qərənfil ağla!" şeirini Aydın Bilginin dəftərçəsinə köçürdü.
Sinələr güllə-güllə,
Qan axır, dönür gülə.
Qərənfillər ağlayır,
Düşmənə gülə-gülə.
Ağla, qərənfil, ağla!
Şeiri oxuyanda təsirlənməmək mümkün deyildi. Məhz bu misralar qərənfilin taleyini dəyişdi – sevgi rəmzi olan o gül birdən yasın, matəmin, şəhid qanının simvoluna çevrildi.
Bir neçə gün sonra Aydın Bilgin "Sabah" qəzetinin xüsusi buraxılışını tamamilə 20 Yanvara həsr etdi və Məmməd Aslanın bu təsirli şeirini də məhz həmin nömrədə dərc etdi.
Bu söhbət mənə bir daha göstərdi ki, tarix kağız üzərində soyuq faktlar deyil – o, canlı xatirələr, qəlblərdəki yaralar və xalqın qürurudur. Cahangir müəllim kimi şahidlər sayəsində biz o günləri təkcə oxumuruq, həm də hiss edirik. Unutmuruq. Ağla, qərənfil, ağla... Amma eyni zamanda – yaşa, qərənfil, yaşa – azadlığın, müstəqilliyin rəmzi kimi!
Ağla, qərənfil ağla!
Sinələr güllə-güllə,
Qan axır, dönür gülə.
Qərənfillər ağlayır,
Düşmənə gülə-gülə.
Ağla, qərənfil, ağla!
Qərənfillər qoşadı,
İkisi baş-başadı.
Sizdən qalan günləri
Qərənfillər yaşadı.
Ağla, qərənfil, ağla!
Qərənfil - şəhid qanı,
Ağla, qərənfil, ağla!
Ağla, inlət meydanı,
Ağla, qərənfil, ağla!
Cavanlara qıydılar,
Tanklar altda qoydular.
Qanın içib doydular,
Ağla, qərənfil, ağla!
Hər şəhidə bir düzüm,
Abşeron - qan dənizim.
Sən - mənim ağlar gözüm,
Ağla, qərənfil, ağla!
Uzaq mənzil, acı yol,
Yoldu, yol, əlacı yol!
Şəhidlərə bacı ol;
Ağla, qərənfil, ağla!
Kərbəla - qan çöllərə,
Puç olan qönçələrə,
Nazənin incilərə
Ağla, qərənfil, ağla!
Bəxti asılan qıza,
Hünəri aslan qıza,
Toyu yas olan qıza
Ağla, qərənfil, ağla!
Ağla, ürək boşalsın,
Ünün göyə baş alsın.
Ağla, dağlar yumşalsın,
Ağla, qərənfil, ağla!
Bu təklənmiş şirlərə,
Bu arxasız ərlərə,
Bu talesiz nərlərə
Ağla, qərənfil, ağla!
Bu günahsız qanlara,
Bu didilmiş canlara,
Bu cansız cavanlara
Ağla, qərənfil, ağla!
Bu bədənsiz qollara,
Bu uçunan yollara,
Bu yiyəsiz qullara
Ağla, qərənfil, ağla!
Bu səngiməz ağrıya,
Bu qan sızan sarğıya,
Bu Allahsız qurğuya
Ağla, qərənfil, ağla!
Bu qara yazılara,
Bu körpə quzulara,
Quruyan arzulara
Ağla, qərənfil, ağla!
Xeyrə şər üstün gəldi,
İniltili ün gəldi...
Ağlamalı gün gəldi,
Ağla, qərənfil, ağla!
Ayhan
12:59 21.01.2026
Oxunuş sayı: 1247
