Dünyanın ən qəribə qəbiristanlığıi: Təyyarə Qəbiristanlığı
Dünyada insanlar unikal və qəribə yerlər kəşf etməyi sevir. Hər bir səyahətçi üçün sıradan çıxmış, amma tarixi və vizual baxımdan təsirli yerlər həm öyrədici, həm də macəralı ola bilər. Belə yerlərdən biri də ABŞ-nin Arizona ştatında, Tuson şəhəri yaxınlığında yerləşən “Deyvis-Monten” təyyarə qəbiristanlığıdır.
Bu məkan sadəcə böyük deyil, həm də tarixi və texnoloji baxımdan unikal bir əhəmiyyət daşıyır. Təyyarə qəbiristanlığı səhranın ortasında, sanki zamanın dayanmış kimi göründüyü bir yerdə yerləşir. Burada bir zamanlar göy üzünü fəth etmiş hərbi təyyarələr, indi səssizcə dayanaraq keçmişin hekayələrini danışır.
Qəbirsanlığın tarixi və mənşəyi
“Deyvis-Monten” aviabazası əvvəllər ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə aid idi. Burada Soyuq Müharibə dövrünün ən güclü bombardmançıları – B-29 və B-50 kimi təyyarələr yerləşdirilmişdi. Zaman keçdikcə istifadəyə yararsız olan və təmirə ehtiyacı olan digər təyyarələr də buraya gətirilməyə başladı. Hazırda təxminən 4,400-dən çox təyyarə burada saxlanılır və onların əksəriyyəti artıq uçmaq qabiliyyətini itirib.
Bura gələn hər təyyarənin öz tarixi var. Bəziləri Soyuq Müharibənin simvolu kimi dəyər daşıyır, bəziləri isə texnologiya tarixi üçün eksponat kimi saxlanılır. Təyyarələr təkcə aviasiya texnikası deyil, həm də keçmiş dövrlərin hekayələrini, strateji sirləri və zamanın izlərini özündə saxlayan bir növ “tarixi xatirə”dir.
Niyə Arizona seçildi?
Səhralıqda yerləşməsi qəbiristanlıq üçün ideal hesab edilir. Arizona səhrasında rütubətin az olması və yağışın nadir hallarda yağması metalların daha uzun müddət xarab olmamasına imkan verir. Yəni təyyarələr burada illərlə, demək olar ki, dəyişmədən qala bilir. Bu səbəbdən, dünyanın ən böyük və uzunömürlü təyyarə qəbiristanlığı məhz bu bölgədə yaradılıb.
Təyyarə qəbiristanlığının ölçüsü və strukturu
Qəbiristanlığın sahəsi 10 kvadrat kilometrdən çoxdur. Burada yalnız bombardmançılar deyil, həmçinin müxtəlif hərbi texnika və aviasiya hissələri də yerləşdirilib. Bura gətirilən təyyarələrdən bəziləri təmir və tədris məqsədi üçün istifadə olunur, bəziləri isə artıq muzeylərə göndərilərək ziyarətçilərə açıqdır.
Ziyarətçilər üçün təsirli təcrübə
Təyyarə qəbiristanlığı yalnız aviasiya həvəskarları üçün deyil. Tarixi maraqlandıranlar, fotoqraflar, səyahətçilər və macəra axtaranlar üçün də unudulmaz bir təcrübə təqdim edir. Burada gəzmək, paslanmış metal gövdələrin günəşin işığında parladığını və səhranın sakitliyi ilə birləşərək sanki keçmişin hekayəsini danışdığını görmək çox təsirli hissdir. Hər bir təyyarə sanki deyir: “Bir zamanlar göyləri fəth edirdim, indi isə səhrada dayanıram”.
Təyyarələrin əksəriyyəti Soyuq Müharibə dövrünə aid olsa da, bəzi təyyarələr hələ də texniki baxımdan istifadəyə yararlıdır.
Buradakı bəzi təyyarələr artıq muzeylərə göndərilib, bəziləri isə tədris və təmir üçün istifadə olunur.
Hər il bazada texniki baxımdan istifadə oluna biləcək hissələr yenidən quraşdırılır və təkrar istifadə edilir.
Beləliklə, “Deyvis-Monten” təyyarə qəbiristanlığı həm tarixi, həm texnoloji, həm də vizual baxımdan unikal bir yerdir. Burada ziyarət etmək sanki keçmişdə səyahət etmək kimidir. Hər bir təyyarənin paslanmış gövdəsi, səhranın ortasında dayanması və susqunluğu sanki tarixdən bir səs gətirir. Bu məkan aviasiya həvəskarları, tarixçülər və macəra sevənlər üçün ölümə həsr olunmuş göy səyahəti kimi təsirli bir təcrübə təqdim edir.
Fatimə Məmmədova
10:34 26.12.2025
Oxunuş sayı: 3507
