Xarici xəbərlər
Avropada 2026-cı ilin isti yayında 50 mindən çox insan ölüb
2026-cı ilin yayında Avropada həddindən artıq isti hava səbəbindən 50 mindən çox insan həyatını itirib. Alimlərin hesablamalarına görə, bu ölümlərin təxminən üçdə ikisi iqlim dəyişikliyinin temperaturu yüksəltməsi ilə əlaqəlidir.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə “Nature Health” elmi jurnalında dərc olunan iki yeni araşdırmada bildirilib.
Araşdırmalar Avropada bu ilin rekord istilərlə müşayiət olunan yay fəslinin istiliklə əlaqəli ölüm hallarına görə əsrin ən ölümcül dövrü olduğunu göstərir. Tədqiqatçılar Avropa İttifaqı ölkələri, Böyük Britaniya, Norveç və İsveçrədə yerləşən 854 şəhərin məlumatlarını təhlil ediblər. Bu şəhərlərdə həmin 30 ölkənin əhalisinin təxminən 40 faizi yaşayır.
Tədqiqatları London İmperial Kolleci və London Gigiyena və Tropik Təbabət Məktəbinin alimləri aparıblar. Araşdırmalardan birincisi 2000–2025-ci illərdə iqlim dəyişikliyi ilə əlaqəli ölüm hallarını, ikinci araşdırma isə 2026-cı ilin yayını əhatə edib.
Alimlər temperatur göstəricilərini əvvəlki illərin istilik və ölüm halları modelləri ilə müqayisə edərək istiyə bağlı əlavə ölüm hallarını hesablayıblar. İqlim dəyişikliyinin təsirini müəyyənləşdirmək üçün faktiki hava şəraiti qlobal istiləşmənin olmadığı hipotetik ssenari ilə müqayisə edilib.
Hesablamalara görə, bu yay tədqiq olunan şəhərlərdə istiyə bağlı 50 mindən çox əlavə ölüm qeydə alınıb. Onlardan təxminən 32 mininin iqlim dəyişikliyi nəticəsində temperaturun yüksəlməsi ilə əlaqəli olduğu müəyyən edilib.
Araşdırmalar 2026-cı ilin əvvəlki rekordları da geridə qoyduğunu göstərib. 2000–2025-ci illər ərzində istiyə bağlı ümumilikdə 430 min ölüm hesablanıb və bu ölümlərin təxminən yarısı iqlim dəyişikliyi ilə əlaqələndirilib. Əvvəlki ən yüksək göstəricilər 2022-ci ildə 29 min, 2003-cü ildə isə 28 min ölüm olub.
Bu yay istiyə bağlı ölüm hallarının təxminən üçdə biri iyunun sonlarında Avropanı bürüyən və bir sıra temperatur rekordlarını yeniləyən isti hava dalğası zamanı baş verib.
Ölüm hallarından ən çox yaşlı insanlar zərər çəkib. Tədqiqatın həmmüəllifi, London İmperial Kollecinin dosenti Qarifalos Konstantinudis bildirib ki, 85 yaşdan yuxarı şəxslər hesablanan ölümlərin təxminən yarısını təşkil edib.
Bununla belə, isti hava gənclər üçün də ciddi təhlükə yaradıb. Tədqiqatçıların hesablamalarına görə, 65 yaşdan aşağı insanlar arasında təxminən 6 min əlavə ölüm qeydə alınıb. 20–44 yaş arası şəxslər arasında isə 800-dən çox ölüm istiyə bağlı olub.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi, London İmperial Kollecinin ekstremal hava hadisələri üzrə tədqiqatçısı Kler Barns bildirib ki, 2026-cı ilin yayı Avropanın böyük hissəsində istiyə bağlı ölüm hallarına görə indiyədək qeydə alınan ən ağır yay ola bilər.
Onun sözlərinə görə, getdikcə daha isti və ekstremal xarakter alan yaylar ictimai sağlamlığa ciddi təsir göstərir. Statistik göstəricilərin arxasında həyatını itirən insanlar və yaxınlarını itirən ailələr dayanır.
16:53 23.10.2026
Oxunuş sayı: 59
