Hekayəmizin görünməyən qəhrəmanları
Cəmiyyət olaraq uğurlu insanlardan, onların qazandıqları nailiyyətlərdən, keçdikləri çətin yollardan və həyatlarında əldə etdikləri uğurlardan çox danışırıq. Kiminsə yüksək vəzifəyə yüksəlməsi, arzuladığı peşəyə sahib olması, böyük nailiyyətlər qazanması və ya çətinliklərə baxmayaraq məqsədinə çatması hər zaman diqqət çəkir. İnsanların uğur hekayələrini dinləyir, onların əzmkarlığına heyran olur, keçdikləri yollardan nəticələr çıxarırıq. Lakin bəzən bütün bu uğurların arxasında dayanan, həmin insanın yetişməsində böyük pay sahibi olan şəxsləri görməzdən gəlirik. Övladının gələcəyi naminə öz rahatlığından keçən, onun arzularını gerçəkləşdirmək üçün gecəsini gündüzünə qatan, yorğunluğunu gizlədərək ona güc verən insanları unuduruq. Halbuki hər uğur hekayəsinin görünən bir qəhrəmanı olduğu kimi, görünməyən müəllifləri də var. Onlar çox vaxt səhnəyə çıxmır, alqış gözləmir, adlarının çəkilməsini istəmirlər. Onların ən böyük arzusu övladlarının xoşbəxt, sağlam və uğurlu olduğunu görməkdir. Bu insanlar bizim valideynlərimizdir.
Valideyn olmaq yalnız övlad dünyaya gətirməkdən ibarət deyil. Bu, bir insanın gələcəyi üçün məsuliyyət daşımaq, onun sevincini öz sevincin, kədərini öz kədərin bilmək, hər addımında ona dayaq olmaq deməkdir. Valideynlər bəzən öz arzularını təxirə salır, şəxsi istəklərindən keçir, övladlarının ehtiyaclarını öz ehtiyaclarından üstün tuturlar. Onlar bunu çox vaxt böyük sözlərlə ifadə etmirlər. Sadəcə, əllərindən gələnin ən yaxşısını etməyə çalışırlar. Övladının yaxşı təhsil alması, sevdiyi peşəyə yiyələnməsi, həyatda çətinliklərlə üzləşəndə sınmaması üçün çalışırlar. Bəzən özlərinin əldə edə bilmədikləri imkanları övladlarına yaratmaq istəyirlər. Çünki valideyn üçün övladının uğuru təkcə onun qazancı deyil, illərlə çəkilən zəhmətin, edilən duaların və bəslənilən ümidlərin nəticəsidir.
Uşaqlıq illərində bir çox şeyi adi qəbul edirik. Səhər yuxudan oyananda hazır olan səhər yeməyini, məktəbə gedərkən geyindiyimiz təmiz paltarı, xəstələnəndə başımızın üstündə keşik çəkən insanı, uğursuzluqla qarşılaşanda bizi təsəlli edən sözləri həyatın təbii bir hissəsi hesab edirik. O yaşlarda valideynlərimizin nə qədər yorulduğunu, hansı qayğılarla yaşadığını, bizim xoşbəxtliyimiz üçün nələrdən keçdiyini tam anlamırıq. Bizim üçün adi görünən bir günün onların həyatında nə qədər zəhmət, məsuliyyət və narahatlıq yaratdığını düşünmürük. Çünki uşaqlıqda dünyanın bizim ətrafımızda döndüyünü zənn edirik. Valideynlərimizin yorulmadığını, hər şeyin öhdəsindən asanlıqla gəldiyini düşünürük. Onların da arzuları, qorxuları, həyata keçirmək istədikləri planları və bəzən heç kimə danışmadıqları problemləri olduğunu isə zaman keçdikcə anlayırıq.
İllər keçir, böyüyürük, həyatın məsuliyyətini öz üzərimizə götürürük. Qarşımıza yeni məqsədlər qoyur, işləyir, mübarizə aparır, bəzən uğur qazanır, bəzən də məğlubiyyətlə üzləşirik. Məhz bu mərhələdə valideynlərimizin illərlə bizə verdiyi dəstəyin əsl mənasını daha dərindən dərk etməyə başlayırıq. Bir işi başa çatdırmağın nə qədər çətin olduğunu, ailəni dolandırmağın nə qədər məsuliyyət tələb etdiyini, sevdiyin insanın xoşbəxtliyi üçün öz rahatlığından keçməyin nə demək olduğunu anlayırıq. Vaxtilə adi hesab etdiyimiz fədakarlıqların əslində böyük bir sevginin ifadəsi olduğunu görürük. Bəzən özümüz yorulanda onların illərlə necə çalışdığını xatırlayırıq. Bəzən qarşımıza çətinlik çıxanda onların bizi necə ruhlandırdığını düşünürük. Və anlayırıq ki, həyatın bizə verdiyi ən böyük dərslərin bir çoxunu heç bir kitabdan deyil, valideynlərimizin davranışlarından öyrənmişik.
Bəlkə də, valideynlərimizin bizə verdiyi ən böyük miras maddi sərvət deyil. Onların bizə öyrətdiyi dürüstlük, insanlara hörmət, mərhəmət, səbir, məsuliyyət və çətinliklər qarşısında sınmamaq bacarığıdır. İnsan həyatda müxtəlif uğurlar qazana, böyük sərvət sahibi ola, yüksək vəzifələrə yüksələ bilər. Ancaq bütün bunlarla yanaşı, insanlığını qorumaq, çətin anlarda doğru qərar vermək, başqalarının haqqına hörmət etmək və vicdanla yaşamaq da vacibdir. Bu dəyərlərin təməli isə çox vaxt ailədə qoyulur. İlk dəfə yaxşı ilə pisi ayırmağı, başqasının hisslərini nəzərə almağı, səhv etdikdə üzr istəməyi, çətinlik qarşısında təslim olmamağı valideynlərimizdən öyrənirik. Onların bizə verdiyi tərbiyə həyatımızın görünməyən dayağına çevrilir. Bu dayaq bəzən illər sonra verdiyimiz bir qərarda, insanlarla münasibətimizdə, peşəmizə yanaşmamızda və ya çətin vəziyyətdən çıxmaq üçün tapdığımız gücdə özünü göstərir.
Cəmiyyət olaraq uğuru çox vaxt nəticə ilə ölçürük. Kiminsə diplomuna, vəzifəsinə, qazancına, sahib olduğu imkanlara baxırıq. Lakin həmin nəticəyə çatmaq üçün keçilən yolu həmişə görmürük. Bəlkə də, bu gün böyük nailiyyətlər qazanan bir insanın arxasında övladının təhsil haqqını ödəmək üçün öz ehtiyaclarından keçən bir ana dayanır. Bəlkə də, onun uğurunun arxasında yorğun olsa belə, ailəsinin gələcəyi üçün çalışmağa davam edən bir ata var. Bəlkə də, həmin insanın özünə inamını itirdiyi günlərdə ona güvənən, hər kəsin şübhə etdiyi vaxtda belə onun bacaracağına inanan valideynləri olub. Bu insanların adı heç bir mükafatın üzərində yazılmaya bilər. Onlar uğur səhnəsində görünməyə bilərlər. Ancaq onların əməyi olmasaydı, bəlkə də həmin uğur hekayəsi tamam başqa cür yazılardı.
Valideynlərin fədakarlığı həmişə böyük və gözəçarpan hadisələrdə özünü göstərmir. Bəzən bu, övladının səsini eşitmək üçün gecə yarısına qədər oyaq qalmaqdır. Bəzən onun narahatlığını hiss edib heç nə soruşmadan yanında olmaqdır. Bəzən öz dərdini gizlədərək övladına təsəlli vermək, bəzən də hamıdan əvvəl onun uğuruna sevinməkdir. Övladın bir uğuru valideyn üçün dünyanın ən böyük sevincinə çevrilə bilər. Onun kiçik bir nailiyyəti belə illərlə bəslənilən ümidlərin gerçəkləşməsi kimi hiss olunar. Çünki valideynlər çox vaxt övladlarının xoşbəxtliyini öz xoşbəxtliklərinin bir hissəsi hesab edirlər.
Lakin bu fədakarlığın başqa bir tərəfi də var: valideynlərimizin də zaman keçdikcə yaşlandığını, onların da qayğıya, diqqətə və sevgiyə ehtiyac duyduğunu bəzən unuduruq. Uşaqlığımızda bizi qoruyan, əlimizdən tutub addımlamağı öyrədən insanlar bir gün özləri dəstəyə ehtiyac duya bilərlər. Vaxtilə bütün problemlərimizi həll edən, hər çətinlikdə arxalandığımız valideynlərimizin yorulduğunu, əvvəlki kimi güclü olmadığını görmək insana həyatın nə qədər sürətlə keçdiyini xatırladır. Biz öz gələcəyimizi qurmağa çalışarkən onların ömründən də illər keçir. Onlar isə çox vaxt yenə də bizi düşünür, narahatlığımızı öz narahatlıqlarından üstün tuturlar.
Buna görə də valideynlərə minnətdarlıq yalnız uğur qazandıqdan sonra xatırlanmalı bir hiss deyil. Onlara dəyər vermək üçün böyük nailiyyətlər əldə etməyi, yüksək vəzifəyə çatmağı və ya maddi imkanlarımızın artmasını gözləməməliyik. Bəzən bir telefon zəngi, səmimi söhbət, birlikdə keçirilən vaxt, diqqətlə dinlənilən bir söz valideyn üçün çox böyük məna daşıyır. Onların zəhmətini görmək, qayğılarını anlamaq, hisslərinə hörmətlə yanaşmaq və yanlarında olduğumuzu hiss etdirmək də minnətdarlığın ifadəsidir. Çünki valideyn sevgisi çox vaxt qarşılıq gözləmədən verilsə də, bu sevginin qiymətləndirilməsi hər bir insan üçün əhəmiyyətlidir.
Bəzən valideynlərimizə olan sevgimizi ifadə etməyi təxirə salırıq. Elə düşünürük ki, hələ vaxtımız çoxdur, sabah danışarıq, gələn dəfə görüşərik, başqa bir gün təşəkkür edərik. Halbuki həyat bizə hər zaman istədiyimiz qədər vaxt vermir. Bu gün yanımızda olan insanların dəyərini onların yoxluğunda deyil, varlığında anlamaq daha vacibdir. Onlara sevgimizi demək, etdikləri fədakarlıqları gördüyümüzü bildirmək, çəkdikləri zəhmətin bizim üçün nə qədər qiymətli olduğunu ifadə etmək üçün xüsusi bir günə ehtiyac yoxdur. Bəzən sadə bir təşəkkür belə illərlə içimizdə saxladığımız minnətdarlığı ifadə edə bilər.
Valideynlərimizin uğurlarımızdakı payını qəbul etmək öz zəhmətimizi kiçiltmək demək deyil. Əksinə, insanın haradan başladığını, ona kimlərin yol göstərdiyini və bu gün olduğu şəxsə çevrilməsində hansı insanların rol oynadığını anlamaqdır. Hər bir insan öz həyatının məsuliyyətini daşıyır, öz qərarlarını verir və öz yolu ilə irəliləyir. Ancaq heç kim tamamilə təkbaşına formalaşmır. Bizi yetişdirən ailə, aldığımız tərbiyə, eşitdiyimiz sözlər, gördüyümüz nümunələr və çətin anlarda yanımızda olan insanlar həyatımıza təsirsiz ötüşmür. Valideynlərimizin verdiyi dəstək də bu yolun mühüm bir hissəsidir.
Bəlkə də, illər sonra geriyə baxanda ən çox xatırlayacağımız şey qazandığımız mükafatların sayı, sahib olduğumuz əşyalar və ya tutduğumuz vəzifələr olmayacaq. Bizi sevən insanların yanımızda olduğu anlar, ailəmizlə bölüşdüyümüz sevinclər, çətin günlərdə aldığımız dəstək və özümüzü güvəndə hiss etdiyimiz məqamlar yaddaşımızda daha dərin iz buraxacaq. Həyatın əsl dəyəri bəzən böyük nailiyyətlərdə deyil, həmin nailiyyətlərə gedən yolda bizi tək qoymayan insanlarda gizlənir.
Hər birimizin həyat hekayəsi fərqlidir. Kimimiz arzularına tez çatır, kimimiz uzun illər mübarizə aparır, kimimiz isə hələ yolun başlanğıcındadır. Ancaq bu hekayələrin çoxunda ortaq bir məqam var: bizi olduğumuz yerə gətirən insanların əməyi həmişə göz önündə olmur. Onlar bəzən öz hekayələrini danışmır, öz uğurlarını nümayiş etdirmir, hətta bizim üçün etdiklərini xatırlatmağı belə lazım bilmirlər. Onların fədakarlığı səssizdir, sevgisi isə çox vaxt sözlərdən daha güclüdür.
Həyat hekayəmizin görünməyən qəhrəmanları məhz belə insanlardır. Onlar bizim yerimizə yaşaya, bütün çətinliklərimizi aradan qaldıra bilməzlər, amma çətinliklərlə üzləşəndə bizə güc verə, özümüzə inanmağı öyrədə və yolumuzu tapmağımıza kömək edə bilərlər. Biz böyüdükcə onların öyrətdiklərini öz həyatımızda yaşadır, bəzən onların sözlərini illər sonra xatırlayır, bəzən də özümüz də fərqinə varmadan onların davranışlarını təkrarlayırıq.
Bəlkə də, valideynlərimizə olan minnətdarlığımızı ifadə etməyin ən gözəl yolu yalnız uğur qazanmaq deyil. Həm də həmin uğurun arxasında kimin dayandığını unutmamaq, bizi yetişdirən insanlara dəyər vermək və onların zəhmətini həyatımızın ayrılmaz bir hissəsi kimi qəbul etməkdir. Çünki insanın qazandığı uğurlar zamanla dəyişə, vəzifələr və nailiyyətlər geridə qala bilər. Ancaq valideynlərin övladının həyatına bəxş etdiyi sevgi, tərbiyə və mənəvi dayaq onunla bir ömür yaşayır.
Və bəlkə də, bir gün öz həyat hekayəmizi danışarkən ən vacib cümlə bu olacaq: bu yolda çox çalışdım, çox şey öyrəndim, çətinliklərdən keçdim, amma heç vaxt tamamilə tək olmadım. Çünki mənim arxamda mənə inanmış, mənim üçün dua etmiş, yorğunluğunu gizlədərək yolumu işıqlandırmış insanlar var idi. Onlar hər zaman ön planda görünmədilər, amma həyatımın ən vacib hissəsində oldular.
Bizim hekayəmizdə qəhrəman bəzən uğur qazanan insan deyil, həmin uğurun mümkün olması üçün səssizcə çalışan insandır. Və çox vaxt o qəhrəmanların adı birdir: ana və ata.
Nuray Oqtayqızı
10:00 19.10.2026
Oxunuş sayı: 71
