Bu infeksiyalar xərçəng riskini artırır: Alimlərdən mühüm xəbərdarlıq
Dünyada hər il qeydə alınan milyonlarla xərçəng halının qarşısını peyvənd, müayinə və vaxtında müalicə vasitəsilə almaq mümkün ola bilər. Yeni araşdırmaya görə, 2024-cü ildə dünyada təxminən 2,3 milyon xərçəng halı infeksiyalarla əlaqəli olub ki, bu da bütün yeni diaqnozların 12 faizini təşkil edir.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə “The Lancet Oncology” jurnalında dərc olunan tədqiqatda bildirilib.
Araşdırmaya əsasən, xərçənglə ən çox əlaqələndirilən infeksiyalar arasında Helicobacter pylori bakteriyası və insan papillomavirusu (HPV) xüsusi yer tutur. Bu iki infeksiya 2024-cü ildə ümumilikdə 1,5 milyondan çox xərçəng halı ilə əlaqələndirilib. H. pylori əsasən mədə xərçəngi, HPV isə daha çox uşaqlıq boynu xərçəngi ilə bağlıdır.
Tədqiqatda digər infeksiyaların da xərçəng hallarına təsiri müəyyən edilib. Hepatit B virusu təxminən 360 min, Epşteyn–Barr virusu 260 min, hepatit C virusu isə 160 min xərçəng halı ilə əlaqələndirilib. Hepatit B və C əsasən qaraciyər xərçəngi, Epşteyn–Barr virusu isə xüsusilə burun-udlaq nahiyəsində yaranan xərçənglə əlaqəlidir.
Tədqiqatın aparıcı müəlliflərindən biri, Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyinin epidemioloqu Qari Klifford bildirib ki, bir çox hallarda xərçəng yaranmazdan əvvəl müdaxilə etmək mümkündür. Onun sözlərinə görə, bunun üçün profilaktik proqramların tətbiqinə siyasi və maliyyə dəstəyi, eləcə də ictimai məlumatlılığın artırılması vacibdir.
Araşdırmaya görə, infeksiyalarla əlaqəli xərçəng hallarının 77 faizi aşağı və orta gəlirli ölkələrin payına düşür. Bu fərq infeksiyaların yayılma səviyyəsi, peyvəndlərə əlçatanlıq, müayinə imkanları və müalicə xidmətləri ilə əlaqələndirilir.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, xərçəngə səbəb ola bilən infeksiyaya yoluxmaq mütləq xərçəng yaranacağı demək deyil. Əksər yoluxmuş insanlarda xəstəlik inkişaf etmir. Bununla belə, bəzi infeksiyaların uzun müddət davam etməsi xərçəng riskini artıra bilər.
Tədqiqat müəlliflərinin sözlərinə görə, HPV və hepatit B-yə qarşı peyvəndlər, H. pylori və hepatit C üçün müayinə və müalicə imkanları xərçəngin qarşısının alınmasında mühüm rol oynaya bilər. Hepatit C-nin vaxtında aşkarlanması və müalicəsi, eləcə də H. pylori infeksiyasının antibiotiklərlə aradan qaldırılması gələcəkdə müəyyən xərçəng növlərinin yaranma riskini azalda bilər.
Mütəxəssislər həmçinin təhlükəsiz inyeksiya qaydalarına əməl etməyin, prezervativdən istifadənin və HİV-dən qorunma tədbirlərinin geniş tətbiqinin gələcəkdə yüz minlərlə, hətta milyonlarla xərçəng halının qarşısını ala biləcəyini bildirirlər.
07:00 15.10.2026
Oxunuş sayı: 61
