Nizami Cəfərov: Ümumilli lider Heydər Əliyevin adını daşıyacaq Azərbaycançılıq İnsitutuna həqiqətən ehtiyac var
Ölkə ziyalıları və elmi ictimaiyyəti arasında zaman-zaman milli ideologiyamızın, dövlətçilik prinsiplərimizin daha sistemli şəkildə araşdırılması və müdafiəsi üçün xüsusi bir qurumun – Azərbaycançılıq İnstitutunun yaradılması təklifi gündəmə gəlir. Bu gün Milli Məclisin iclasında da təklif edilən bu fikir olduqca vacib nüansları diqqətə gətirir. Azərbaycançılıq müasir müstəqil dövlətimizin ana məfkurəsi olduğundan, bu ideologiyanın təbliği və elmi əsaslarla öyrənilməsi yalnız ayrı-ayrı təşkilatların fəaliyyəti ilə məhdudlaşmamalı, mütəşəkkil mərkəz vasitəsilə həyata keçirilməlidir. Belə bir nüfuzlu elmi-tədqiqat müəssisəsinin qurulması həm dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi, həm də milli-mənəvi dəyərlərin yad və dağıdıcı iddialardan qorunması baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən akademik Nizami Cəfərov bildirib ki, azərbaycançılıq ideologiyasını elmi və ideoloji sistem kimi araşdıracaq xüsusi bir institutun yaradılmasında böyük fayda var:
"Əlbəttə, zaman-zaman belə bir müəssisə – elmi-tədqiqat xarakterli, müəyyən qədər də ideoloji bir müəssisənin yaradılması təklif olunub, ziyalılar arasında bu səslənib. Bəzən Azərbaycanşünaslıq institutu, bəzən də Azərbaycançılıq institutu. Yəni buna ehtiyac ola da bilər, olmaya da bilər. Çünki bu elə bir sahədir ki, bu, gərək bizim bütün müəssisələrimizdə, yəni ideoloji və elmi-tədqiqat müəssisələrimizdə olsun. Çünki azərbaycançılıq bizim dövlət məfkurəmizdir, bütün dövlət təşkilatlarımızda olsun belə bir müəssisə. Amma ayrıca bir institutun yaradılmasında da fayda var.
Çox yaxşı olar ki, bu institut, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adını daşısın. Və hardasa, hər halda Prezident Administrasiyası nəzdində olsun, ya Prezidentin nəzdində olsun. Çünki çox möhtərəm bir müəssisə olmalıdır. Burada nələr öyrəniləcək, nələrə xüsusi diqqət yetiriləcək? Bu da o qədər mübahisəli bir məsələ deyil. Yəni burada Azərbaycan dövlətçiliyi, Azərbaycan tarixi, Azərbaycan ədəbiyyatı, Azərbaycan dili bunlar bir sistem olaraq, qarşılıqlı əlaqədə öyrənilməlidir. Və ən mühüm cəhəti olmalıdır ki, bu institut azərbaycançılıq ideologiyasını yad təsirlərdən qorumalıdır, müdafiə eləməlidir. Söhbət azərbaycançılıq ideologiyasına zidd olan mülahizələrin, ortaya çıxarılan və bu ideologiyaya qarşı dayanan mülahizələrə cavab verilməsindən, onların dağıdıcı təsirlərinin neytrallaşdırılmasından, aradan qaldırılmasından gedir. Yoxsa azərbaycançılıq ideologiyası daxilində müəyyən müzakirələr aparıla bilər, mülahizələr dəqiqləşdirilə bilər, bu ayrı məsələdir.
Düşünürəm ki, hətta azərbaycançılıq institutu bizim cəmiyyətimizin indiyə qədər diqqətdə qalan elə sahələri var ki, orada müdaxilə eləməlidir. Məsələn, din məsələsinə, ordu məsələsinə, təhsil məsələsinə müdaxilə olunmalıdır və xaricdə gedib təhsil alıb gələn bizim gənclərimizlə bağlı müəyyən təhlillər aparılmalıdır. Çox ciddi statistik təhlillər əsasında, düzdür, bizdə strateji institutlar var və onların fəaliyyətini qiymətləndirmək lazımdır, amma bununla yanaşı, kənarda qalan çox sahələr var. Məsələn, seçki məsələlərində hansısa müdaxilələr, ümumi prinsiplər işlənməlidir və hansısa subyektiv müdaxilələrin qarşısı alınmalıdır. Yəni beləliklə ən ümumi prinsipləri hazırlayacaq bir institut əgər yarada biləriksə və ora lazımı miqdarda tədqiqatçı, mütəxəssislər – çox yox, az, amma keyfiyyətli işləyə bilən mütəxəssislər yığa biləriksə və bu elmi tədqiqatları bir neçə mərhələdə apara biləriksə – həm diplomatik mərhələdə, həm cəmiyyət üçün açıq mərhələdə, həm gələcək perspektivlər üçün dövlətimizin istifadə eləyə biləcəyi bir potensial hazırlamaq baxımından – bunları eləyə biləcəksə, əlbəttə, belə bir institut yaratmağa dəyər."
Zeynəb Həsən
17:45 13.10.2026
Oxunuş sayı: 59
