Su üzərində çəkilən imza: Nə ABŞ-yə güvənmək olar, nə də İrana
ABŞ və İsrailin İranla atəşkəsə nail olmaq səyləri Tehran tərəfindən münaqişənin həlli istiqamətində real addım kimi deyil, yeni qarşıdurmaya hazırlıq mərhələsi kimi qiymətləndirilir. İran tərəfi hesab edir ki, danışıqlar əsasən bazarlardakı təzyiqi azaltmaq və növbəti hərbi mərhələyə hazırlaşmaq üçün vaxt qazanmağa xidmət edir.
Bu yanaşma tərəflər arasında dərin inamsızlığın hələ də aradan qalxmadığını göstərir. Belə bir şəraitdə mümkün atəşkəs razılaşmasının nə dərəcədə davamlı olacağı və yeni qarşıdurmanın qarşısını ala biləcəyi sual doğurur.
Mövzu ilə bağlı politoloq Natiq Miri Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, daimi atəşkəs haqqında qərarlar mahiyyəti dəyişməyəcək:
“Əgər atəşkəsin davamlı olması mümkün idisə, onda imzaladıqları memorandumu öz əllərinin arxası ilə tamamilə yox edən də məhz ABŞ və İran olmazdı. Ona görə də növbəti hər hansı anlaşma və ya imzalanacaq sənədin aqibəti eynən memorandum kimi olacaq. Çünki qarşılıqlı etimadsızlıq mühitindən öncə hər kəs sözünün əri olmalıdır. Hər fürsətdə yalan danışan tərəflər qarşılıqlı etimad və hörmət gözləyə bilməz. Çünki etibar və hörmət haqq etməklə qazanılır. Haqq etməyən tərəf hörmət və etibar gözləyə bilməz”.
Politoloq qeyd edib ki, tərəflər arasında etimad və hörmətin formalaşması üçün hər hansı təmənnalı gözləntidən söhbət gedə bilməz:
“Hətta haqq etsən belə, etibar və hörməti gözləməyə dəyməz. Çünki haqq edənə etibar və hörmət öz-özlüyündə gəlir. Ona görə hər hansı bir gözlənti doğru deyil, çünki bu, təmənnalı gözləntidir. Bu dəyərlərin heç birisi münaqişə tərəflərində mövcud deyil: nə ABŞ-də, nə İranda, nə də İsraildə. Ona görə də bu cür yalanın təmsilçilərinin növbəti imzaladığı sənəd, anlaşma etimad yaratmadığı kimi, konkret atəşkəs kimi nəticəni də doğurmaz”.
N.Miri hesab edir ki, yeni razılaşma əldə olunsa belə, onun uzunmüddətli olması real görünmür. O bildirib ki, tərəflər arasında qarşıdurma indiyədək sabit xarakter daşımayıb:
“İlk döngədə bu atəşkəs pozular, yeni maraqlar ortalığa çıxar, yeni yalanlar ortalığa çıxar və beləcə davam edər. Ona görə də fikir verirsinizsə, ABŞ-İsrail-İran qarşıdurması həm atəşkəs dönəmində, həm də atəşkəsin pozulduğu dönəmlərdə heç bir zaman sabitqədəm, stabil olmayıb. Hər zaman ziqzaqlı olub. Bu da sadəcə tərəflərdən birinə aid olan məsələ deyil. Bu həm ABŞ-yə aiddir, ABŞ-nin yanlış diplomatiyasına, yanlış planlaşdırmasına aiddir, həm də İran rejiminin mahiyyətinə aiddir. Ona görə də ABŞ-İran arasında heç bir razılıq, anlaşma, sənəd dayanıqlı deyil. Buna etibar etmək olmaz”.
Nigar Xəlilli
10:00 19.08.2026
Oxunuş sayı: 52
