Bir zirvə, min hekayə: 8 avqust Alpinizm Günüdür
Avqustun 8-də dünyada Beynəlxalq Alpinizm Günü, başqa sözlə, Alpinist Günü qeyd edilir. Bu gün dağların zirvələrini fəth edən, yüksəkliklərdə çalışan və alpinizmi həyat tərzinə çevirən insanların peşəkarlığını, cəsarətini və əzmini qeyd etmək məqsədi daşıyır.
Beynəlxalq Alpinizm Gününün yaranması XVIII əsrə, alpinizm tarixində mühüm hadisələrdən birinin baş verdiyi 1786-cı ilə gedib çıxır. Bayramın tarixi iki isveçrələnin, həkim Mişel Qabriel Pakkardın və dağ bələdçisi Jak Balmın adı ilə bağlıdır. Onlar 1786-cı il avqustun 8-də ilk dəfə Alp dağlarının ən yüksək zirvəsi hesab olunan Monblana qalxıblar. Dəniz səviyyəsindən təxminən 4 810 metr yüksəklikdə yerləşən bu zirvənin fəthi alpinizm tarixində yeni dövrün başlanğıcı hesab edilir.
Pakkard və Balmanın uğurlu ekspedisiyası o dövr üçün böyük hadisə idi. Çünki yüksək dağ zirvələrinə qalxmaq həm fiziki güc, həm xüsusi hazırlıq, həm də hava şəraitini və dağ relyefini düzgün qiymətləndirmək bacarığı tələb edirdi. Onların uğuru sonrakı illərdə digər alpinistləri də daha yüksək zirvələrə doğru hərəkət etməyə ruhlandırdı.
Məhz bu tarixi hadisə ilə əlaqədar avqustun 8-i dünyanın müxtəlif ölkələrində alpinistlərin peşə bayramı kimi qeyd olunur. Bu gün təkcə idman məqsədilə dağlara qalxan şəxslər üçün deyil, yüksəkliklərdə peşəkar fəaliyyət göstərən mütəxəssislər üçün də əhəmiyyət daşıyır.
Müasir dövrdə alpinizm yalnız dağ zirvələrinə qalxmaqdan ibarət deyil. Bu sahə müxtəlif istiqamətləri əhatə edir. Qaya və buz dırmanması, yüksək dağ ekspedisiyaları, xilasetmə işləri, dağ turizmi və yüksəklikdə həyata keçirilən texniki işlər alpinizmlə əlaqəli fəaliyyət sahələri sırasında yer alır.
Xüsusilə şəhərlərin sürətlə inkişaf etdiyi və göydələnlərin sayının artdığı müasir dünyada yüksəklikdə işləyən mütəxəssislərin əməyinə ehtiyac daha da artıb. Hündürmərtəbəli binalarda adi inşaat pilləkənləri və texnikanın istifadəsi mümkün olmayan hallarda sənaye alpinizmi mütəxəssisləri işə cəlb olunur. Onlar binaların pəncərə və fasadlarının yuyulması, rənglənməsi və təmiri, dam örtüklərinin və fasadların qar-buzdan təmizlənməsi, reklam konstruksiyalarının quraşdırılması, kondisioner sistemlərinin yerləşdirilməsi və digər yüksəklik işlərini həyata keçirirlər.
Sənaye alpinizmi yüksək fiziki hazırlıqla yanaşı, ciddi təhlükəsizlik qaydalarına riayət olunmasını tələb edir. Mütəxəssislər xüsusi kəndirlər, sığorta sistemləri, qoruyucu dəbilqələr və digər avadanlıqlardan istifadə etməklə yüksəklikdə çalışırlar. Bir neçə metr yüksəklikdə belə kiçik bir səhv ciddi nəticələrə səbəb ola bildiyi üçün bu sahədə peşəkarlıq və intizam əsas şərtlərdən hesab olunur.
Alpinizm isə öz növbəsində insanın təbiətlə münasibətini də xüsusi şəkildə ortaya qoyur. Dağlara qalxan insanlar yalnız fiziki maneələri deyil, hava şəraitinin dəyişkənliyi, oksigen çatışmazlığı, güclü külək, aşağı temperatur və çətin relyef kimi təbii amilləri də nəzərə almalıdırlar. Buna görə də hər bir ekspedisiya əvvəlcədən ciddi hazırlıq və planlaşdırma tələb edir.
Dünyanın müxtəlif ölkələrində Beynəlxalq Alpinizm Günü münasibətilə idman yarışları, dırmanma nümayişləri, təlimlər, seminarlar, foto sərgilər və müxtəlif maarifləndirici tədbirlər təşkil olunur. Alpinizm klubları bu gündə təcrübə mübadiləsi aparır, yeni marşrutlar və rekordlar barədə məlumatlar paylaşır, gəncləri dağ idmanına cəlb etmək üçün müxtəlif layihələr həyata keçirirlər.
Bu tarix həm də insanların təbiətə münasibətinə diqqət çəkir. Dağlar yalnız idman və macəra məkanı deyil, həm də ekosistemlərin mühüm hissəsidir. Buna görə alpinistlər və dağ turizmi ilə məşğul olan şəxslər üçün təbiətin qorunması, tullantıların ətraf mühitə atılmaması və dağ ekosistemlərinə zərər vurulmaması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Beynəlxalq Alpinizm Günü insanın qarşısına qoyduğu məqsədə doğru irəliləməsinin, çətinliklər qarşısında geri çəkilməməsinin və zirvəyə çatmaq üçün səbrlə mübarizə aparmasının rəmzi kimi də qiymətləndirilə bilər. 1786-cı ildə Monblanın fəthi ilə başlayan bu tarix bu gün də dünyanın müxtəlif guşələrində dağlara və yüksəkliklərə marağın yaşadılmasına xidmət edir.
Avqustun 8-i həm peşəkar alpinistlərin, həm sənaye alpinizmi mütəxəssislərinin, həm də dağların qoynunda yeni zirvələr axtaran insanların əməyinə verilən dəyərin ifadəsidir. Bu gün bir daha göstərir ki, bəzi zirvələr yalnız yüksəkliklə deyil, insan iradəsi, cəsarəti və əzmi ilə ölçülür.
13:00 08.08.2026
Oxunuş sayı: 61
