Əmək və sosial siyasət

ŞAD XƏBƏR - Pensiyalar artacaq

Son illər Azərbaycanda pensiya sisteminin təkmilləşdirilməsi və vətəndaşların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılır. Bu istiqamətdə qəbul edilən qərarlar xüsusilə ailə başçısını itirmiş şəxslərin sosial təminatının yaxşılaşdırılmasına xidmət edir. Belə ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Qanuna əsasən, vəfat etmiş şəxsin topladığı pensiya kapitalı ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyasının hesablanması zamanı nəzərə alınacaq. Bu dəyişiklik pensiya kapitalının istifadə mexanizmi ilə bağlı yeni yanaşma formalaşdırır və onun sosial rifaha təsiri ilə bağlı müxtəlif suallar yaradır. Qərarın mahiyyəti, əhəmiyyəti və ailələrin sosial təminatına verəcəyi töhfə ilə bağlı suallar yaranır.

Mövzu ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi İqtisadiyyat İnstitutunun “İnklüziv sosial inkişaf” şöbəsinin müdiri, iqtisad elmləri doktoru, professor Rəsmiyyə Abdullayeva bildirib ki, “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, vəfat etmiş şəxsin topladığı pensiya kapitalı ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyası hüququ qazanan ailə üzvlərinin pensiyasının hesablanmasında nəzərə alınır: “Lakin mövcud qanunvericilikdə həmin kapitalın birbaşa nağd şəkildə vərəsələr arasında bölüşdürülməsi mexanizmi nəzərdə tutulmayıb”.

Professor qeyd edib ki, ölkəmizdə işləyən vətəndaşları düşündürən əsas məsələlərdən biri də pensiya kapitalının tam və ya qismən vərəsələrə ötürülməsi ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda vəfat edən kişilər arasında pensiya yaşına çatmayanların xüsusi çəkisi kifayət qədər yüksəkdir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, bu göstərici təxminən 43 faiz təşkil edir. Bir sıra ölkələrdə ağır və sağalmaz xəstəlik hallarında vətəndaşlara pensiya yığımlarının müəyyən hissəsini vaxtından əvvəl istifadə etmək imkanı yaradılır. Bəzi hallarda isə ipoteka kreditlərinin ödənilməsində çətinlik yarandıqda pensiya vəsaitindən qismən istifadə mexanizmləri tətbiq edilir. Bununla belə, tam məbləğin çıxarılmasına icazə verilmir, çünki bu, pensiya sisteminin maliyyə dayanıqlığı üçün risk hesab olunur. Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun maliyyə dayanıqlığı son illərdə yaxşılaşsa da, Fond hələ də dövlət büdcəsindən müəyyən səviyyədə asılıdır. Onun sözlərinə görə, son dövrlərdə DSMF-nin sərbəst vəsaitlərinin investisiyaya yönəldilməsi müsbət tendensiya hesab oluna bilər. Eyni zamanda dövlət büdcəsindən ayrılan transfertlərin həcmi də mərhələli şəkildə azalır”.

Professor bildirib ki, Dövlət Sosial Müdafiə Fondu mahiyyət etibarilə yığım prinsipi əsasında fəaliyyət göstərən və uzunmüddətli perspektivdə özünü maliyyələşdirən quruma çevrilməli olan sistemdir. Bunun əsas şərtlərindən biri isə qeyri-formal məşğulluğun minimuma endirilməsidir. Son illərdə bu istiqamətdə müxtəlif strategiyalar və nəzarət mexanizmləri tətbiq olunur. Xüsusilə pandemiya dövründə həyata keçirilən sosial dəstək tədbirləri qeyri-formal məşğulluğun real miqyasının müəyyən edilməsinə və bu sahədə şəffaflığın artmasına təsir göstərib. Əgər əmək resursları tam şəkildə formal əmək bazarına cəlb edilərsə, DSMF-nin maliyyə imkanları daha da genişlənə bilər. Bu isə həm Fondun maliyyə dayanıqlığının güclənməsinə, həm də pensiyaçıların sosial müdafiəsinin daha da yaxşılaşmasına şərait yaradar”.

Ayhan

🖨 Çap et

16:30 01.07.2026

Oxunuş sayı: 50