Bakı: Sərhədsiz Venesiya, ya sərhədsiz rüsvayçılıq? Xəzərin sahilindəki infrastruktur fəlakətindən - Reportaj
Hər dəfə göydən düşən ilk damlalar rəhmət kimi salamlananda, Bakı sakinlərinin ürəyində bir qorxu yaranır.
Çünki biz bilirik ki, bu rəhmət tez bir zamanda, sadəcə iki günlük aramsız yağışla, fəlakətə çevrilir. Paytaxtımızın müxtəlif ərazilərindən gələn görüntülər bizə artıq ənənəvi hal almış, lakin hər dəfə yenidən təəccübləndirən infrastruktural iflasın gerçək üzünü göstərir.
Bu reportaj sadəcə yağış haqqında deyil. Bu reportaj müasir binaların parıltısı altında gizlənən, yerin altındakı köhnə boruların, işləməyən drenaj sistemlərinin və idarəetmə boşluqlarının tənqidi icmalıdır. Şəhərin müxtəlif nöqtələrindən çəkilmiş bu şəkillər Bakının bir neçə sm-lik su altında necə iflic ola biləcəyini sübut edir.
Gəlin mənzərəyə daha yaxından baxaq.
Məsələn, reklam lövhələrinin rəngarəngliyi ilə seçilən böyük prospektlərdən birinə Lövhədə "Burger King" tərəfindən təklif olunan "Sərfəli kombo" reklam olunur.
Amma küçədəki mənzərə daha çox "yağış + tıxac + gölməçə" kombosuna bənzəyir. Bu prospekt artıq avtomobil yolu yox, bir neçə yüz metr uzanan, bulvarın davamı olan gölməçədir. Avtobus dayanacaqları bir adaya çevrilib, piyadalar üçün yol keçmək "sağ qalma" bacarığı tələb edən bir oyuna dönüb.
Həmin prospektin digər tərəfindəki piyada keçidi isə əslində şəhər təsərrüfatına cavabdeh qurumların "rüsvayçılıq" nişanəsidir. Bu görüntülər sadəcə suyun toplanması deyil, suyun drenaj sisteminə daxil ola bilməməsinin, hətta sistemin işləmədiyinin açıq sübutudur. Bakının müasir görkəminə xərclənən milyonlarla vəsait bir drenaj sisteminin qarşısında diz çökür.
Daha kədərli mənzərə kiçik biznes sahibləri üçün yaranır. Bir vətəndaşın əlində bel və laqonda ilə, açılmış kanalizasiya qapağının (lyukun) başında dayanması əslində hər şeyi izah edir.
Texnologiya, ağıllı şəhər layihələri, süni intellekt haqqında danışdığımız bir dövrdə biz hələ də yağış suyunu kənarlaşdırmaq üçün orta əsrlərdən qalma bel və laqonda metoduna güvənirik. Bu vətəndaşın çətinliyi təkcə şəxsi problem deyil, infrastruktur layihələrinin də keyfiyyətsiz olduğunun göstəricisidir. Onun qarşısındakı belə çəkilən əziyyət hər birimizin əziyyətidir.
Şəkillərdə sadəcə qablaşdırılmış tərəvəzlər deyil, bu, məhv olmuş məhsul, itirilmiş pul, biznesin iflasıdır. Bir çox kiçik sahibkar belə yağışlardan sonra anbarlarının, mağazalarının su altında qalmasından əziyyət çəkir.
Belə yağışlar, onların ailə büdcəsinə, iş yerlərinə və ümumiyyətlə, şəhər iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurur. Bu bir daha sübut edir ki, "modern Bakı" və "Ağıllı Şəhər" şüarları yerin üstündəki fasadları bəzəsə də, yerin altındakı borular hələ də sızlayır.
Keçək daha dərin suyun toplandığı ərazilərə. Biz adətən şəhər gölməçələrini kiçik, səthi su birikmələri kimi təsəvvür edirik. Lakin bu şəkillər bizə suyun dərinliyini, palçığın səviyyəsini göstərir. Suların bu şəkildə toplanması təsadüfi deyil; bu, drenaj və kanalizasiya sisteminin tam iflasının sübutudur. Bu sular palçıqlı, çirkli və şəhərin təmizliyini məhv edən sulardır. Hətta bir neçə sm belə yağış suyu Bakı asfaltını palçıq gölünə çevirmək üçün kifayətdir.
Xüsusən də, küçə kənarları, bordürlər və ağac kökləri suyun altında görünmür. Bu mənzərədə suyun kənarlaşdırılması üçün heç bir boru və ya drenaj qapağı görünmür. Sanki şəhər planlaşdırılanda yağış suyunun kənarlaşdırılması yaddan çıxarılıb. Bu, bu sahəyə cavabdeh olanların idarəetmə fəlakətidir. Bu, Bakının müasir binaları, parıltılı fasadları və elit yaşayış komplekslərinin yerləşdiyi bir şəhər üçün qəbuledilməzdir.
Şəhərin dar, yaşayış binaları olan küçələrinə də nəzər salaq. Bir yaşayış binasının qarşısı sanki bir çay yatağına çevrilib. Bu küçədən maşınların keçməsi artıq riskli bir əməliyyatdır. Çünki bu mənzərə sadəcə yol iflicini yox, həm də yolun altındakı infrastrukturun, drenajın və kanalizasiyanın işləmədiyini sübut edir. Bu yaşayış binalarının sakinləri üçün yağış, mənzil-kommunal xidmətlərinin iflası deməkdir.
Həmin küçənin digər tərəfi də eynidir. Ağaclar, binalar suyun altında, suyun səviyyəsi bordürü aşmış, yeganə keçid maşınların lildə batmaması üçündür. Bu mənzərə bizə Bakının müxtəlif ərazilərindən gələn görüntülərin vahid bir infrastruktur problemi olduğunu təsdiqləyir. Təkcə mərkəz yox, həm də şəhərin yaşayış sahələri, kommersiya əraziləri, logistika zonaları suyun əsiridir.
Daha geniş, çoxzolaqlı kommersiya və nəqliyyat zonalarına nəzər salaq. Bu prospekt, fərqli növdə yük maşınları (İsuzu, Mercedes vans) ilə dolu bir logistika mərkəzidir. Lakin bu prospekt də gölməçənin altında boğulur. İcarəyə götürülmüş yük maşınları suyun içində hərəkət etmək məcburiyyətindədir, çatdırılmalar gecikir, ticarət əməliyyatları iflic olur. Mənzərədəki bir nəfər qara palto və əlində çantalarla bu lildə yerimək məcburiyyətindədir. Bu, sadəcə bir adamın çətinliyi deyil, bu, paytaxtımızın müasir loqistika və ticarət potensialının yağış qarşısında necə kövrək olduğunun göstəricisidir.
Qeyd etmək lazımdır ki, şəhər təsərrüfatına cavabdeh qurumlar yəqin ki, yenə "normadan artıq yağıntı düşüb" bəhanəsinə sığınacaqlar. Lakin Bakıda belə yağışlar normadan artıq deyil, bu, şəhərin infrastruktural imkanlarının normadan aşağı olmasının nəticəsidir. Gözlənilməz yağış bəhanəsi artıq qəbul edilmir. İki günlük aramsız yağış üçün şəhərin hazır olmaması rüsvayçılıqdır.
Problemin kökü dərindir. Bu problem təkcə bir-iki drenaj qapağının açılması ilə həll olunmur. Bu, vahid, sistemli bir mühəndislik həllini, köhnəlmiş boruların tamamilə dəyişdirilməsini, müasir və işləyən kanalizasiya sisteminin qurulmasını tələb edir. Bu, sadəcə bir layihə yox, dövlətin şəhər təsərrüfatına yanaşmasının tamamilə dəyişdirilməsini tələb edən bir problemdir.
Bakı sakinlərinə səbr, maşınlara isə "sağlam motor" arzulayırıq. Çünki bu gedişlə bizə maşın yox, qayıq lazım olacaq. "Xəzərin sahilindəki" şəhər tədricən "Xəzərin içindəki" şəhərə çevrilir. Hər payız və yaz mövsümündə biz bu Venesiya atmosferini yaşamaq məcburiyyətindəyik. Bu mənzərəni izləmək, bu infrastruktural rüsvayçılığa şahid olmaq və tənqid etmək hər bir vətəndaşın borcudur.
Son olaraq, tənqidi yazıların məqsədi problemi gündəmə gətirmək, aidiyyəti qurumları hərəkətə keçməyə məcbur etmək və şəhər idarəetməsində şəffaflığı, hesabatlılığı artırmaqdır.
Biz Bakını, paytaxtımızı, evimizi belə suyun altında görmək istəmirik. Biz Bakını müasir, təmiz, təhlükəsiz və belə infrastruktural rüsvayçılıqlardan azad bir şəhər kimi görmək istəyirik.
Ümid edirik ki, bu tənqidi reportaj aidiyyəti qurumların "rüsvayçılıq" nişanəsi olan bu infrastruktural boşluqları aradan qaldırmasına kömək edəcək.
14:52 28.03.2026
Oxunuş sayı: 335
