Cəmiyyət

Azərbaycan qlobal dialoqun və qarşılıqlı etimadın ünvanıdır

Müasir dünyada dövlətlərin beynəlxalq nüfuzu və qlobal proseslərə təsir imkanları yalnız iqtisadi potensialı, hərbi qüdrəti və təbii sərvətləri ilə deyil, eyni zamanda beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına verdiyi töhfə, çoxtərəfli diplomatiyada fəallığı və müxtəlif dövlətlər arasında dialoqun qurulmasındakı rolu ilə müəyyən olunur. Bu baxımdan, Azərbaycanın beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirlərin keçirildiyi mühüm mərkəzlərdən birinə çevrilməsi ölkəmizin məqsədyönlü xarici siyasətinin, artan diplomatik imkanlarının və beynəlxalq münasibətlər sistemində möhkəmlənən mövqeyinin göstəricisidir.

Son illərdə Bakının müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi Azərbaycanın qlobal gündəlikdə yer alan məsələlərin müzakirəsinə verdiyi önəmi, fərqli mövqelərə malik dövlətləri bir araya gətirmək imkanlarını və etibarlı tərəfdaş kimi çıxış etmək iradəsini nümayiş etdirir. Belə tədbirlər ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsinə, milli maraqlarının dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasına və siyasi dialoqun inkişafına əlverişli şərait yaradır. Bu baxımdan, oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin 7-ci Zirvə Görüşünün keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin Zirvə Görüşündə iştirakı və çıxışı tədbirin siyasi məzmununu zənginləşdirməklə yanaşı, Azərbaycanın regional və qlobal məsələlərə dair mövqeyinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması üçün mühüm imkan yaratdı. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər ölkəmizin müstəqil xarici siyasət kursunu, milli maraqlarının müdafiəsinə prinsipial yanaşmasını və beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına verdiyi önəmi bir daha gündəmə gətirdi. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində geosiyasi rəqabətin güclənməsi, regional münaqişələr, enerji və ərzaq təhlükəsizliyi problemləri, eləcə də yeni təhdidlərin meydana çıxması dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın və əməkdaşlığın əhəmiyyətini daha da artırır. Belə bir şəraitdə AQEM kimi çoxtərəfli platformalar fərqli siyasi mövqelərə və iqtisadi maraqlara malik ölkələrin ortaq məsələləri müzakirə etməsi, qarşılıqlı anlaşma imkanlarını genişləndirməsi və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirməsi baxımından mühüm rol oynayır.

AQEM-in əsas məqsədi Asiyada sülhün, təhlükəsizliyin, qarşılıqlı etimadın və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə töhfə verməkdir. Bu platformanın əhəmiyyəti yalnız dövlət başçılarının görüşü və siyasi müzakirələrlə məhdudlaşmır. O, həmçinin ortaq maraqların müəyyənləşdirilməsi, dövlətlərarası münasibətlərin inkişafı və regional sabitliyə xidmət edən təşəbbüslərin təşviqi üçün imkanlar yaradır. Zirvə Görüşünün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın bu proseslərdə fəal iştirakının və çoxtərəfli diplomatiyaya verdiyi önəmin ifadəsidir.

Azərbaycanın belə bir beynəlxalq platformaya ev sahibliyi etməsi ölkəmizin əlverişli geosiyasi mövqeyi ilə də bilavasitə bağlıdır. Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən Azərbaycan tarixən müxtəlif sivilizasiyaların, mədəniyyətlərin və ticarət yollarının kəsişdiyi məkan olub. Bu gün həmin üstünlük ölkəmizin nəqliyyat-logistika imkanları, enerji sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələri və regional bağlantıların inkişafına yönəlmiş təşəbbüsləri ilə daha da güclənir. Azərbaycanın Şərqlə Qərb arasında iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsinə verdiyi töhfə onun beynəlxalq münasibətlər sistemində əhəmiyyətini artıran əsas amillərdəndir. Prezident İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündəki çıxışında beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyü, eləcə də beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların yolverilməzliyi məsələləri xüsusi yer tutdu. Dövlət başçısı Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etdiyi dövrdən etibarən üzləşdiyi çətinliklərə, Ermənistanın uzun illər davam edən işğal siyasətinə və beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların icra olunmamasına diqqət çəkdi.

Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin təqribən 20 faizi 30 il ərzində Ermənistanın işğalı altında qalmış, bir milyona yaxın azərbaycanlı doğma torpaqlarından qovulmuşdur. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə işğal olunmuş ərazilərdən erməni qüvvələrinin çıxarılmasını tələb edən dörd qətnamə qəbul etməsinə baxmayaraq, həmin sənədlər uzun müddət icra olunmamışdır. Tarixə qovuşmuş “münaqişə”nin həlli üçün yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti də nəticə verməmişdir. Dövlət başçısı bu faktları beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların və beynəlxalq hüququn tətbiqindəki problemlərin nümunəsi kimi diqqətə çatdırdı.

Dövlət başçısının fikirlərinin əsas mahiyyəti ondan ibarət idi ki, beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri bütün dövlətlərə münasibətdə eyni qaydada tətbiq edilməli, işğal və ərazi bütövlüyünün pozulması kimi məsələlərə siyasi maraqlardan asılı olmayaraq obyektiv münasibət göstərilməlidir. Azərbaycanın keçdiyi tarixi yol beynəlxalq hüququn aliliyinin və dövlət suverenliyinin əhəmiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur. 2020-ci il Vətən müharibəsi nəticəsində ölkəmiz işğal altındakı ərazilərinin əhəmiyyətli hissəsini azad etdi. Noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanat hərbi əməliyyatların dayandırılmasına və regionda yeni siyasi reallığın formalaşmasına şərait yaratdı. Bununla belə, Azərbaycanın suverenliyinin tam bərpası məsələsi həllini gözləyirdi.

Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın sonrakı üç il ərzində suverenliyinin tam bərpası məsələsini sülh yolu ilə həll etməyə çalışdığını, lakin gərginliyin davam etdiyini bildirdi. 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam bərpa etdi. Dövlət başçısı müharibə cinayətlərində ittiham olunan şəxslərin Azərbaycan məhkəməsi qarşısına çıxarılmasını da qeyd edərək, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpasının tarixi və siyasi əhəmiyyətini vurğuladı.

Prezident İlham Əliyevin Ermənistanla bağlı fikirlərinin beynəlxalq platformada səsləndirilməsi Azərbaycanın öz tarixi təcrübəsini dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu çıxışda beynəlxalq hüququn aliliyi, dövlətlərin suverenliyinə hörmət və münaqişələrin həllində obyektiv yanaşma əsas məsələlər kimi ön plana çıxırdı. Eyni zamanda, bu mövzular AQEM-in fəaliyyətinin mahiyyəti ilə də uzlaşır. Çünki qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi üçün dövlətlərin hüquqlarına hörmət olunması, beynəlxalq öhdəliklərin yerinə yetirilməsi və təhlükəsizlik məsələlərinə ardıcıl yanaşma vacib şərtlərdir.

Bununla yanaşı, Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığa yanaşması yalnız siyasi və təhlükəsizlik məsələləri ilə məhdudlaşmır. Nəqliyyat, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil və elm sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi ölkəmizin beynəlxalq tərəfdaşlıq siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Bu sahələr üzrə birgə təşəbbüslər iqtisadi inkişafı dəstəkləməklə yanaşı, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın və uzunmüddətli əlaqələrin möhkəmlənməsinə də xidmət edir. Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda bu məsələlərə diqqət yetirməsi regional əməkdaşlığın daha geniş məzmun kəsb etməsinə şərait yaradır.

AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşünün əhəmiyyəti, eyni zamanda, beynəlxalq tədbirlərin ölkəmiz üçün yaratdığı iqtisadi və humanitar imkanlarla bağlıdır. Belə tədbirlər Azərbaycanın turizm potensialının tanıdılmasına, xidmət sektorunun inkişafına, beynəlxalq əlaqələrin genişlənməsinə və yeni tərəfdaşlıqların yaranmasına töhfə verir. Xarici nümayəndə heyətlərinin, ekspertlərin və jurnalistlərin ölkəmizə səfərləri Azərbaycanın müasir infrastrukturu, tarixi-mədəni irsi və qonaqpərvərlik ənənələri ilə tanışlıq imkanlarını artırır. Bakı bu baxımdan yalnız siyasi görüşlərin keçirildiyi şəhər deyil, həm də müxtəlif mədəniyyətlərin təmas qurduğu və əməkdaşlıq imkanlarının müzakirə olunduğu beynəlxalq məkandır. Bununla belə, beynəlxalq nüfuzun davamlı olması yalnız tədbirlərin yüksək səviyyədə təşkili ilə deyil, onların nəticələrinin həyata keçirilməsi, əldə olunan razılaşmaların davamlılığı və qurulan tərəfdaşlıqların inkişafı ilə ölçülür. Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlardakı fəallığı, irəli sürdüyü təşəbbüslər və çoxtərəfli əməkdaşlığa verdiyi töhfələr bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Oktyabrın 15-də Bakıda keçirilən AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşü Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun, diplomatik fəallığının və çoxtərəfli əməkdaşlığın inkişafına verdiyi töhfənin mühüm göstəricisi kimi dəyərləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin çıxışı ölkəmizin xarici siyasət prioritetlərini, beynəlxalq hüquqa dair mövqeyini və regional təhlükəsizlik məsələlərinə yanaşmasını geniş auditoriyaya çatdırmaq baxımından əhəmiyyət daşıyır. Zirvə Görüşü bir daha göstərdi ki, Azərbaycan beynəlxalq platformalarda öz milli maraqlarını müdafiə etməklə yanaşı, dövlətlər arasında dialoqun və əməkdaşlığın inkişafına da töhfə verməyə çalışır.

Beləliklə, Azərbaycanın qlobal dialoq və qarşılıqlı etimad məkanı kimi mövqeyinin möhkəmlənməsi ölkənin siyasi nüfuzunun artmasına, beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsinə və regional əməkdaşlıq imkanlarının inkişafına xidmət edir. AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşü bu istiqamətdə mühüm hadisə olmaqla, Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində fəal iştirakını və çoxtərəfli diplomatiyaya verdiyi önəmi bir daha nümayiş etdirir. Ölkəmizin coğrafi üstünlükləri, beynəlxalq əməkdaşlıq təcrübəsi və müstəqil xarici siyasəti gələcəkdə də qlobal proseslərdə iştirakının genişlənməsi üçün mühüm zəmin yaradır.