Bir romanla ədəbiyyat tarixini dəyişən yazıçı – Çingiz Ələkbərzadənin 90 illiyi
17 oktyabr 1936-cı ildə Bakıda, Xalq yazıçısı Əbülhəsən Ələkbərzadənin ailəsində dünyaya gələn Çingiz Əbülhəsən oğlu Ələkbərzadə bu gün, 17 oktyabr 2026-cı ildə 90 yaşını tamamlayırdı. Nasir, ssenarist, jurnalist və Azərbaycan ədəbiyyatında məhbəs nəsrinin yaradıcısı kimi tanınan bu istedadlı qələm sahibi 1999-cu il yanvarın 7-də 62 yaşında vəfat etsə də, əsərləri və həyat yolu hələ də oxucuların və tədqiqatçıların diqqət mərkəzindədir.
Çingiz Ələkbərzadə Tovuz şəhərindəki A.S. Puşkin adına orta məktəbi bitirdikdən sonra 1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) filologiya fakültəsində təhsil alıb. Tələbəlik illərində “Kökəlməyin sirri” adlı ilk hekayəsi almanaxda dərc olunub. Sonralar dövri mətbuatda müntəzəm çıxış edib. Əmək fəaliyyətinə müəllimliklə başlayan yazıçı Əli Bayramlı (indiki Şirvan) və İsmayıllı rayonlarında qəzet redaksiyalarında, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində müxbir və redaktor kimi çalışıb. “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında ssenarist, “Kirpi” satirik jurnalında ədəbi işçi olub. 1970-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü idi.
Onun yaradıcılığı janr və mövzu baxımından rəngarəngdir. İlk kitabı “Yarpaqlar töküləndə” 1964-cü ildə çapdan çıxıb. Daha sonra “Güllələr dənizdə sönür”, “Qızıl yəhərli at”, “Vulkan” kimi əsərləri oxuculara təqdim olunub. Ssenariləri əsasında “Günlərin bir günü” və “Vulkana doğru” filmləri çəkilib. Lakin ədəbiyyat tariximizdə adını əbədiləşdirən əsas əsəri 1992-ci ildə nəşr edilən “Zindan” romanıdır. Bu roman Azərbaycan məhbəs nəsrinin əsasını qoyub. Onun ardınca “Qumarbaz” və avtobioqrafik “Türmə mənim ahımdır” kitabları da işıq üzü görüb.
Çingiz Ələkbərzadənin həyatının ən ağır dövrü 1986-1988-ci illərə təsadüf edir. Durğunluq illərində televiziyanın “Günün ekranı” redaksiyasında Şirvan üzrə xüsusi müxbir işləyərkən ictimai qüsurları kəskin tənqid etdiyinə görə şərlənərək həbs olunub. Atasının vəfatının qırxı çıxmamış onu rüşvət almaq ittihamı ilə iki il yarımdan çox həbsdə saxlayıblar. Sonralar bəraət alsa da, həbsxana həyatı sağlamlığını sarsıdıb və ömrünü qısaldıb. Bu acı təcrübə isə onun qələmini daha da itiləyib və “Zindan” kimi unudulmaz bir əsərin yaranmasına səbəb olub.
Yazıçının qızları – tanınmış müğənnilər Sevda və Elmira Ələkbərzadə atalarının xatirəsini hər zaman yüksək tutublar. Onlar dəfələrlə qeyd ediblər ki, ata heç vaxt atasının şöhrətindən istifadə etməyib, öz yolu ilə getməyə çalışıb və ədalətsizliyə qarşı səsini ucaldıb.
Bu gün, doğum günündə Çingiz Ələkbərzadəni anmaq yalnız keçmişə hörmət deyil, həm də azad düşüncənin, həqiqəti yazmağın və ədəbiyyatda cəsarətin əhəmiyyətini xatırlatmaqdır. Onun “Zindan”ı və digər əsərləri hələ də oxunur, tədqiq olunur və gənc nəsillərə örnək olur.
Nigar Xəlilli
12:30 17.10.2026
Oxunuş sayı: 60
