Hər kəsin səsi var, bəs kimin sözü var?
Bir vaxtlar sözünü eşitdirmək üçün insanın arxasında nüfuz, tribunası və ya böyük auditoriyası olmalı idi. Bu gün isə bir telefon, internet bağlantısı və sosial şəbəkə hesabı kifayətdir ki, hər kəs danışsın, fikrini paylaşsın, hətta minlərlə insana təsir etsin. Sanki dünya susmaqdan imtina edib. Bəs bu qədər səsin içində həqiqətən eşidilən varmı?
Bu gün sosial şəbəkələrdə bir hadisə baş verir, saniyələr sonra yüzlərlə fikir ortaya çıxır. Kimi hadisəni araşdırmadan hökm verir, kimi başqasının paylaşımını həqiqət kimi qəbul edir, kimi isə diqqət çəkmək naminə ən sərt ifadələri seçir. Məlumatın sürəti artır, amma onun doğruluğuna ayrılan vaxt eyni sürətlə artmır. Nəticədə bəzən ən əsaslı fikir deyil, ən çox müzakirə yaradan paylaşım diqqət mərkəzinə düşür.
Ən maraqlısı isə budur ki, hər kəs danışmaq istəyir, amma dinləməyə nə qədər hazırıq? Fikir bildirmək azadlığı ilə məsuliyyət arasındakı sərhədi harada müəyyən edirik? Bir məlumatı paylaşmazdan əvvəl onun doğruluğunu yoxlayırıqmı, yoxsa sadəcə başqalarından geri qalmamaq üçün söhbətə qoşuluruq?
Sosial şəbəkələr insanlara öz fikirlərini ifadə etmək, problemləri gündəmə gətirmək və ictimai müzakirələrdə iştirak etmək imkanı yaradıb. Bu platformalar bəzən diqqətdən kənarda qalan problemlərin görünməsinə də kömək edir. Ancaq eyni imkanlar yoxlanılmamış məlumatların yayılmasına, şəxsi həyatın müzakirə obyektinə çevrilməsinə və insanların bir-birini dinləmədən mühakimə etməsinə də şərait yarada bilər.
Məsələ hər kəsin danışmasında deyil. Əsas sual budur: danışılanların nə qədəri fakta söykənir, nə qədəri isə ani emosiyanın məhsuludur? Çünki bir cümlə insanı müdafiə edə bildiyi kimi, yanlış bir iddia onun haqqında formalaşan təsəvvürü də dəyişə bilər. Bir paylaşım vacib problemi gündəmə gətirə bilər, başqa bir paylaşım isə həqiqəti təhrif edərək insanları yanlış istiqamətə yönəldə bilər.
Burada məsuliyyət yalnız sosial şəbəkə istifadəçisinin üzərinə düşmür. Məlumatı yayan media qurumlarının, ictimai nüfuza malik şəxslərin və geniş auditoriyaya müraciət edən hər kəsin də üzərinə müəyyən öhdəlik düşür. İctimai diqqətin arxasınca qaçmaqla həqiqəti axtarmaq eyni şey deyil. Çox paylaşılmaq məlumatın doğru olduğunu, çox danışılmaq isə fikrin əsaslı olduğunu göstərmir.
Bəlkə də bu günün əsas problemi insanların söz tapa bilməməsi deyil, sözün dəyərinin səs-küy içində itmək təhlükəsidir. Hər kəsin danışmaq imkanı olduğu bir dövrdə həqiqəti yoxlamaq, fərqli fikri dinləmək, səhvini etiraf etmək və dediyinin məsuliyyətini daşımaq daha vacib hala gəlir.
Axı cəmiyyətin inkişafı yalnız neçə nəfərin danışması ilə ölçülmür. Əsas məsələ kimin nə dediyi, dediklərini hansı faktlarla əsaslandırdığı və sözünün başqalarının həyatına necə təsir göstərdiyidir.
Hər kəsin səsi var. Amma sözün çəkisi səsin ucalığı ilə deyil, həqiqətə nə qədər yaxın olması ilə ölçülür.
Nuray Oqtayqızı
14:50 15.10.2026
Oxunuş sayı: 62
