Siyasi

Kadırovun Bakı səfəri: AZAL məsələsi və Azərbaycan–Rusiya münasibətlərində yeni mərhələ

Rusiya Federasiyası Çeçenistan Respublikasının başçısı Ramzan Kadırovun Azərbaycana səfəri və Prezident İlham Əliyevlə görüşü Bakı–Moskva münasibətlərinin regional və ikitərəfli kontekstində diqqət çəkən hadisələrdən biridir. Oktyabrın 10-da baş tutan görüşdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Kadırov xalqlar arasında tarixi qardaşlıq əlaqələrini vurğulayıblar. Kadırov 2024-cü ilin dekabrında Bakı–Qroznı reysini yerinə yetirən AZAL təyyarəsinin qəzaya uğraması ilə bağlı bir daha başsağlığı verib, faciəni ortaq kədər adlandırıb.

Səfərin siyasi əhəmiyyəti təkcə Azərbaycanla Çeçenistan arasındakı münasibətlərlə məhdudlaşmır. Bu təmas Azərbaycan–Rusiya əlaqələrinin həssas mərhələdən keçdiyi, AZAL təyyarəsi qəzasının nəticələrinin aradan qaldırılması ilə bağlı iki ölkə arasında razılaşmanın əldə olunduğu və regional təhlükəsizlik məsələlərinin aktuallığını qoruduğu bir dövrə təsadüf edir. Buna görə də görüşü rəsmi Bakının qonşularla münasibətlərdə qarşılıqlı hörmətə, milli maraqların qorunmasına və problemlərin diplomatik yollarla həllinə əsaslanan siyasəti çərçivəsində təhlil etmək məqsədəuyğundur.

Siyasi mesajların arxasında: tarixi yaxınlıq və dövlət maraqları

Görüş zamanı Prezident İlham Əliyevin xalqlar arasında tarixi qardaşlıq münasibətlərinə, dostluğa və əməkdaşlığa diqqət çəkməsi Azərbaycanın regional siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birini əks etdirir. Bakı qonşu dövlətlərlə və onların subyektləri ilə münasibətləri inkişaf etdirməyə, iqtisadi və humanitar əlaqələri genişləndirməyə maraqlıdır. Bununla yanaşı, Azərbaycanın xarici siyasətində dostluq və əməkdaşlıq prinsipləri dövlət suverenliyinə, milli maraqlara və qarşılıqlı məsuliyyətə hörmətlə tamamlanır.

Kadırovun Azərbaycan səfərində Ulu Öndər Heydər Əliyev və Çeçenistanın ilk prezidenti Əhməd Kadırov arasında mövcud olmuş münasibətlərə istinad etməsi də təsadüfi deyil. Bu vurğu tarixi siyasi əlaqələrin müasir mərhələdə davam etdirilməsi mesajını daşıyır. Çeçenistan rəhbərinin Azərbaycanı qardaş ölkə adlandırması, Prezident İlham Əliyevin fəaliyyətini və Çeçenistanın inkişafını müsbət qiymətləndirməsi ikitərəfli münasibətlərin dostluq müstəvisində təqdim olunmasına xidmət edir.

AZAL təyyarəsi qəzası: başsağlığı vacibdir, məsuliyyət məsələsi də unudulmamalıdır

Kadırovun səfərinin ən diqqətçəkən məqamlarından biri AZAL təyyarəsinin qəzaya uğraması ilə bağlı yenidən başsağlığı verməsi olub. Xatırladaq ki, 2024-cü il dekabrın 25-də Bakıdan Qroznıya uçan “Embraer 190” təyyarəsi Qazaxıstanın Aktau şəhəri yaxınlığında qəzaya uğrayıb. Təyyarədə olan 67 nəfərdən 38-i həyatını itirib. Hadisə Azərbaycan cəmiyyətində böyük kədər doğurmaqla yanaşı, Bakı–Moskva münasibətlərində də ciddi gərginliyə səbəb olmuşdu.

Azərbaycanın mövqeyi hadisənin ilk günlərindən etibarən aydın olub: faciənin səbəbləri müəyyənləşdirilməli, məsuliyyət məsələsinə hüquqi qiymət verilməli və zərərçəkənlərin hüquqları təmin edilməlidir. Prezident İlham Əliyev 2024-cü ilin dekabrında Rusiyanın təyyarənin vurulmasına görə məsuliyyət daşıdığını bildirmiş, Moskvanı məsuliyyəti qəbul etməyə, günahkarların cəzalandırılması və kompensasiya məsələlərini həll etməyə çağırmışdı. Bu mövqe Azərbaycan dövlətinin vətəndaşlarının təhlükəsizliyini, həlak olanların ailələrinin hüquqlarını və beynəlxalq hüquq prinsiplərini müdafiə etmək yanaşmasını əks etdirirdi.

2026-cı il aprelin 15-də isə Azərbaycan və Rusiya xarici işlər nazirlikləri birgə bəyanat yayaraq təyyarə qəzasının nəticələrinin, o cümlədən kompensasiya məsələsinin müvafiq qaydada tənzimlənməsi barədə razılığa gəlindiyini açıqlayıblar. Bəyanatda hadisənin Rusiya hava məkanında hava hücumundan müdafiə sisteminin təsadüfi fəaliyyəti nəticəsində baş verdiyi qeyd olunub. Tərəflər atılan addımları qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın və müttəfiqlik münasibətləri çərçivəsində əlaqələrin inkişafına yönəlmiş niyyətin göstəricisi kimi qiymətləndiriblər.

Bu razılaşma Azərbaycan–Rusiya münasibətlərində mühüm diplomatik mərhələdir. Bununla belə, hadisənin siyasi və humanitar nəticələrini yalnız kompensasiya məsələsinə endirmək düzgün olmazdı. Həlak olanların ailələri üçün ədalət, faciənin ictimai yaddaşda tutduğu yer və belə hadisələrin təkrarlanmaması üçün təhlükəsizlik mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi də əhəmiyyətlidir.

Məhz bu baxımdan Kadırovun Bakıda yenidən başsağlığı verməsi siyasi və humanitar məna daşıyır. O, öz adından və çeçen xalqı adından Azərbaycan xalqının kədərini bölüşdüyünü bildirib. Bu, faciənin qurbanlarına hörmətin ifadəsidir. Lakin belə bəyanatın əhəmiyyəti hadisənin hüquqi və siyasi tərəflərinin həllini əvəz etməsində deyil, iki xalq arasında humanitar münasibətlərin qorunmasına töhfə verməsindədir.

Rəsmi Bakının yanaşması da bu fərqi nəzərə almalıdır: humanitar jestlər müsbət qiymətləndirilə bilər, dövlətlərarası məsələlərin həlli isə əldə olunmuş razılaşmaların icrası və qarşılıqlı öhdəliklərin yerinə yetirilməsi ilə ölçülür.

Bakkı–Moskva münasibətləri: normallaşma qarşılıqlı hörmətdən keçir

AZAL təyyarəsi qəzasından sonra Azərbaycan–Rusiya münasibətlərində yaranmış gərginlik təkcə aviasiya hadisəsi ilə məhdudlaşmırdı. 2025-ci ildə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Rusiyanın sığorta ödənişləri ilə dövlət kompensasiyasını eyniləşdirməsini tənqid etmiş, həmçinin münasibətlərdəki gərginliyin səbəbləri barədə Moskvanın açıqlamalarına etiraz bildirmişdi. Azərbaycan təyyarə qəzası ilə yanaşı, Rusiyada azərbaycanlılara qarşı münasibət və digər məsələlərin də əlaqələrə mənfi təsir göstərdiyini vurğulamışdı.

Bu kontekstdə 2026-cı ilin aprelində əldə olunan razılaşma ikitərəfli münasibətlərin daha praqmatik müstəviyə qaytarılması üçün imkan yaradıb. İyulun 28-də Prezident İlham Əliyevlə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında telefon danışığında da ikitərəfli və beynəlxalq gündəlikdəki məsələlər müzakirə edilib, münasibətlərin konstruktiv xarakteri və əməkdaşlığın genişləndirilməsi niyyəti vurğulanıb.

Bununla belə, münasibətlərin normallaşması problemlərin mövcud olmadığını qəbul etmək demək deyil. Azərbaycan üçün əsas məsələ Rusiya ilə əlaqələri qorumaqla yanaşı, dövlət suverenliyinə və milli maraqlara hörmətin təmin olunmasıdır. Bakı regionda sabitliyin və iqtisadi əməkdaşlığın tərəfdarıdır, lakin bu əməkdaşlıq qarşılıqlı məsuliyyət və bərabərhüquqlu münasibətlər əsasında inkişaf etməlidir.

Bu mənada Kadırovun səfəri Azərbaycan–Rusiya münasibətlərində dialoqun davam etdiyini göstərən əlavə siyasi təmas kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin onu Moskva ilə Bakı arasında bütün fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılmasının göstəricisi saymaq üçün əsas yoxdur.

Qarabağla bağlı bəyanat: Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə siyasi dəstək

Kadırov səfər zamanı Azərbaycan xalqını Qarabağın geri qaytarılması münasibətilə də təbrik edib. O, bu hadisənin Azərbaycan üçün böyük əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb və regionda davamlı sülhün bərqərar olmasına ümid etdiyini bildirib.

Bu açıqlama Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi məsələsinin regional siyasi dialoqda əhəmiyyətini bir daha göstərir. Qarabağ məsələsi Azərbaycan dövlətinin xarici siyasətində uzun müddət əsas prioritetlərdən biri olub və ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası rəsmi Bakının mövqeyinə görə tarixi ədalətin təmin edilməsi kimi qiymətləndirilir.

Kadırovun təbriki Çeçenistan rəhbərinin Azərbaycanla münasibətlərə verdiyi siyasi əhəmiyyəti nümayiş etdirir. Bununla yanaşı, regional sülhün möhkəmlənməsi yalnız bəyanatlarla deyil, dövlətlərin suverenliyinə hörmət, sərhədlərin toxunulmazlığı və qarşılıqlı öhdəliklərin icrası ilə mümkündür.

Diplomatik təmaslar konkret nəticələrlə möhkəmlənməlidir

Ramzan Kadırovun Azərbaycana səfəri bir neçə istiqamətdən əhəmiyyətlidir. Səfər tarixi və humanitar əlaqələrin qorunmasını, AZAL təyyarəsi qəzası qurbanlarının xatirəsinə ehtiramı və Azərbaycanla Çeçenistan arasında əməkdaşlıq niyyətini ön plana çıxarıb. Eyni zamanda, bu təmas Azərbaycan–Rusiya münasibətlərinin hazırkı mərhələsini daha geniş kontekstdə qiymətləndirmək üçün fürsət yaradır.

Rəsmi Bakının maraqları baxımından əsas məsələ dostluq bəyanatlarının konkret siyasi və hüquqi nəticələrlə tamamlanmasıdır. AZAL qəzasının nəticələrinin tənzimlənməsi ilə bağlı əldə olunan razılaşma mühüm addımdır. İndi münasibətlərin dayanıqlığı qarşılıqlı öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən, təhlükəsizlik məsələlərinə məsuliyyətli yanaşmadan və gələcəkdə oxşar faciələrin qarşısının alınması üçün lazımi tədbirlərin görülməsindən asılıdır.

Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas xətti qonşularla əməkdaşlıq imkanlarını qorumaq, regional sabitliyi dəstəkləmək və milli maraqları qətiyyətlə müdafiə etməkdir. Kadırovun səfəri bu dialoqun davam etdiyini göstərir. Lakin Bakı–Moskva münasibətlərinin uzunmüddətli perspektivdə möhkəmlənməsi üçün siyasi jestlərdən daha vacib olan amil qarşılıqlı hörmətin, etimadın və dövlətlərarası məsuliyyətin praktikada təmin edilməsidir.

MÜŞAHİDƏÇİ

🖨 Çap et

17:43 12.10.2026

Oxunuş sayı: 64